บันทึกนี้ เป็นเรื่องที่คาดว่าจะนำไปเล่าสู่กันฟังในวง "การเรียนการสอน" ในการเสวนาเครือข่าย UKM-10 ที่มวล. จะเป็นเจ้าภาพ จัดขึ้น ในระหว่าง วันที่ 27-28 พฤษภาคม 2550 ณ ห้องแกรนด์-คอนเวนชั่น ชั้น 2 โรงแรมแกรนด์-ปาร์ค อ.เมือง จ.นครศรีธรรมราช
Content : เนื้อหาของเรื่องที่จะเล่า
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๒๒ มีนาคม ๒๕๕๐ ช่วงบ่ายๆ ขณะที่ผมกำลังสอน Summer วิชา Cell and Molecular Biology อยู่ ผมได้รับโทรศัพท์ จากสำนักบริการวิชาการ พะเยา.. อาจารย์ปรานี เทียมใจ โทรมาประสานงาน เรื่องที่จะให้นิสิตคณะพยาบาลพะเยา ซึ่งได้ผลการเรียนเป็น F ประมาณ ๒๐ คน มาลง Summer ที่มน. เนื่องจากที่มน.พะเยา ไม่เปิด Summer และในเทอมต้น นิสิตกลุ่มนี้ต้องเรียนวิชาบังคับคือวิชา Physiology
แต่ช่วงที่โทรมานั้น ผมซึ่งรับผิดชอบสอนวิชานี้เป็นคนแรก (จาก 3 คน) ได้สอนเสร็จสิ้นแล้ว ถ้ารับนิสิตกลุ่มนี้ ผมจะต้องสอนใหม่อีก 12 ชั่วโมง เป็นเวลา ๒ สัปดาห์
ผมใช้เวลาตัดสินใจสักครู่ก็ตอบ OK ไปทำนองว่า ถ้าอาจารย์ประสานงานเรื่องลงทะเบียน (ช้า หรือ Late ไปสองสัปดาห์แล้ว) ได้แล้ว ผมก็ไม่ขัดข้อง ยินดีสอนให้ใหม่ (แต่อีกใจหนึ่งนั้น ผมก็ไม่อยากสอน เพราะทำให้ภาระงานของผมเพิ่มขึ้น โดยที่ไม่ได้เป็นส่วนที่ผมต้องรับผิดชอบ) เพราะถือว่าเป็นหน้าที่ (ต้องบริการลูกค้า)
วันศุกร์ที่ ๒๓ มีนาคม ๒๕๕๐ อ.ปรานี เทียมใจ โทรมาจากพะเยาอีกครั้ง ว่าประสานงานลงทะเบียนเรียนกับกองบริการการศึกษา มน. (พิษณุโลก) เรียบร้อยแล้ว จะให้นิสิตทั้ง ๒๐ คน มาลงทะเบียนเรียนในวันจันทร์ (๒๖ มีนาคม) ตั้งแต่เช้าเลย ช่วงบ่าย นิสิตน่าจะมาพบอาจารย์ได้ เพื่อเข้าชั้นเรียน ตกลงเรื่องการเรียนการสอน... เป็นอันตกลงตามนี้
ผมก็มาออกแบบกระบวนการเรียนการสอน ที่จะใช้ในวันจันทร์ จองห้องเตรียมการทุกอย่างพร้อม พอตอนเที่ยงๆ นิสิตพะเยาโทรมาบอกว่า มารอตั้งแต่ 7 โมงเช้าแล้ว ขณะนี้เที่ยงแล้วยังลงทะเบียนไม่ได้ เจ้าหน้าที่บอกให้รอเรื่องอนุมัติ ลงมาก่อน ผมก็ได้ให้คำแนะนำไป รวมทั้งโทรไปคุยกับเจ้าหน้าที่ลงทะเบียนว่า ปัญหาเกิดจากอะไร รวมทั้งโทรไปหาหัวหน้างานทะเบียน (คุณวาสนา พาใจดี) ด้วย ซึ่งทางหัวหน้างาน บอกว่าเรื่องคงอนุมัติมาแล้ว เดี๋ยวจะให้เจ้าหน้าเร่งเรื่องให้
ผมคิดว่า เดี๋ยวเรื่องก็เสร็จ ก็มาเตรียมการสอนที่หน้าชั้นคนเดียว รอจนบ่ายสองเอะใจว่าทำไมนิสิต ไม่มาเรียนเสียที โทรกลับไปหานิสิต นิสิตก็ว่าเรื่องยังไม่ลงมา เจ้าหน้าที่ให้รออีก
ผมโทรกลับไปปรึกษา คุณวาสนา ว่าขั้นตอนเป็นอย่างไร คุณวาสนาแจ้งว่า ความจริงทำเรื่องรอไว้ตั้งแต่วันศุกร์แล้ว แต่ขณะนี้เรื่องยังไม่เซ็นอนุมัติลงมา ถ้าอนุมัติลงมาแล้ว นิสิตก็ไปจ่ายเงินกับฝ่ายการเงิน ก็เรียบร้อย
