วันที่ 14-15 พฤษภาคม 2550 ผมกับทีมงานประกอบด้วยเอ้ (สุภาภรณ์) นาง (ศรัณยา) ปิย์ (ปิย์วรา) และปู (วรวรรณ) ได้ไปบรรยายและทำกิจกรรมกลุ่มให้ทีมงานของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกำแพงเพชร ที่ห้องประชุม สสจ.กำแพงเพชร ซึ่งผ็เข้าร่วมประชุมอบรมเป็นทีมQRTของสสจ.กำแพงเพชร 55 คนและทีมงานของ สสจ.อีกเกือบ 20 คน โดยการนำของพี่อี๊ด (อรัญญา) หัวหน้าฝ่ายพัฒนาบุคคลากรฯและทีมงานคือคุณมลวิภา ซึ่งพี่อี๊ดกับผมจะสนิทสนมกันเพราะเราเคยเข้าอบรมหลักสูตรผู้บริหารระดับกลางรุ่นเดียวกัน พี่อี๊ดจะเป็นนักวิ่งมาราธอนและแต่งกลอนเก่งด้วย ตอนอบรมผบก. เรามักจะผลัดกันเขียนกลอนขอบคุณอาจารย์อยู่เสมอ และผมก็เซอร์ไพรส์อาจารย์ด้วยการเขียนบันทึกการอบรม (portfolio) เป็นบทกลอนทุกวันเลย
ในวันแรก ผมไปคนเดียวเนื่องจากเป็นการบรรยายทั้งวัน ซึ่งผมได้เสนอให้ทีมผู้จัดว่าบรรยายแค่ครึ่งวันเช้าและต่อด้วยการทำกิจกรรมกลุ่มเลยไหม แต่ทีมงานขอให้บรรยายและเล่าให้ฟังอย่างละเอียด เพราะหลายคนยังไม่มีพื้นทางด้านนี้เลย บางคนก็เคยฟังมาแล้วรู้สึกว่ามันยาก ก็เลยตกลงว่าเป็นบรรยายทั้งวัน ผมออกจากบ้านตากประมาณ 7 โมงเช้า มารับคนขับรถที่ สสจ.ตากประมาณ 7.30 น. พี่สมชายเป็นคนขับรถไปส่ง ถึงที่ สสจ.กำแพงเพชรเวลา 8.30 น. ผู้เข้าฟังยังมาไม่ถึง 10 คน ผมได้เข้าพบพี่วิทยา นพ.สสจ.กำแพงเพชร วันนี้ท่านลากิจพอดีแต่ด้วยเห็นความสำคัญของกิจกรรมนี้ จึงอยู่รอเปิดการประชุมก่อน กว่าจะเริ่มบรรยายได้ก็ประมาณ 9.30 น. และบรรยายเสร็จ 16.30 น. กลับถึง สสจ.ตากประมาณ 17.30 น. ขึ้นไปเคลียร์งานที่ห้องทำงานเสร็จแล้วจึงกลับบ้านพักที่บ้านตาก
ผมเตรียมสไลด์บรรยายไว้ 2 ชุด โดยช่วงเช้าจะเล่าให้ฟังถึงแนวคิดการจัดการความรู้ ความเป็นมา การประยุกต์ใช้ในหน่วยงาน โดยเล่าให้ฟังถึงสิ่งที่จะต้องทำไปพร้อมๆกันตามแนวคิดการจัดการความรู้แบบบูรณาการหรือ LKASA Egg Model ซึ่งไม่เน้นเฉพาะเรื่องKMตามตัวแบบต่างๆที่มีอยู่อย่างเดียวเพราะการเตรียมความพร้อมของคน ทีมงาน องค์การก่อนทำKMก็มีผลสำคัญมากต่อความสำเร็จและความล้มเหลวในการจัดการความรู้ การทำKMโดยไม่เตรียมความพร้อมก่อนมักจะได้แค่รูปแบบของKMแต่มักไม่ค่อยได้ผลของKMและจะไม่ยั่งยืน อาจจะมีแค่คณะกรรมการKM แผนKM จำนวนCoP จำนวนครั้งของการแลกเปลี่ยน เป็นต้น ผมใช้เวลาสไลด์ชุดแรกจนถึงบ่ายสองโมง จึงต่อด้วยสไลด์ชุดที่สองที่พูดเจาะลงไปถึงการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ชุมชนนักปฏิบัติ การเล่าเรื่อง สุนทรียสนทนาและการใช้เครื่องมือชุดธารปัญญา และฉายวีซีดี KMของโรงพยาบาลบ้านตาก
วันที่สองเป็นการทำกลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้ปฏิบัติใน สสจ. กลุ่มผู้ปฏิบัติในสสอ. กลุ่มผู้ปฏิบัติใน สอ. และกลุ่มผู้ปฏิบัติในโรงพยาบาล โยสามกลุ่มหลังทุกคนเป็นQRTของจังหวัดที่จะช่วยติดตามประเมินพัฒนามาตรฐานPCU ทั้งนี้ผมได้ขอให้ทีมผู้จัดจัดคุณอำนวยมาช่วยทำกลุ่ม 1 คนและคุณลิขิต 1 คน โดยกำหนดภาพรวมกิจกรมแลกเปลี่ยน ดังนี้
<p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• ทำกิจกรรมทบทวนก่อนปฏิบัติ (Before action review, BAR)</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• ชี้แจงกฎกติกาการทำกลุ่มโดยวิทยากรกลุ่ม</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• กลุ่มสัมพันธ์ รู้จัก รู้ใจ</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• กำหนด KV แลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยใช้AIกับDialogue</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• สรุปขุมความรู้ บทบาทคุณกิจ อำนวย ลิขิตและกิจกรรมKM</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• ฝึกใช้เครื่องมือชุดธารปัญญาเพื่อการแลกเปลี่ยนในครั้งต่อไป</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• นำเสนอผลการประชุมกลุ่ม</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• ทำกิจกรรม