การเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นหัวใจของชีวิตที่ดีของทุกคน คนที่ประสบความสำเร็จในชีวิตคือคนที่มีทักษะในการเรียนรู้ด้วยตนเอง
การเรียนรู้ด้วยตนเอง เรียนรู้คนเดียวโดด ๆ เป็นเรื่องยาก มีวิธีเรียนรู้ที่ง่ายกว่าคือ การรวมตัวกันเรียนรู้เป็นกลุ่ม เรียนรู้จากการนำเอาความรู้ไปปฏิบัติ ต่างคนต่างคิดหาวิธีปฏิบัติ แล้วนำเอาประสบการณ์จากการปฏิบัติมา ลปรร. กันในกลุ่ม มีการจดบันทึกเพื่อให้การเรียนรู้เกิดความต่อเนื่อง กระบวนการนี้เรียกว่าการจัดการความรู้ (KM)
เป็นที่รู้กันว่า KM ที่ได้ผลดีต้องการความเป็นอิสระ ความเป็นตัวของตัวเอง ปลอดจากความครอบงำจากภายนอก
แต่ที่เป็นอยู่ชาวบ้านถูกครอบงำจากภายนอกอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะหน่วยราชการและพรรคการเมือง ที่มักเข้าไปจัดประชุมชาวบ้านและแจกเงินค่าเบี้ยประชุม จนกลายเป็นวัฒนธรรมว่าถ้าจะให้ชาวบ้านมาประชุมต้องแจกเงิน
ชาวบ้านส่วนใหญ่สับสนระหว่างการรวมตัวกันเรียนรู้เพื่อตัวเอง กับการไปประชุมตามที่หน่วยราชการหรือพรรคการเมืองเรียกประชุม ซึ่งมีเป้าหมายและธรรมชาติต่างกันแบบคนละขั้ว
ผมจึงฟันธงว่า หน่วยราชการและการที่นักการเมืองหาเสียงกับชาวบ้านเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ของชาวบ้าน ทำให้เกิดการครอบงำ เกิดการแจกเงินจนชาวบ้านติดนิสัยรับแจก ไม่ติดนิสัยเรียนรู้อย่างรู้เท่าทัน
ถ้าชาวบ้านจะเรียนรู้ตลอดชีวิต ต้องเปลี่ยนกระบวนทัศน์ของชาวบ้านและต้องเปลี่ยนกระบวนทัศน์ของผู้ที่เข้าไปมีปฏิสัมพันธ์กับชาวบ้าน
วิจารณ์ พานิช
16 พ.ค.50