ผมถามอีกว่า ถ้าให้นิสิตมาเรียนก่อนแล้วพรุ่งนี้ไปลงทะเบียนได้ไหม คุณวาสนาบอกได้ แต่ต้องเสียค่าปรับเพิ่ม ขณะนี้นิสิตลงทะเบียนเหมาจ่าย 7,500 บาท + ค่ารักษาสภาพ 2,000 บาท + ค่าลงทะเบียนสาย 500 บาท รวมจ่ายคนละ 10,000 บาทแล้ว ถ้าลงพรุ่งนี้ต้องจ่ายเพิ่มอีก 500 บาท
ผมต่อรองอีกว่า ถ้าเรื่องอนุมัติ ให้นิสิตตัวแทน ลงทะเบียนแทนเพื่อนได้ไหม ตกลงว่าได้ เลยให้คุณวาสนาช่วยบอกนิสิต เหลือตัวแทนไว้ แล้วส่วนที่เหลือให้มาเข้าชั้นเรียน
ตกลงบ่าย ๓ โมง จึงมีนิสิตมาเข้าชั้นเรียน จำนวน ๑๙ คน เหลือเป็นตัวแทนที่ห้องทะเบียน ๒ คน (๒ คนนี้มาสมทบเอาตอน ๖ โมงเย็น).... (ยกเรื่องไปต่อใน วิธีการ)
Action : วิธีการหรือแนวทางปฏิบัติที่นำไปสู่ความสำเร็จ
(ปรับวิธีการที่หน้างาน)ขณะที่นิสิตพะเยามาพบผมที่ห้องเรียน ผมกำลังเปิดบันทึก(G2K)ที่เขียนถึงพวกเขาอยู่ ให้เขาดูที่ฉากหน้าห้อง...
ที่เปิดบันทึกให้ดูนั้น.. จุดประสงค์หลัก เพื่อให้นิสิตพักเหนื่อยสักครู่ จากนั้นผมให้นิสิตจัดเก้าอี้นั่งเป็นวงใหญ่ ๒๐ คน (รวมทั้งผม) และให้แนะนำตัวสั้นๆ ๑ รอบ (ตรงนี้ผมปรับจากแผนเดิมที่หน้างาน..เพราะว่าเหลือเวลาน้อย..และรู้สึกว่านิสิตจะเครียดกัน)ส่วนที่แนะนำตัวนี้ ทำให้ผมได้ทราบว่านิสิตพะเยาทั้งหมด มาจาก ๒ จังหวัด ซึ่งแต่เดิมก็คือ จังหวัดเชียงรายนั่นเอง (พะเยาและเชียงราย)
หลังจากนั้นผมก็ให้นิสิต..ระบายความในใจ..ทุกคนจะบอกคล้ายๆ กันว่า "เครียด" ที่ทราบผล ว่าตัวเองติด F และผมให้ช่วยกันเล่าว่า... ตัวเองมานั่งอยู่ที่มน.พล.ได้อย่างไร (ซึ่งเรื่องราวคล้ายๆ กับที่ผมเล่าไว้ข้างต้น เพียงแต่เพิ่มเติมที่แต่ละคนแสดงความรู้สึกออกมา..ตรงส่วนความรู้สึกนี้ดีมาก ทำให้ผมเห็นใจเด็กๆ เหล่านี้)
ทีนี้นิสิตก็คุยกันเหมือนว่า..ไม่อยากลงทะเบียนแล้ว...เสียเงินเยอะ..และยังสามารถกลับไปเรียน ปี ๒ เทอมสอง ที่พะเยาได้..ตรงนี้ยังมีข้อถกเถียงกันอยู่ ๒ พวก
ผมบอกว่า...ยังไงมาพบกันแล้ว...ขอให้ชมหนัง "ครูสมพรสอนลิง" ของผมก่อน...แล้วนิสิตทุกคนก็นั่งดูอย่างตั้งใจ...ตอนฉายน่ะเกือบ ๔ โมงแล้วครับ หนังยังไม่ทันจบฉายไป ๔๔ นาที จาก ๕๔ นาที นิสิตก็มาขอเบรก...เพราะว่าฝ่ายตึกหน้าที่รอลงทะเบียนบอกว่า..ผลอนุมัติมาแล้วตอนเกือบ ๕ โมง...ฝ่ายการเงินให้ไปลงทะเบียนจ่ายเงินเดี๋ยวนี้..จะรอถึง ๕ โมงครึ่ง...พรุ่งนี้การเงินไม่อยู่ไปสัมมนากัน...จ่ายเงินลงทะเบียนไม่ได้
ทางนี้ก็เครียดกัน.. นึกว่าอนุมัติมาหลังเลิกงาน แต่นี่ ต้องลงทะเบียนวันนี้.. ผมเลยขอให้นิสิตตัวแทนต่อรองไปว่า ลงทะเบียนพรุ่งนี้ได้หรือเปล่า ทราบมาภายหลังว่าทางเจ้าหน้าที่ติดต่อไปที่ท่านอธิการบดี.. ซึ่งท่านอนุโลมให้ลงพรุ่งนี้ (หมายถึงวันอังคารได้) และจะมีเจ้าหน้าที่การเงินคนหนึ่ง รอรับเงินลงทะเบียน...