AAR</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การสรุปการประชุมกลุ่ม จะให้สรุปในประเด็นต่อไปนี้</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• ประเด็นในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้หรือวิสัยทัศน์ความรู้ (KV)</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• ขุมความรู้ที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• บทบาทของคุณอำนวย</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• บทบาทของคุณกิจ</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• บทบาทของคุณลิขิต</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">• รูปแบบ ขั้นตอนของการทำกิจกรรมกลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">การทำกลุ่มในครึ่งวันแรกจึงเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยใช้แนวคิดการค้นหาสิ่งดีรอบๆตัวกับสุนทรียสนทนา ส่วนในช่วงบ่ายเป็นเสมือนกลุ่มาพบกันในครั้งที่สองที่มาช่วยกันกำหนดตัวเปรียบเทียบงานกันโดยใช้เครื่องมือชุดธารปัญญา</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">การจัดกลุ่มของทีมผู้จัดผมคิดว่าดีมากเพราะจัดกลุ่มคนที่ทำงานแบบเดียวกันไว้ด้วยกันแต่ต่างแผนกหรือต่างหน่วยงาน ทำให้สามารถพูดคุยแลกเปลี่ยนกันได้ง่าย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">กลุ่มในสสจ. มีเอ้เป็นวิทยากรกลุ่ม พี่อี๊ดเป็นคุณอำนวย มีสมาชิกกลุ่ม 13 คน แลกเปลี่ยนกันในประเด็นKVการทำงานเป็นทีม บรรยากาศกลุ่มสนุกสานดี มีเสียงหัวเราะเป็นระยะๆ มีบรรยากาศแห่งการชื่นชมกันมาก </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">กลุ่มใน สสอ. มีปิย์ เป็นวิทยากรกลุ่ม มีการทำBAR กันค่อนข้างนาน แต่บรรยากาศก็สนุกสนานดีเช่นกัน กลุ่มนี้เลือกประเด็นการนิเทศติดตามกำกับที่มีประสิทธิภาพ สมาชิกกลุ่มต่างมีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนมาก คนเล่าก็เล่าเรื่องได้อย่างน่าสนใจ คนฟังก็พยักหน้ารับเป็นระยะๆ มีขุมทรัพย์ดีๆในการไปนิเทศงานตำบล เช่นคุณเอกเล่าว่า “ต้องให้คำตอบได้ ไม่บ่นก่อนบอก” หรือคุณอำนาจบอกว่า “สร้างบรรยากาศนิเทศที่ดีโดยไม่พูดสิ่งที่เขาเบื่อ” หรือ “ต้องรู้จักขอโทษเมื่อเราผิดพลาดหรือบอกผิด” หรือจากคุณอุ้ย “ใช้เทคนิคพี่เพื่อน้องและน้องสอนพี่เรียนรู้ร่วมกัน”</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">กลุ่มใน สอ. มีนางเป็นวิทยากรกลุ่ม หลังจากสร้างความรู้จักสัมพันธ์กันดีแล้ว ก็มีการกำหนดประเด็นได้อย่างรวดเร็วโดยพูดคุยแลกเปลี่ยนกันด้วยเรื่องการดูแลผู้ป่วยความดันโลหิตสูง กลุ่มนี้เสียงหัวเราะไม่มาก แต่พอไปสังเกตใกล้ชิดพบว่าบรรยากาศกลุ่มดีมาก ทุกคนที่เข้าร่วมมีรอยยิ้ม คนฟังใส่ใจคนพูดอย่างดี มีการกระตุ้นให้เกิดการซักถามเชิงบวกจากวิทยากรกลุ่ม มีขุมทรัพย์ดีๆ เช่นเมื่อผู้ป่วยขาดนัด ทำอย่างไร “ทำสติกเกอร์สีติดที่แฟ้มประวัติ จะเห็นได้ชัดเมื่อสีแตกต่างจากผู้ป่วยคนอื่นที่มาตามนัด” หรือ เจ้าหน้าที่ลงไปตามวัดความดันให้ที่บ้านเลย พอทำไปได้สักปีหนึ่ง คนไข้ก็จะไม่ผิดนัดอีกเพราะสงสาร เห็นใจเจ้าหน้าที่” หรือ “การนัดผู้ป่วยรายหมู่บ้านเพื่อการทำกลุ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรมพร้อมกัน”</p>กลุ่ม ในโรงพยาบาล มีปูเป็นวิทยากรกลุ่ม หลังจากทำกลุ่มสัมพันธ์แล้ว ก็มีการกำหนดประเด็นกันได้อย่างรวดเร็วโดยเลือกประเด็นการดูแลโรคเบาหวาน กลุ่มนี้ไม่ค่อยได้ยินเสียงหัวเราะ แต่ก็พบเห็นรอยยิ้มจากผู้เข้าร่วมทำกลุ่ม และมีการเล่าเรื่องที่ดีๆในการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน พร้อมกับการซักถามกันเป็นระยะๆ มีขุมทรัพย์ดีๆในการดูแลผู้ป่วยเบาหวานเช่น การทำบัตรคิวให้คำแนะนำ ธนาคารขนม
ได้ความรู้เยอะครับ ว่างๆจะแวะเข้ามาใหม่