ครูอาจไม่ต้องมีคำตอบในทุกคำถาม แค่รู้ว่า "คำถามไหนควรถาม" บางคำถามอาจไม่ได้มีคำตอบเดียว และอาจไม่จำเป็นต้องมีคำตอบเลยก็ได้ และนั่นคือ "คำถามที่ทรงพลังที่สุดในการเรียนรู้"

สำหรับบทนี้เป็นอีกหนึ่งบทที่ผู้เขียน ได้เขียนขึ้นมาโดยมีวัตถุประสงค์ ให้ครูเข้าใจหลักการของการตั้งคำถาม ที่ไม่ใช่ถามเพื่อให้ได้คำตอบ แต่คือ ถามแล้วเด็กได้คิด ประกอบการตั้งคำถามที่สามารถออกแบบได้หลากหลายระดับ ตั้งแต่ระดับคำถามเชิงความเข้าใจ ไปจนถึงคำถามที่ให้พื้นที่ให้เด็กได้สำรวจตนเองในมิติต่าง ๆ ผ่านการสร้างคำถามที่ไร้แรงกดดัน

 

เปลี่ยนบทบาทของครู จาก ผู้ให้คำตอบ เป็น คนเปิดคำถาม

 

คำถามสามารถเปลี่ยนบทเรียนธรรมดา ให้เป็นบทเรียนที่มีชีวิต 

ครูที่ตั้งคำถามเป็น เด็กในห้องเรียนจะเริ่มมีบทสนทนาในหัวตนเอง

เด็กบางคนไม่เคยเรียนรู้เลย เพราะไม่เคยถูกถามในแบบที่ "ใจเขาได้ตื่นขึ้นมาคิด"

คำถามที่ดี ไม่ใช่คำถามที่วัดว่าเด็กจำได้ไหมเท่านั้น แต่เป็นคำถามที่สามารถ

- จุดประกายความสนใจ

- ทำให้เด็กเชื่อมโยงกับชีวิตจริง

- กระตุ้นให้เด็กตั้งคำถามต่อเอง

- ทำให้เด็กเริ่มอยากรู้จากภายใน

จากงานวิจัยของ Chin&Brown 2000 พบว่า เด็กที่ได้รับคำถามแบบ กระตุ้นการคิด (productive questions) จะมีพฤติกรรมใคร่รู้ ถกเถียง และกล้าลองผิดลองถูกมากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ

คำถาม สามารถสร้างการเคลื่อนไหวในห้องเรียนทั้งด้านความคิด และความสัมพันธ์ การเปิดโอกาสให้เด็กได้คิดแบบไม่กลัว คำถามประเภทที่ไม่ได้มีคำตอบเดียว และการตอบผิดไม่เท่ากับฉันไม่มีความคิด

บทบาทของครูให้ยุคที่ google และ AI สามารถตอบได้ทุกเรื่อง 

ครูอาจไม่ใช่คนที่เก่งที่สุดในห้อง แต่คือคนที่พาเด็กเดินทางในความคิดของตนเองได้ไกลที่สุด 

คำถามที่ดี ช่วยเปิดโลกของการเรียนรู้ และ เชื่อมครูกับเด็กเข้าหากัน

 

เครื่องมือชุดคำถาม

1. ถามเพื่อเปิดบทเรียน: ช่วยจุดความสนใจและสร้างความเชื่อมโยงของเนื้อหาบทเรียน ปรับโฟกัสของชั้นเรียนให้อยุ่ที่ "หัวใจของเรื่อง"

2. ถามระหว่างบทเรียน: ครูไม่จำเป็นต้องรอให้จบบทเรียนแล้วค่อยถาม การถามระหว่างทางช่วยให้เด็กได้คิด ชะลอบทเรียน เปิดโอกาสให้เด็กได้ถามกลับ บทเรียนไม่ไหลเร็วเกินไป

3.ถามเพื่อปิดบทเรียน: เพื่อสะท้อนความเข้าใจ และขยายความคิดต่อยอด เป็นชุดคำถามที่ทำให้เด็กได้ทบทวน ขยาย และสะท้อนความหมายในระดับลึกได้

 

การเรียนรู้ที่จะวางคำถามในเรื่องเล่า (Story Telling) เพื่อช่วยให้เด็กไม่หลุดจากเรื่อง

ครูที่ถามเก่ง จะเป็นครูที่จัดจังหวะให้เด็กคิดได้ต่อเนื่องทั้งคาบเรียน เพื่อช่วยให้เด็กได้คิดต่อได้ยาวที่สุด

 

ครูอาจไม่ต้องมีคำตอบในทุกคำถาม แค่รู้ว่า "คำถามไหนควรถาม" บางคำถามอาจไม่ได้มีคำตอบเดียว และอาจไม่จำเป็นต้องมีคำตอบเลยก็ได้ และนั่นคือ "คำถามที่ทรงพลังที่สุดในการเรียนรู้" โดยพบว่าบางคำถาม ... คำตอบจะค่อย ๆ ชัดขึ้น เมื่อมีประสบการณ์และเวลาผ่านไป ครูไม่ต้องรู้ทุกอย่าง แค่กล้า "วางคำถามที่ดี" ให้กับห้องเรียน แล้วดูว่าเด็กจะทำอย่างไรต่อกับคำถามเหล่านั้น