พอเรื่องเรียบร้อย...นิสิตก็มาดูหนังต่อ...พอหนังจบ ผมก็ให้อภิปรายเกี่ยวกับหนัง..โดยผมช่วย Reflection ให้.. ยังไม่ครบวงเลย.. ป้าติ๋ม..ผู้ดูแลระบบก็มาดูว่า..เลยเวลาเรียนไปมากแล้วจะปิดห้องได้หรือยัง... เพราะจริงๆ แกจะกลับบ้านตั้งแต่ ๕ โมงแล้ว..ผมก็บอกให้แกปิดระบบให้..ตอนนั้นมัน ๖ โมงแล้ว..ให้นิสิตขอบคุณพี่เขา (ทุกคนยกมือไหว้)
ถึง ๖ โมงกว่าๆ ยังไม่สามารถสรุปได้ว่า นิสิตชุดนี้จะลง Summer ไหม.. ผมก็ให้เขาเปิดอภิปรายระดมความคิดแบบ BAR เลยให้ทุกคนมีส่วนออกความคิดเห็น..และนิสิต ๒ คน ที่รออยู่ตึกหน้า..ก็กลับมาแล้ว.. ระดมความคิดเห็นกัน ๒๑ คน...ประมาณสัก ๑๐ นาที "ตกลงว่าพรุ่งนี้พวกเธอจะไปลงทะเบียนกัน"
พอตกลงอย่างนี้...ผมก็เหมือนทำหน้าที่ ที่ปรึกษา...คือไปให้คำแนะนำว่า...ถ้าเราจะสู้ ต้องไม่สู้แบบไร้แผน..ต้องมีแผน..รู้เขารู้เรา..หลายๆ อย่าง.. เล่าประสบการณ์ให้ฟังด้วย...
ทุ่มกว่าๆ (จากบ่ายสาม...รวมเวลา ๔ ชั่วโมงเศษ) เราก็เลิกการสอนแบบไม่สอน ผมกลับบ้านตอนทุ่มครึ่ง..นิสิตก็กลับไปห้องพักที่เสียค่าเช่าวันละ ๕๐ บาท...Result : ผลสำเร็จที่เกิดขึ้น
มีปัญหาเกิดขึ้นในเรื่องนี้ ที่เป็นจุดวิกฤต คือ
ผลเป็นไปได้ทั้งสองทาง แต่นิสิตเลือกทางที่ ๑ เพราะหลังจากอภิปรายระดมความคิดกันแล้ว ถ้าเลือกแบบ ๒ จะมีผลเสียมากกว่าผลดี.. และจะกระทบกระเทือนผู้ใหญ่หลายคน ส่วนกรณีแรก นิสิตเสียเงินไปไม่น้อย แต่เงินหาใหม่ได้ ส่วนเวลาและโอกาสนั้น หาใหม่ไม่ได้..
หมายเหตุ ถ้าเรื่องนี้น่าสนใจและมีคนถามคุณกิจในวงต่อ ผมก็จะเล่าเรื่อง (วิธีการ) "การสอนโดยไม่สอน" ของผมเพิ่มเติมให้ฟังด้วยก็ได้ครับ
อ่านเพิ่มเติม
- แผนการสอน (แบบไม่สอน) Summer นิสิตพยาบาล (พะเยา) ของ beeman
- เรื่องเล่าจากห้องเรียน : กรณีศึกษานิสิตพยาบาลพะเยา
- AAR การสอนแบบไม่สอน ของนิสิตพยาบาล มน.พะเยา
