พบหนังสือ Future Skills เขียนโดย Bernard Marr   จึงอยากรู้ว่า ผู้เขียนท่านนี้มองเรื่องทักษะอนาคตแจกต่างจากหนังสือ Future Skills ที่เขียนโดย Ehlers อย่างไร   โดยที่ผมเคยเขียนบันทึกตีความหนังสือ Future Skills ที่เขียนโดย Ehlers ไว้ที่ (๑)   

ผมจึงตั้งคำถามต่อสหายเอไอทั้ง ๕ ของผมว่า “หนังสือ Future Skills เขียนโดย Bernard Marr มีประเด็นสำคัญอะไรบ้าง  มีความสำคัญต่อชีวิตอนาคตของคนไทยอย่างไรบ้าง   มีข้อประยุกต์ใช้ในระบบการศึกษาไทยอย่างไรบ้าง”      

และขอนำคำตอบของสหาย  ChatGPT มาลงไว้ดังต่อไปนี้ 

ChatGPT

“หนังสือ Future Skills: The 20 Skills and Competencies Everyone Needs to Succeed in a Digital World
เขียนโดย Bernard Marr (ตีพิมพ์ปี 2022) เป็นหนังสือที่ตอบคำถามสำคัญในยุคเปลี่ยนผ่านสู่โลกดิจิทัลอย่างลึกซึ้ง ว่า “มนุษย์ต้องมีทักษะอะไรบ้าง เพื่ออยู่รอดและเจริญในโลกที่เทคโนโลยีเปลี่ยนเร็วและแรง?”

 

📚 ประเด็นสำคัญในหนังสือ Future Skills

Bernard Marr แบ่งทักษะแห่งอนาคตออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ รวมทั้งหมด 20 ทักษะ ดังนี้:

1. Digital and Technology Skills (ทักษะด้านเทคโนโลยี)

  • Digital Literacy – เข้าใจและใช้เทคโนโลยีอย่างมีวิจารณญาณ
  • Data Literacy – อ่านและใช้ข้อมูลเป็น
  • AI & Automation Awareness – เข้าใจบทบาท AI และระบบอัตโนมัติ
  • Cybersecurity Awareness – ตระหนักเรื่องความปลอดภัยไซเบอร์
  • Tech Savviness – รู้ทันและยืดหยุ่นกับเทคโนโลยีใหม่

🧠 เป้าหมาย: ไม่ใช่แค่ “ใช้เป็น” แต่ “ใช้เป็นอย่างชาญฉลาดและมีจริยธรรม”

 

2. Human-Centered or Soft Skills (ทักษะมนุษย์)

  • Critical Thinking
  • Creativity
  • Emotional Intelligence (EQ)
  • Adaptability & Flexibility
  • Collaboration & Teamwork
  • Leadership
  • Cultural Intelligence
  • Ethics & Integrity

🌱 เป้าหมาย: ทักษะที่ AI ทำแทนไม่ได้ เป็นสิ่งที่ทำให้มนุษย์ “ยังจำเป็น” ในโลกที่เครื่องจักรเก่งขึ้นเรื่อย ๆ

 

3. Career & Self-Management Skills (ทักษะการดูแลตนเองและการเติบโตในอาชีพ)

  • Lifelong Learning
  • Personal Branding
  • Time Management
  • Resilience – อดทน ฟื้นตัวจากอุปสรรค
  • Curiosity & Growth Mindset
  • Entrepreneurial Thinking

🎯 เป้าหมาย: อยู่รอดและเติบโตในโลกที่อาชีพไม่แน่นอน และต้องเรียนรู้ตลอดชีวิต

 

🇹🇭 ความสำคัญต่อชีวิตอนาคตของคนไทย

1. ประเทศไทยอยู่ในจุดเปลี่ยน:

  • โลกของการทำงานไทยจะเปลี่ยนด้วย AI, Automation, Gig Economy, Ageing Society
  • การแข่งขันไม่ได้อยู่แค่ที่ “วุฒิ” แต่ที่ “สมรรถนะและ  mindset”

2. คนไทยต้องเปลี่ยนจาก “เรียนเพื่อสอบ” → “เรียนเพื่อใช้ชีวิต”

  • ทักษะมนุษย์ (soft skills) จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น สร้างนวัตกรรม และรับมือความเปลี่ยนแปลง

3. ทักษะเหล่านี้ช่วยลด “กับดักรายได้ปานกลาง”

  • โดยทำให้คนไทยสามารถแข่งขันในตลาดงานโลกได้ ไม่ต้องพึ่งแต่งานแรงงานราคาถูก

 

🎓 ข้อประยุกต์ใช้ในระบบการศึกษาไทย

1. เปลี่ยนหลักสูตรจาก “เนื้อหา” → “สมรรถนะ”

  • ใช้ 20 ทักษะในหนังสือเป็นกรอบสมรรถนะหลักของผู้เรียน (Graduate Attributes)
  • ออกแบบกิจกรรม/รายวิชา/โครงงาน ให้ฝึกและสะท้อนทักษะเหล่านี้

