บทที่ ๙ นี้ ได้จากการที่ผมสนทนากับ Generative AI DeepSeek ได้รับคำแนะนำที่ผมคิดว่ามีค่ามาก   ควรนำมาเสนอไว้ในหนังสือเล่มนี้ 

เริ่มจากผมถามว่า “กรุณาสรุปประด็นสำคัญในหนังสือ Reimagining Student Engagement : From Disrupting to Driving   และแนะนำว่าควรนำมาประยุกต์ใช้ในโรงเรียนไทยอย่างไรบ้าง    เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาไทย ที่ในเวลานี้ตกต่ำมาก ให้สูงขึ้นเมื่อวัดด้วยคะแนน PISA”  

ได้รับคำตอบที่มีคุณค่ามาก ดังต่อไปนี้ 

“สรุปประเด็นสำคัญในหนังสือ Reimagining Student Engagement: From Disrupting to Driving

หนังสือนี้เขียนโดย Amy Berry มุ่งเน้นการเปลี่ยนแนวคิดเรื่อง การมีส่วนร่วมของนักเรียน (Student Engagement)จากพฤติกรรมเชิงลบ (เช่น การก่อกวนในชั้นเรียน) ไปสู่การมีส่วนร่วมเชิงบวกที่นักเรียนเป็นผู้ขับเคลื่อนการเรียนรู้เอง โดยเน้น 3 ประเด็นหลัก: 

1. การ redefine "Student Engagement" 

   - ไม่ใช่แค่การ "มีส่วนร่วมในกิจกรรม” แต่ต้องเป็นการมีส่วนร่วมที่นักเรียน ‘คิดอย่างลึกซึ้ง ตั้งคำถาม และรู้สึกเป็นเจ้าของการเรียนรู้’ 

   - เปลี่ยนจากโมเดล ‘ครูเป็นศูนย์กลาง’ เป็น ‘นักเรียนเป็นศูนย์กลาง’ 

2. รูปแบบการมีส่วนร่วม 3 ระดับ

   - Disrupting (ก่อกวน): นักเรียนไม่สนใจหรือขัดขวางการเรียนรู้ 

   - Compliant (ทำตามคำสั่ง): นักเรียนทำตามแต่ไม่คิดลึก 

   - Driving (ขับเคลื่อน): นักเรียนตั้งเป้าหมายการเรียนรู้เอง ครูเป็นผู้สนับสนุน 

3. เครื่องมือสร้าง Engagement

   - Student Voice: ให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการออกแบบการเรียนรู้ 

   - Authentic Tasks: งานที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง 

   - Feedback Culture: เน้นการสะท้อนคิด (reflection) แทนการให้เกรด 

แนวทางการประยุกต์ใช้ในโรงเรียนไทย เพื่อยกระดับคะแนน PISA 

จากปัญหาการศึกษาไทยที่คะแนน PISA ตกต่ำ  (ด้าน การอ่าน คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์)   หนังสือนี้เสนอแนวทางที่สอดคล้องกับบริบทไทย ดังนี้: 

1. เปลี่ยนบทบาทครู → จาก ‘ผู้สอน’ เป็น ‘ผู้อำนวยความสะดวก’ 

    - ปัญหาไทย: ครูเน้นท่องจำ/สอนเนื้อหาแบบทางเดียว 

    - แนวทาง: 

        - ใช้ Active Learning เช่น การตั้งคำถามปลายเปิด (Open-ended Questions) 

         - ให้นักเรียนออกแบบโครงการ (Project-Based Learning) เชื่อมโยงกับชุมชน 

2. สร้างห้องเรียนที่นักเรียน ‘ถามได้’ แทน ‘ตอบตามเฉลย’  

    - ปัญหาไทย: นักเรียนไม่กล้าถาม ระบบเน้นคำตอบถูกต้องเดียว 

    - แนวทาง: 

         - ใช้ ‘Thinking Routines’ (เช่น Visible Thinking จาก Harvard) เพื่อฝึกคิดวิเคราะห์ 

