หากให้การเปลี่ยนแปลงเป็นไปตามกระบวนการประชาธิปไตยตามที่ Sen ว่า ก็คงไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง (พูดง่ายๆว่าไม่ Practical)

ในการแลกเปลี่ยนความเห็นเกี่ยวกับบทความที่เราเขียนเรื่อง “ความดีในทฤษฎีเศรษฐศาสตร์”  รุ่นน้องเขียนจดหมายมาจาก Oxford   เล่าให้ฟังเรื่องแนวคิดของ Amartya Sen นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล ที่เขียนหนังสือหลายเล่ม  เช่น Development As Freedom    (เราคิดว่า งานของ Sen มีอิทธิพลต่อนักคิดไทยที่ทำงานเคลื่อนไหวทางสังคมหรืองานวิชาการทางเศรษฐกิจสังคมอยู่ไม่น้อย) 

ขออนุญาตเอาข้อมูลของน้องมาเล่าสู่กันฟังเพราะเห็นว่าน่าสนใจค่ะ  

*********** 

อะไรควรเป็นมาตรวัดการพัฒนา:  อรรถประโยชน์ หรือ ความสามารถ ?

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">“ Sen กล่าวว่าสาเหตุที่เขาคิดว่า Capability (ความสามารถ) ควรเป็นมาตรวัดทางการพัฒนานั้น ก็เพราะหากมองเอาที่ Utility (อรรถประโยชน์ หรือ ความพอใจ) แล้ว ความพอใจที่มากไม่ได้หมายความว่าจะดีจริงๆเสมอไป สาเหตุก็เพราะ ความพอใจถูกตีกรอบ (Bounded) โดยค่านิยมได้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">
Sen ยกตัวอย่างสังคมที่มีค่านิยมกดขี่ผู้หญิงว่า  ผู้หญิงที่อยู่ในสังคมเหล่านั้นก็อาจไม่รู้สึกเสียความพอใจอะไรมากมาย เพราะค่านิยมที่ตนเองอยู่ด้วยมาแต่กำเนิดตีกรอบความพอใจของเขาไว้</p>



แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าการกดขี่ผู้หญิงไม่ควรถูกยกเลิก



ทีนี้ปัญหาที่เกิดก็คือ แล้วใครจะมาชี้ว่าค่านิยมไหมดีไม่ดี ค่านิยมไหนควรเปลี่ยนไม่ควรเปลี่ยน"

</span>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">จะเปลี่ยนค่านิยมโดยวิธีใด:  ประชาธิปไตย หรือ การกำหนดจากเบื้องบน ?</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">

“ประเด็นที่ว่านี้ จะว่าไปเป็นจุดอ่อนของ Capability Approach ของ Sen ครับ เพราะ Sen เห็นว่าไม่ควรมีคุณพ่อรู้ดีมาบอกว่าค่านิยมควรเปลี่ยนไปอย่างไร แต่ Senเน้นให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นตามกระบวนการประชาธิปไตย</p>



นั่นคือเขาขัดแย้งกันในตนเอง เพราะหากให้การเปลี่ยนแปลงเป็นไปตามเสียงคนในสังคมแล้ว คนในสังคมก็อาจติดอยู่ในค่านิยมแบบเดิม และไม่อาจรู้ได้ว่าค่านิยมตนที่มีอยู่นั้นมีข้อบกพร่องอย่างไร Capability Approach ก็เกิดขึ้นจริงไม่ได้



ประเด็นนี้มีคนโจมตี  Sen มาก และกลายเป็นจุดแตกต่างระหว่างนักวิชาการหลายคนที่สนับสนุน Capability Approach เช่น  Martha Nusbaam ที่ไม่เห็นด้วยกับ Sen และระบุว่าแนวทางที่จะก่อให้เกิดความเป็นธรรมตาม Capability Approach ควรถูกนำไปใช้โดยรัฐบาลทุกประเทศ และบรรจุเป็นส่วนหนึ่งของรัฐธรรมนูญ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นแบบบนลงล่าง Nusbaam มองว่าหากให้การเปลี่ยนแปลงเป็นไปตามกระบวนการประชาธิปไตยตามที่ Sen ว่า ก็คงไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง (พูดง่ายๆว่าไม่ Practical)



วิวาทะดังกล่าวปัจจุบันก็ยังคงอยู่ครับ ถือเป็นประเด็นที่ Contoversial ที่สุดประเด็นหนึ่งในทฤษฎีของ Sen ”

 

  ************* 

</span><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ขอบคุณข้อมูลที่น่าสนใจจาก “น้องชาย” ผู้อยู่ต่างแดนค่ะ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">สังคมไทยคงจะพอมีคำตอบจากประสบการณ์อยู่ว่า  จะคาดหวังการริเริ่มเพื่อการเปลี่ยนแปลง “ในทางสร้างสรรค์” จากผู้กำหนดทิศทางประเทศที่อยู่ส่วนบนได้มากน้อยแค่ไหน  ..... แม้ว่าพระเจ้าอยู่หัวจะทรงพระราชทานแนวทาง “เศรษฐกิจพอเพียง” เพื่อ “เปลี่ยนค่านิยม”  มาให้เป็นทางเลือกหนึ่งแล้วก็ตาม</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p></p><p> </p>