เช่น รายวิชาภาษาอังกฤษ อาจไม่ใช่แค่สอนแกรมมาร์ แต่ให้เรียนรู้ผ่านการทำโครงงานสื่อสารข้ามวัฒนธรรม (Cultural Intelligence + Communication)

 

2. ประเมินผู้เรียนแบบ 360 องศา

  • ไม่ใช่แค่สอบปลายภาค แต่ใช้การประเมินจากผลงานจริง, peer assessment, self-reflection
  • ใช้ Narrative Transcript หรือ Portfolio แทนใบเกรดอย่างเดียว

 

3. ออกแบบการเรียนรู้แบบ “ลงมือทำ” (Experiential Learning)

  • ใช้โครงงาน (Project-based), ปัญหา (Problem-based), การฝึกงาน และสหกิจศึกษา เพื่อฝึกทักษะชีวิตจริง
  • เปิดพื้นที่ให้นักเรียนทดลองคิด ทดลองผิด และเรียนรู้จาก feedback

 

4. สร้าง “วัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิต”

  • ไม่ใช้เกรดกดดัน แต่สร้างแรงบันดาลใจให้เรียนรู้ตลอดไป
  • จัดระบบการเรียนรู้ยืดหยุ่น เช่น Microcredentials, Online Modules, Skill Badges

 

5. พัฒนา “ครู” ให้เป็น Facilitator of Future Skills

  • ครูต้องเข้าใจและฝึกทักษะเหล่านี้ก่อน เพื่อถ่ายทอดให้นักเรียน
  • สนับสนุน PLC (Professional Learning Community) ที่ครูช่วยกันออกแบบการเรียนรู้เพื่ออนาคต

 

✅ สรุป

📘 หนังสือ Future Skills ของ Bernard Marr เป็นเข็มทิศสำคัญที่ช่วยประเทศไทยออกจาก “กับดักระบบการศึกษาเน้นเนื้อหา” ไปสู่การเรียนรู้ที่มีชีวิต มีความหมาย และยั่งยืนในโลกศตวรรษที่ 21

หากเราสามารถปลูกฝังให้เยาวชนไทย “เรียนรู้เป็น คิดเป็น และอยู่เป็น” — ประเทศไทยก็จะมี “ทุนมนุษย์” ที่พร้อมก้าวไปในโลกอนาคตที่ไม่แน่นอน

หากคุณต้องการ ฉันสามารถช่วยออกแบบกรอบหลักสูตร หรือกิจกรรมเพื่อฝึก Future Skills ตามบริบทไทยได้ครับ เช่น สำหรับโรงเรียน มหาวิทยาลัย หรือองค์กรพัฒนาเยาวชน.”

ผมยิงคำถามต่อเนื่องว่า “หนังสือFuture Skills: The Future of Learning and Higher Education เขียนโดย Ulf-Daniel Ehlers มีสาระแตกต่างจากหนังสือ Future Skills เขียนโดย Bernard Marr อย่างไรบ้าง   มีนัยยะต่อระบบการศึกษาไทย เหมือน และแตกต่างกันอย่างไรบ้าง ”

ได้รับคำตอบที่ยอดเยี่ยม จาก ChatGPT ดังนี้

“เป็นคำถามที่ลึกและสำคัญมากครับ เพราะแม้หนังสือทั้งสองเล่มจะมีชื่อคล้ายกัน (“Future Skills”) แต่มี “จุดเน้น” (focus) และ “นัยยะต่อการศึกษา” ที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้:

─────────────────────

📘 เปรียบเทียบสาระสำคัญของหนังสือ 2 เล่ม

ประเด็น Bernard Marr: Future Skills (2022) Ulf-Daniel Ehlers: Future Skills – The Future of Learning and Higher Education (2020)
จุดมุ่งหมาย (Purpose) เตรียมบุคคลให้พร้อมสำหรับโลกการทำงานดิจิทัลในศตวรรษที่ 21 เปลี่ยนวิธีคิดและระบบการเรียนรู้ในอุดมศึกษาเพื่อพัฒนาผู้เรียนแห่งอนาคต
แก่นแนวคิดหลัก “20 ทักษะ” ที่จำเป็นในโลกอนาคต แบ่งเป็น Digital, Human, Career Skills “Future Skill Framework” คือ ชุดของ meta-competencies เพื่อเรียนรู้-ปรับตัว-สร้างสรรค์
มุมมองต่อการเรียนรู้ เน้นสมรรถนะรายบุคคลเพื่อความสำเร็จในอาชีพ เน้นการเรียนรู้แบบ Autonomy, Agency, Reflexivity, Transformative Learning
ระดับเป้าหมาย บุคคล (ผู้เรียนทั่วไป) และองค์กรธุรกิจ ระบบอุดมศึกษา (ทั้งผู้เรียน อาจารย์ หลักสูตร และนโยบาย)
รูปแบบการนำเสนอ คู่มือเชิงปฏิบัติ เน้นทักษะเป็นรายข้อ ชัดเจน ใช้งานได้เลย วิเคราะห์เชิงทฤษฎีและแนวคิดการเรียนรู้แบบใหม่ สนับสนุนการเปลี่ยนแปลงระบบ
ทักษะเด่น (Key Skills) Data literacy, Critical thinking, Resilience, EQ, Digital fluency Self-Determination, Learning Innovation, Empowerment, Value-based decision-making
ตัวอย่างการใช้งาน ใช้พัฒนาทักษะตนเอง, ออกแบบหลักสูตรฝึกอบรม, เตรียมพร้อม workforce ใช้เป็นกรอบปฏิรูประบบอุดมศึกษา, หลักสูตร, การสอน, การประเมินผล