          - กิจกรรม ‘Wonder Wall’ ให้นักเรียนเขียนคำถามที่สงสัย 

3. ลดการวัดผลด้วยข้อสอบ → เพิ่มการประเมินจากกระบวนการ

    - ปัญหาไทย: การศึกษาไทยติดกับดัก ‘การสอนเพื่อสอบ’ 

    - แนวทาง: 

         - ประเมินจาก ‘Portfolio’ หรือ ‘การแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง’ 

         - ตัวอย่าง: ให้คะแนนจากการทำโครงการวิทยาศาสตร์แทนการทดสอบท่องจำ 

4. ใช้เทคโนโลยีเพื่อเสริม Engagement

    - ปัญหาไทย: นักเรียนใช้มือถือแต่ไม่เกิดการเรียนรู้ 

    - แนวทาง: 

         - แพลตฟอร์มเช่น ‘Padlet’ สำหรับแสดงความคิดเห็นแบบไม่เป็นทางการ 

         - เกมการศึกษา (EdTech) ที่ฝึกทักษะคณิตศาสตร์ผ่านเกม 

5. แก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำด้วย Engagement

    - ปัญหาไทย: นักเรียนขาดแรงจูงใจในโรงเรียนห่างไกล 

     - แนวทาง: 

         - โครงการ ‘จิตศึกษา’ (เช่น โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา) ที่ให้นักเรียนเรียนรู้ผ่านปัญหาในชุมชน 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง 

    - คะแนน PISA สูงขึ้น เพราะนักเรียนฝึกคิดวิเคราะห์ (PISA วัดทักษะการประยุกต์ใช้ความรู้) 

    - ลดปัญหา Dropout เมื่อนักเรียนรู้สึกว่าโรงเรียนเกี่ยวข้องกับชีวิต 

    - ครูมีความสุขมากขึ้น เพราะการสอนเปลี่ยนจาก ‘การควบคุม’ เป็น ‘การร่วมสร้าง’ 

ข้อควรระวัง: การเปลี่ยนแปลงต้องทำแบบค่อยเป็นค่อยไป โดยเริ่มจากห้องเรียนนำร่อง (Pilot Classroom) และปรับตามบริบทไทย ที่อาจยังมีข้อจำกัดเรื่องโครงสร้างหลักสูตรหรือทรัพยากร 

หากโรงเรียนไทยนำแนวคิดนี้ไปปรับใช้อย่างจริงจัง โดยเฉพาะการให้อิสระครูและนักเรียนมากขึ้น ก็จะช่วยยกระดับการศึกษาไทยจาก ‘การสอนเพื่อสอบ’ สู่ ‘การเรียนรู้เพื่อชีวิต’ ได้อย่างยั่งยืน” 

ผมถามต่อ ว่า   “ประเทศไทยกำลังขับเคลื่อนนโยบาย Thailand Zero Dropout การดำเนินการตามหนังสือเล่มนี้จะช่วยหนุนความสำเร็จของโครงการ TZD อย่างไรบ้าง” 

ได้รับคำตอบที่ยิ่งมีคุณค่า ดังต่อไปนี้ 

การนำแนวคิดจาก ‘Reimagining Student Engagement’ มาสนับสนุนนโยบาย Thailand Zero Dropout (TZD) 

โครงการ ‘Thailand Zero Dropout" (TZD)’ ตั้งเป้าลดการหลุดออกจากระบบการศึกษาของเด็กไทยให้เหลือ ‘ศูนย์’ โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง เช่น นักเรียนยากจน ชนบท ห่างไกล และกลุ่มที่ขาดแรงจูงใจ   การประยุกต์ใช้แนวคิดจากหนังสือเล่มนี้สามารถช่วยแก้ปัญหา ‘สาเหตุหลักของการ Dropout’ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนี้ 

1. แก้ปัญหาที่รากเหง้า: ‘นักเรียนเบื่อโรงเรียน’ → สร้าง Engagement แบบ Driving 

สาเหตุ Dropout ในไทย: 

