งานวิจัยและบทวิเคราะห์ด้านการท่องเที่ยวล่าสุดได้ออกคำเตือนถึงผู้เกษียณอายุชนชั้นกลางว่า ควรพิจารณาอย่างรอบคอบก่อนวางแผนเดินทางไปเยือนจุดหมายในฝันยอดนิยม เช่น ฮาวาย ปารีส นิวยอร์ก บอรา บอรา และดูไบ เพราะแม้จะเป็นทริปที่หลายคนเฝ้ารอเพื่อเฉลิมฉลองชีวิตหลังวัยทำงาน แต่หากขาดการวางแผนเรื่องงบประมาณอย่างรัดกุม จุดหมายเหล่านี้อาจกลายเป็นภาระทางการเงินที่สร้างความเดือดร้อนในชีวิตได้ ทั้งสำหรับกลุ่มผู้สูงอายุไทยและครอบครัวที่ใฝ่ฝันการท่องเที่ยวต่างประเทศ

กระแสการใช้เงินเก็บหลังเกษียณไปกับการท่องเที่ยวพักผ่อนเริ่มได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ โดยได้รับอิทธิพลจากสื่อสังคมออนไลน์ คำบอกเล่าจากเพื่อนฝูง รวมถึงกระแสการท่องเที่ยวต่างประเทศที่ดูตื่นตาตื่นใจ ทว่า ข้อมูลของสำนักงานสำรวจสำมะโนประชากรสหรัฐฯ ที่อ้างถึงในการวิเคราะห์ครั้งนี้ พบว่ารายได้เฉลี่ยต่อปีของกลุ่มผู้สูงอายุชาวอเมริกันช่วงวัย 65-74 ปี ซึ่งอยู่ที่ราว 55,747 ดอลลาร์ (ข้อมูลจาก Annuity.org) กลับไม่สัมพันธ์กับค่าใช้จ่ายจริงที่สูงลิบลิ่วในการเดินทางไปเยือนจุดหมายยอดนิยมเหล่านี้

จากบทวิเคราะห์ที่เผยแพร่บน Yahoo! Lifestyle ได้เปิดเผยถึง 5 ทริปยอดนิยมที่อาจทำให้เงินออมในวัยเกษียณหมดไปเร็วกว่าที่คาดคิด ยกตัวอย่างเช่น “ฮาวาย” แม้จะขึ้นชื่อเรื่องชายหาดที่งดงามและบรรยากาศอันน่ารื่นรมย์ แต่เฉพาะค่าตั๋วเครื่องบิน ที่พัก อาหาร และกิจกรรมสำหรับสองท่านเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ ก็อาจใช้งบประมาณเกิน 150,000 บาทได้ไม่ยาก แม้บางท่านอาจพยายามประหยัดด้วยการเลือกพักโฮสเทล แต่ส่วนใหญ่นักท่องเที่ยวสูงวัยมักจะเลือกที่พักที่สะดวกสบายและเป็นส่วนตัว ซึ่งราคาย่อมสูงตามไปด้วย

ในส่วนของ “ยุโรป” ที่แม้จะมีมนต์เสน่ห์ดึงดูดใจ แต่ค่าใช้จ่ายก็พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ค่าตั๋วเครื่องบินจากอเมริกาเหนือมายังยุโรปในช่วงนอกฤดูท่องเที่ยวอาจเริ่มต้นที่ราว 14,000 บาท และพุ่งสูงกว่า 25,000 บาทในช่วงฤดูท่องเที่ยว สำหรับที่พักใจกลางกรุงลอนดอน ห้องพักโรงแรมธรรมดาก็เริ่มต้นที่คืนละ 7,000 บาท หรือหากเป็นห้องพักที่มีวิวทิวทัศน์สวยงาม อาจสูงกว่า 35,000 บาทต่อคืน ค่าเดินทางด้วยรถไฟ ค่าอาหาร และค่าเข้าชมสถานที่ต่างๆ ล้วนทำให้การท่องเที่ยวในยุโรปเป็นภาระไม่น้อยสำหรับผู้มีรายได้ปานกลาง

“นิวยอร์ก” มหานครที่ไม่เคยหลับใหล ก็ไม่ใช่ทางเลือกที่ประหยัดเลย ที่พักระดับกลางอาจเริ่มต้นที่คืนละ 7,000 บาท และราคาสูงขึ้นอีกหลายเท่าตัวใจกลางแมนฮัตตันช่วงฤดูใบไม้เปลี่ยนสี ค่าเข้าชมสถานที่สำคัญ ค่าตั๋วละครบรอดเวย์ ค่าอาหารในร้านดัง รวมถึงความเหนื่อยล้าจากการตะลอนเที่ยวในเมืองใหญ่ ล้วนเป็นภาระทั้งร่างกายและกระเป๋าสตางค์สำหรับผู้สูงวัย ผู้เชี่ยวชาญด้านการวางแผนท่องเที่ยวหลายรายได้ออกคำเตือนเรื่องนี้ไว้แล้ว (ดูข้อมูลจาก CollectionsofWaikiki.com และ Skyscanner.com)