 

     
     
     
     
     

─────────────────────

🎓 นัยยะต่อระบบการศึกษาไทย

☑ ความเหมือน:

  1. ทั้งสองเล่มเน้นการ “เรียนรู้เพื่ออนาคต” มากกว่าการเรียนเพื่อสอบ
  2. เห็นพ้องกันว่าระบบการศึกษาเดิมไม่เพียงพอต่อโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
  3. สนับสนุนการเรียนรู้แบบลงมือทำ (experiential learning) และเรียนรู้ตลอดชีวิต (lifelong learning)
  4. เน้น “ทักษะเชิงมนุษย์” (human skills) เช่น การคิดวิเคราะห์ ความยืดหยุ่น ความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่น

☑ ความต่าง (ที่เป็นนัยยะสำคัญต่อประเทศไทย):

ประเด็น Bernard Marr Ulf-Daniel Ehlers
จุดเน้นหลัก “ทักษะอนาคตของบุคคล” “ทักษะระบบนิเวศการเรียนรู้ในมหาวิทยาลัย”
ข้อเสนอเชิงระบบ ปรับตัวรายบุคคล / ปรับหลักสูตรฝึกอบรม เปลี่ยนโครงสร้างระบบการเรียนรู้ (higher education reform)
คำสำคัญต่อการปฏิรูป Upskilling / Reskilling Transformative Learning / Learning Autonomy
นัยยะต่อนโยบายอุดมศึกษาไทย ปรับเป้าหมายผลิตบัณฑิตให้มี Future Skills เปลี่ยนบทบาทของอาจารย์และมหาวิทยาลัยให้เป็น “พื้นที่การเรียนรู้” ของผู้เรียนที่มี agency

 

─────────────────────

📌 ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในบริบทไทย

ระดับ/มิติ ใช้แนวคิดของ Bernard Marr ใช้แนวคิดของ Ulf-Daniel Ehlers
นักเรียน / นศ. พัฒนา 20 ทักษะผ่านโครงงาน/portfolio ฝึกให้รู้จักตั้งคำถาม สะท้อนคิด และออกแบบการเรียนรู้ของตนเอง (self-directed learning)
อาจารย์ เป็นผู้ออกแบบกิจกรรมเพื่อฝึกทักษะใหม่ เปลี่ยนบทบาทเป็น facilitator/mentor ไม่ใช่ผู้บรรยาย
หลักสูตร ปรับเปลี่ยนจากเนื้อหาสู่สมรรถนะ (competency-based) ปรับให้ยืดหยุ่น เน้น personalized / modular curriculum
มหาวิทยาลัย ผลิตบัณฑิตที่มี future skills สอดคล้องกับตลาดงาน เป็น “learning ecosystem” ที่สนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิต
นโยบายอุดมศึกษา ใช้เป็นกรอบในการออกแบบ TQF / graduate attributes ใช้เป็นกรอบเปลี่ยนโครงสร้างการบริหารจัดการอุดมศึกษา

 

─────────────────────

✏️ สรุปเปรียบเทียบในภาพรวม

  • Bernard Marr = “กรอบทักษะ” สำหรับบุคคลในยุคดิจิทัล → เหมาะกับหลักสูตร/สหกิจศึกษา/อาชีวะ
  • Ulf-Daniel Ehlers = “แนวคิดปฏิรูประบบการเรียนรู้”  → เหมาะกับการปรับระบบอุดมศึกษาไทยทั้งระบบ

💬 หากเปรียบเทียบ:

  • Marr สอนให้เรา “ว่ายน้ำให้เก่งในทะเลอนาคต”
  • Ehlers สอนให้เราถามว่า “มหาวิทยาลัยควรเป็นเรือแบบไหน ให้คนว่ายน้ำได้เอง”

─────────────────────

หากต้องการ ฉันสามารถออกแบบกรอบการพัฒนา Graduate Attributes หรือหลักสูตรพัฒนาครู/อาจารย์ โดยบูรณาการแนวคิดของทั้งสองเล่ม เพื่อใช้ในมหาวิทยาลัยไทยได้ครับ.”

 

ไม่ว่าเรื่องใด มีได้หลากหลายมิติของการพัฒนาเสมอ  ดังกรณีทักษะอนาคตในบันทึกนี้

วิจารณ์ พานิช

๒ ก.ค. ๖๘