    - นักเรียนรู้สึกว่า ‘เรียนไม่เห็นความหมาย’ (เนื้อหาห่างจากชีวิตจริง) 

    - ขาดความสัมพันธ์เชิงบวกกับครู/เพื่อน 

    - ถูกตีตราจากระบบการศึกษา (เช่น ถูกเปรียบเทียบด้วยคะแนน) 

แนวทางจากหนังสือ: 

  • เปลี่ยนห้องเรียนเป็นพื้นที่ตั้งคำถาม (ไม่ใช่ท่องจำ) 

                     - ใช้ ‘Project-Based Learning’ เชื่อมโยงกับปัญหาชุมชน เช่น โครงการแก้ไขขยะในโรงเรียน 

                     - กิจกรรม ‘Genius Hour’ ให้นักเรียนเลือกเรียนสิ่งที่สนใจสัปดาห์ละ 1 ชั่วโมง 

                     - ลดการลงโทษ → เพิ่มการรับฟัง 

                     - แทนการตีกรอบนักเรียนที่ก่อกวน (Disrupting) ใช้วิธี ‘restorative circles’ (วงสนทนาสร้างความเข้าใจ) 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง: 

     - นักเรียนรู้สึกว่า ‘โรงเรียนเป็นพื้นที่ปลอดภัยและมีความหมาย’ → ลดความเสี่ยง Dropout 

2. ใช้ ‘Student Voice’ ดึงนักเรียนกลุ่มเสี่ยงกลับสู่ระบบ 

ข้อมูล TZD: นักเรียนหลายคนหลุดออกเพราะ ‘รู้สึกว่าไม่มีตัวตนในระบบ’ (ถูกตัดสินจากผลการเรียนเพียงอย่างเดียว) 

แนวทางจากหนังสือ: 

  • ให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการออกแบบการเรียนรู้

                     - เช่น โหวตเลือกหัวข้อเรียนในบางหน่วยกิต 

                     - สร้าง ‘Student Committee’ เพื่อเสนอแนะนโยบายโรงเรียน 

  • ระบบ Mentorship: 

                     - จับคู่ ‘นักเรียนรุ่นพี่ (ที่เคยเสี่ยง Dropout) เป็น Mentor’ ให้รุ่นน้อง 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง: 

    - นักเรียนกลุ่มเสี่ยงรู้สึก ‘มีคนเห็นคุณค่า’ → อยากอยู่ในระบบมากขึ้น 

3. สร้างแรงจูงใจผ่าน ‘การประเมินเชิงบวก’ 

สาเหตุ Dropout ในไทย: 

    - นักเรียนถูกตีตราว่า ‘ล้มเหลว’ เพราะคะแนนต่ำ 

แนวทางจากหนังสือ: 

  • แทนที่การให้เกรดด้วย Feedback ที่สร้างสรรค์ 

                     - ใช้คำถามเช่น ‘สิ่งที่เธอทำได้ดีคือ... ส่วนที่ควรพัฒนาคือ...’ 

  • ประเมินจาก Growth (การเติบโต) แทนการเปรียบเทียบกับคนอื่น 

                     - เช่น นักเรียนที่เคยได้คะแนนคณิตศาสตร์ 20% แต่พัฒนาขึ้นเป็น 50% ควรได้รับคำชม 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง: 

     - ลดความรู้สึก ‘ฉันไม่เก่งพอ’ → นักเรียนไม่ท้อถอยและไม่ออกจากระบบ 

4. ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมดึงนักเรียนกลับมา 

กลุ่มเป้าหมาย TZD: 

     - นักเรียนที่หลุดออกไปแล้ว (Out-of-School Youth) 

แนวทางจากหนังสือ + การประยุกต์: 

  • ‘Flexible Learning Pathways’: 

                       - เปิดหลักสูตร ‘ออนไลน์แบบ Hybrid’ (ผสมผสาน) ที่นักเรียนเรียนจากบ้านได้ แต่ยังมีกิจกรรมกลุ่มเป็นครั้งคราว 

