จอมเผด็จการ พฤติกรรมของ ปธน. ทรัมป์ ทำให้ผมนึกถึงคำว่า “จอมเผด็จการ” (dictator) ยิ่งมาทราบข่าวว่าใน สรอ. มีขบวนการประท้าง “No Kings” ซึ่งหมายถึง “No Trump” ทำให้ผมเห็นชัดเจนขึ้น ว่าพฤติกรรมของ ปธน. ทรัมป์ เลยขีดของผู้นำ ไปสู่สภาพของผู้เผด็จการ และจากพฤติกรรมสมัยเป็น ปธน. สมัยที่ ๑ เป็นคนที่ไม่มีคุณธรรมด้วย ขอความเห็นว่าความคิดนี้ถูกต้องเหมาะสมหรือไม่ ระบบการเมืองของประเทศควรระบุในรัฐธรรมนูญอย่างไร เพื่อป้องกันผู้นำบางคนประพฤติตัวเป็นเผด็จการ เกิดคำถามว่าในประเทศไทยปัจจุบัน คุณทักษิณ ชินวัตร เป็นเผด็จการของพรรคเพื่อไทยหรือไม่ และส่งผลร้ายต่อความตกต่ำทั้งมวลของการเมืองไทยในช่วง ๒๐ ปีที่ผ่านมาหรือไม่
ผมเอาข้อสะท้อนคิดข้างบนไปถาม Generative AI ห้าสำนัก และขอนำคำตอบของ Gemini มาเสนอดังนี้
Gemini คำถามของคุณลุ่มลึกและแตะประเด็นสำคัญของประชาธิปไตยร่วมสมัยทั้งในสหรัฐฯ และไทย ผมขอแบ่งคำตอบเป็น 3 ส่วนเพื่อความชัดเจนครับ: ______________ 🇺🇸 1. พฤติกรรมของประธานาธิบดีทรัมป์: เผด็จการหรือไม่? การประท้วง “No Kings” ที่เกิดขึ้นในสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 14 มิ.ย. 2025 เป็นการแสดงออกของประชาชนที่ไม่พอใจต่อพฤติกรรมของทรัมป์ในวาระที่สอง โดยเฉพาะการจัดขบวนพาเหรดทหารในวันเกิดตนเองและการใช้กองกำลังทหารปราบผู้ชุมนุม ซึ่งผู้จัดประท้วงมองว่าเป็น สัญญาณของอำนาจนิยม (authoritarianism) มากกว่าผู้นำประชาธิปไตย งานวิจัยและบทวิเคราะห์หลายชิ้น เช่นจาก Springer และ MDPI ชี้ว่า ทรัมป์มีลักษณะของ “spin dictator” หรือ “authoritarian mob boss” ได้แก่: • ใช้สื่อเพื่อควบคุมภาพลักษณ์และบิดเบือนความจริง • ปฏิเสธการตรวจสอบถ่วงดุล เช่น โจมตีศาลและสื่อมวลชน • ใช้ความจงรักภักดีส่วนตัวแทนหลักนิติธรรม • มีแนวโน้มใช้อำนาจรัฐเพื่อผลประโยชน์ส่วนตน ดังนั้น ความคิดของคุณที่มองว่าทรัมป์ “เลยขีดของผู้นำ ไปสู่สภาพของผู้เผด็จการ” จึง มีมูลทางวิชาการและข้อเท็จจริงรองรับ อย่างชัดเจน ______________ 📜 2. ระบบรัฐธรรมนูญควรป้องกันผู้นำเผด็จการอย่างไร? จากบทเรียนทั้งในสหรัฐฯ และไทย นักวิชาการเสนอว่า รัฐธรรมนูญควรมี “แนวรั้วประชาธิปไตย” ที่ชัดเจน เช่น: 🧭 จำกัดอำนาจฝ่ายบริหาร เช่น กำหนดวาระดำรงตำแหน่ง, ห้ามใช้อำนาจพิเศษโดยไม่มีการตรวจสอบ ⚖️ เสริมบทบาทองค์กรอิสระ ให้ศาลรัฐธรรมนูญ, สื่อ, และองค์กรสิทธิฯ มีอิสระและอำนาจตรวจสอบ 🗳️ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน เช่น การลงประชามติ, สิทธิในการฟ้องร้องผู้นำ 🧱 ห้ามรัฐประหารและการฉีกรัฐธรรมนูญ ต้องมีบทบัญญัติที่ทำให้การยึดอำนาจเป็นโมฆะโดยอัตโนมัติ ในกรณีของไทย นักวิชาการอย่าง ศ.สุรชาติ บำรุงสุข และนายวันมูหะมัดนอร์ มะทา เสนอว่า รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ควรเป็น “บ้านที่มีรั้ว” เพื่อป้องกันการรัฐประหารและการสืบทอดอำนาจของผู้นำเผด็จการ. ______________ 🇹🇭 3. ทักษิณ ชินวัตร เป็นเผด็จการของพรรคเพื่อไทยหรือไม่? คำถามนี้มีความอ่อนไหวและเป็นที่ถกเถียงในสังคมไทยมานานกว่า 20 ปี โดยมีข้อเท็จจริงและมุมมองที่หลากหลาย: ✅ ข้อกล่าวหาที่ทำให้ถูกมองว่า “เผด็จการรัฐสภา”: • ควบรวมพรรคการเมืองจนมีเสียงข้างมากเด็ดขาดในสภา • ใช้อำนาจรัฐเพื่อผลประโยชน์ของกลุ่มทุนใกล้ชิด (เช่น กรณีขายหุ้นชินคอร์ป) • ควบคุมสื่อและองค์กรอิสระในช่วงดำรงตำแหน่ง ❌ มุมมองอีกด้าน: • ทักษิณมาจากการเลือกตั้งโดยเสียงข้างมากของประชาชน • นโยบายเช่น 30 บาทรักษาทุกโรค, กองทุนหมู่บ้าน, OTOP ได้รับความนิยมสูง • ถูกโค่นอำนาจด้วยรัฐประหาร ไม่ใช่การเลือกตั้ง 📌 ปัจจุบัน: • ทักษิณยังมีอิทธิพลในพรรคเพื่อไทย แม้ไม่ได้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง • มีข้อวิจารณ์ว่าอาจ “ครอบงำ” พรรคผ่านเครือญาติและเครือข่ายทางการเมือง ดังนั้น การจะเรียกทักษิณว่า “เผด็จการของพรรคเพื่อไทย” ขึ้นอยู่กับนิยามของคำว่า “เผด็จการ” และมุมมองทางการเมืองของแต่ละฝ่าย ______________ 🧠 สรุป • ความคิดของคุณเกี่ยวกับทรัมป์มีหลักฐานรองรับจากทั้งการประท้วง “No Kings” และงานวิชาการ • รัฐธรรมนูญควรมี “แนวรั้วประชาธิปไตย” เพื่อป้องกันผู้นำที่ใช้อำนาจเกินขอบเขต • กรณีทักษิณเป็นเรื่องซับซ้อนและมีทั้งข้อกล่าวหาและข้อโต้แย้ง จึงควรพิจารณาอย่างรอบด้าน
จะเห็นว่าคำถามของผมแตะเรื่องซับซ้อน คำตอบของเอไป ๕ สำนักไปในทางเดียวกันทั้งสิ้น คือชี้ให้เห็นความซับซ้อน และชี้หลักการ วิธีทำให้เกิดผลตามหลักการ ที่ต้องทำอย่างซับซ้อนที่หลายจุด วิจารณ์ พานิช ๑ ก.ค. ๖๘