สำหรับจุดหมายแปลกตาอย่าง “บอรา บอรา” และ “ดูไบ” ที่แม้จะมีชายหาดส่วนตัวสวยงามและสถาปัตยกรรมอันโดดเด่น การเดินทางไปเยือนมักต้องต่อเครื่องบินหลายต่อและใช้เวลาหลายชั่วโมง ค่าที่พักหรูหรามักสูงเกิน 60,000 บาทต่อคืน ขณะที่ค่าเดินทางและค่ากิจกรรมก็พุ่งสูงตามไปด้วย โดยเฉพาะบอรา บอรา ซึ่งบางรีสอร์ตจำเป็นต้องเดินทางด้วยเรือเข้าออก ทำให้ค่าใช้จ่ายยิ่งเพิ่มขึ้น ผู้มีประสบการณ์เคยเตือนว่านักท่องเที่ยวชาวไทยอาจรู้สึกโดดเดี่ยวและต้องใช้งบประมาณมากกว่าที่คาดการณ์ไว้ ส่วนดูไบ แม้จะขึ้นชื่อว่าเป็นมหานครทันสมัย โรงแรมหรูระดับดีๆ ก็ต้องเตรียมงบไม่ต่ำกว่า 60,000 บาทต่อคืน ขณะที่ค่าพาหนะและความบันเทิงระดับไฮเอนด์ก็ราคาสูงไม่แพ้กัน (อ้างอิง: Sadaa Trent travel blog)

บทวิเคราะห์ชิ้นนี้ได้รวบรวมข้อมูลเปรียบเทียบราคา พร้อมความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญในวงการท่องเที่ยว เพื่อตอกย้ำว่าจุดหมายปลายทางเหล่านี้ หากไม่ได้รับการวางแผนที่ดีพอ อาจกลายเป็นความเสี่ยงทางการเงินที่น่ากังวล ผู้ให้คำแนะนำด้านการท่องเที่ยวสำหรับผู้สูงวัยรายหนึ่งกล่าวว่า “ผู้เกษียณอายุส่วนใหญ่มักประหลาดใจกับค่าใช้จ่ายรายวันที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในเมืองที่ทุกสิ่งถูกออกแบบมาเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวกลุ่มไฮเอนด์ การวางแผนล่วงหน้าจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง ไม่ว่าจะเป็นค่าตั๋ว ค่าที่พัก ค่าอาหาร ค่าพาหนะท้องถิ่น และประกันสุขภาพสำหรับการเดินทางต่างประเทศ”

สำหรับผู้เกษียณอายุชาวไทย กระแสนี้สะท้อนถึงความใฝ่ฝันของกลุ่มชนชั้นกลางที่ต้องการเฉลิมฉลองชีวิตหลังเกษียณด้วยการเดินทางท่องเที่ยวต่างประเทศมากขึ้น แต่หากเปรียบเทียบรายได้เฉลี่ยของผู้เกษียณไทยแล้ว พบว่ายังคงน้อยกว่าผู้เกษียณในสหรัฐอเมริกาอยู่หลายเท่าตัว การทุ่มเงินเกินตัวเพื่อการท่องเที่ยวต่างประเทศจึงอาจเป็นความเสี่ยงที่รุนแรงกว่ามาก ก่อนหน้านี้ หน่วยงานภาครัฐด้านการท่องเที่ยวในประเทศไทยเคยออกมาเตือนถึงแพ็กเกจทัวร์ราคาถูกที่อาจแฝงค่าใช้จ่ายที่ไม่โปร่งใส หรือยากต่อการตรวจสอบ ซึ่งมีความเสี่ยงทั้งด้านสุขภาพและความปลอดภัยขณะอยู่ในต่างแดน โดยมีผู้เสียหายร้องเรียนเข้ามาอย่างต่อเนื่อง (อ้างอิงจาก Bangkok Post) ดังนั้น ผู้ที่วางแผนจะเดินทางควรตรวจสอบข้อมูลอย่างละเอียด และเลือกจุดหมายที่เหมาะสมกับงบประมาณและสภาพร่างกายของตนเองเป็นสำคัญ