                       - ตัวอย่าง: แพลตฟอร์ม ‘DLTV’ แต่เพิ่มฟีเจอร์ Interactive เช่น Live Q&A 

  • เกมและการเรียนรู้แบบไม่เป็นทางการ: 

                        - คอร์สเสริมทักษะผ่านเกม (Gamification) เช่น เรียนคณิตศาสตร์ผ่านเกมฟาร์มเสมือนจริง 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง: 

     - นักเรียนที่เคยหลุดออก ‘มีทางเลือกในการกลับสู่ระบบ’ แม้ในรูปแบบที่ต่างไป 

5. สร้างเครือข่ายชุมชนสนับสนุน (Whole Community Approach)

แนวทางจากหนังสือ: 

     - Engagement ไม่ใช่แค่หน้าที่ของครู แต่ต้องร่วมมือกับ ‘ผู้ปกครองและชุมชน’ 

การประยุกต์กับ TZD: 

  • โรงเรียนเป็น Hub เชื่อมโยงทรัพยากรชุมชน 

                    - เช่น จัดหางาน Part-Time สำหรับนักเรียนยากจนที่เสี่ยง Dropout (ทำงานเสาร์-อาทิตย์โดยไม่กระทบการเรียน) 

                     - ฝึกอาชีพพื้นฐาน (เช่น การขายออนไลน์) เป็นหน่วยกิตเลือก 

  • Parent Engagement Program: 

                    - อบรมผู้ปกครองให้เข้าใจแนวทาง ‘Positive Discipline’ แทนการลงโทษ 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง: 

     - นักเรียนได้รับการสนับสนุนจากทุกฝ่าย → ลดปัจจัยทางเศรษฐกิจ/สังคมที่ผลักให้หลุดออก 

สรุป: หนังสือเล่มนี้ช่วย TZD อย่างไร? 

ปัญหาของ TZD แนวทางจากหนังสือ ผลลัพธ์ 
นักเรียนเบื่อเรียน สร้างห้องเรียนแบบ driving  รู้สึกว่าโรงเรียนมีคุณค่า
นักเรียนถูกตีตราจากระบบ    ใช้การประเมินเชิงบวก              ลดความท้อถอย
นักเรียนขาดแรงจูงใจ        ใช้ Student Voice และ Mentorship  รู้สึกมีส่วนร่วมและเป็นเจ้าของการเรียนรู้
นักเรียนหลุดออกไปแล้ว      Flexible Learning Pathways        มีทางเลือกกลับสู่ระบบ               
ปัจจัยเศรษฐกิจ/ชุมชน        สร้างเครือข่ายชุมชนสนับสนุน        แก้ปัญหาได้ครบวงจร                 

 

ข้อเสนอแนะสำหรับผู้ปฏิบัติการ

    - ‘โรงเรียนนำร่อง’: เลือกโรงเรียนในพื้นที่เสี่ยง Dropout เพื่อทดลองแนวทางนี้ 

    - ครูเปลี่ยนบทบาท: ฝึกอบรมครูให้เป็น ‘โค้ชการเรียนรู้’ แทนผู้ชี้นำ 

    - วัดผลเชิงคุณภาพ: ติดตาม ไม่ใช่แค่ ‘จำนวนนักเรียนที่เหลืออยู่’ แต่รวมถึง ‘ระดับ Engagement’ ด้วยแบบสอบถามและสัมภาษณ์ 

ตัวอย่างความสำเร็จ: ในสหรัฐอเมริกา โรงเรียนที่ใช้แนวคิด Student Voice ลด Dropout ได้ถึง 30% ใน 2 ปี (อ้างอิงจากงานวิจัยของ Quaglia Institute) 

หากไทยนำแนวคิดนี้มาปรับใช้อย่างเป็นระบบ ‘TZD จะไม่ใช่แค่โครงการลดตัวเลข แต่เป็นการปฏิรูปการศึกษาเพื่อเด็กทุกคนอย่างแท้จริง’