อีกปัจจัยสำคัญคือบริบททางวัฒนธรรม การเดินทางท่องเที่ยวภายในประเทศหรือในภูมิภาคใกล้เคียงยังคงเป็นทางเลือกที่ได้รับความนิยมในหมู่ผู้สูงวัยชาวไทย ด้วยคุณค่าทางวัฒนธรรม อาหาร วิถีชีวิต และธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ซึ่งไม่มีความเสี่ยงด้านค่าเงินหรือปัญหาสุขภาพขณะอยู่ห่างไกลบ้าน ในช่วงเทศกาลสำคัญหรือวันหยุดพักผ่อนกับครอบครัว ชาวไทยส่วนใหญ่มักเลือกเดินทางไปยังศาสนสถานหรือสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทั้งในประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งมอบประสบการณ์อันลึกซึ้งในราคาที่จับต้องได้ เมื่อเทียบกับการเดินทางไปเยือนเมืองหลวงหรูหราหรือรีสอร์ตในต่างแดนที่ห่างไกล

แนวโน้มในอนาคตชี้ว่า ความแตกต่างของค่าใช้จ่ายระหว่างเมืองท่องเที่ยวในต่างประเทศกับเมืองไทยจะยิ่งเพิ่มขึ้น จากปัจจัยเรื่องอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศและภาวะเงินเฟ้อที่ไม่แน่นอน ผู้เชี่ยวชาญจึงแนะนำให้ชั่งน้ำหนักระหว่างความคุ้มค่าและความเสี่ยง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านสุขภาพและความเหนื่อยล้าจากการเดินทางไกลสำหรับกลุ่มผู้สูงวัยหรือผู้มีโรคประจำตัว ซึ่งเป็นประเด็นที่ได้รับการเน้นย้ำในงานวิจัยด้านสุขภาวะผู้สูงอายุที่ตีพิมพ์ใน International Journal of Environmental Research and Public Health

ปัจจุบันนี้ แอปพลิเคชันและช่องทางออนไลน์ต่างๆ ได้เข้ามาช่วยให้การวางแผนงบประมาณการท่องเที่ยวมีความโปร่งใสมากขึ้น ขณะที่หน่วยงานภาครัฐของไทยเองก็สนับสนุนให้กลุ่มผู้เกษียณทำประกันการเดินทาง เลือกท่องเที่ยวแบบกลุ่ม หรือรอจองแพ็กเกจโปรโมชั่นในช่วงนอกฤดูท่องเที่ยว ผู้แทนจากสมาคมผู้สูงอายุแห่งประเทศไทยได้ให้คำแนะนำว่า “ผู้เกษียณอายุควรขอคำแนะนำจากผู้มีประสบการณ์ กำหนดงบประมาณการเดินทางอย่างสมเหตุสมผล และสนับสนุนการท่องเที่ยวชุมชนเพื่อช่วยกระจายรายได้สู่ระบบเศรษฐกิจไทย”

สำหรับผู้สูงอายุชาวไทยที่กำลังวางแผนทริปในฝัน ข้อคิดสำคัญคือ อย่ามองเพียงแค่ราคาตั๋วเครื่องบินหรือค่าโรงแรม แต่ควรเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายทั้งหมด ตรวจสอบค่าใช้จ่ายแอบแฝง อาทิ ค่าวีซ่า ประกันสุขภาพ และเลือกจุดหมายที่อำนวยความสะดวกทั้งด้านการเงินและสุขภาพ ที่สำคัญ การท่องเที่ยวแบบประหยัดและเปี่ยมด้วยคุณค่าสามารถพบได้ง่ายในประเทศไทย เพียงวางแผนให้ดี ประเมินงบประมาณและความพร้อมของตนเองให้รอบคอบ ก็จะช่วยให้ชีวิตหลังเกษียณเต็มเปี่ยมไปด้วยความสุข ไม่ว่าจะอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา หรือใต้หอไอเฟลก็สามารถสุขใจได้ในแบบของตนเอง

สำหรับข้อมูลและคำแนะนำด้านการวางแผนท่องเที่ยวที่ปลอดภัยและคุ้มค่าสำหรับผู้สูงวัย สามารถศึกษาได้จากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ อาทิ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย หรือ Bangkok Post หมวดท่องเที่ยว รวมถึงปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านการเงิน ผู้เกษียณอายุชาวไทยจึงควรให้ความสำคัญกับความปลอดภัย สุขภาพ และการใช้จ่ายอย่างรอบคอบ พร้อมเปิดใจรับประสบการณ์ใหม่ๆ ใกล้บ้าน แม้ฝันจะไปเที่ยวทั่วโลกก็ยังไม่สายเกินไป