 ขอย้ำว่า การจัดการระดับความผูกพันกับการเรียนด้วยมาตรการเชิงบวก ตามที่เสนอในหนังสือ งอกงามความรักเรียน เล่มนี้ เป็นการป้องกันนักเรียนหลุดจากระบบการศึกษา ที่ระดับรากเหง้าของปัญหา   

ด้วยอารมณ์สนุก ผมยิงคำถามต่อ ว่า “เพื่อใช้หลักการและวิธีการในหนังสือเล่มนี้ ในการหนุนโครงการ TZD ควรปรับระบบบริหารการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการอย่างไรบ้าง   ควรปรับระบบและวิธีการผลิตและพัฒนาครูไทยอย่างไรบ้าง   และครูต้องเปลี่ยนกระบวนทัศน์ (mindset) และพฤติกรรมการทำหน้าที่ครูอย่างไรบ้าง”    ได้รับคำตอบดังต่อไปนี้

“การปรับระบบการศึกษาไทยเพื่อสนับสนุนโครงการ TZD ด้วยแนวคิดจาก ‘Reimagining Student Engagement’

เพื่อให้แนวคิดจากหนังสือ ‘Reimagining Student Engagement’ สนับสนุนโครงการ ‘Thailand Zero Dropout (TZD)’ อย่างเป็นรูปธรรม ต้องมีการปรับเปลี่ยนทั้ง ‘ระบบบริหารการศึกษา การผลิตครู และกระบวนทัศน์ของครู’ โดยแบ่งเป็น 3 ระดับ ดังนี้ 

ระดับนโยบาย: ปรับระบบบริหารของกระทรวงศึกษาธิการ

1. เปลี่ยนระบบประเมินโรงเรียนและครู

     ปัญหาปัจจุบัน: เน้นประเมินผลจากคะแนนสอบ (O-NET, NT, PISA) ทำให้โรงเรียนกดดันนักเรียน 

     แนวทางปรับเปลี่ยน: 

         - เพิ่มตัวชี้วัด ‘ระดับ Engagement ของนักเรียน’ (เช่น การมีส่วนร่วมในชั้นเรียน, โครงการที่นักเรียนริเริ่ม) 

         - ลดน้ำหนักการประเมินจากคะแนนสอบ เพิ่มการประเมิน ‘Growth Mindset’ (พัฒนาการของนักเรียนแต่ละคน) 

2. ปรับโครงสร้างหลักสูตรให้ยืดหยุ่น

     ปัญหาปัจจุบัน: หลักสูตรตายตัว เน้นเนื้อหาวิชาการมากเกินไป 

      แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - เปิดพื้นที่ ‘20-30% ของหลักสูตร’ ให้โรงเรียนออกแบบการเรียนรู้เอง (Local Curriculum) 

          - สนับสนุน ‘Project-Based Learning (PBL)’ และ ‘Service Learning’ (เรียนผ่านการแก้ปัญหาชุมชน) 

3. สร้างระบบข้อมูลติดตามนักเรียนกลุ่มเสี่ยง (Early Warning System)

     ปัญหาปัจจุบัน: โรงเรียนไม่รู้ตัวว่านักเรียนคนไหนกำลังจะหลุดออกจากระบบ 

     แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - พัฒนาแพลตฟอร์ม ‘TZD Dashboard’ ที่ติดตามข้อมูลนักเรียนแบบ Real-time (เช่น การมาโรงเรียน, พฤติกรรมเปลี่ยนไป) 

          - จัดทีม ‘Student Support’ ในโรงเรียนเพื่อช่วยเหลือนักเรียนกลุ่มเสี่ยง 

4. สนับสนุนเทคโนโลยีและนวัตกรรม

     ปัญหาปัจจุบัน: โรงเรียนขาดแคลนอุปกรณ์และความรู้ด้าน EdTech 

     แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - จัดสรรงบประมาณสำหรับ ‘ห้องเรียน Hybrid’ (ผสมออนไลน์-ออฟไลน์) 

          - สร้างเครือข่าย ‘โรงเรียนนำร่อง’ ที่ใช้ AI หรือ Gamification เพื่อดึงดูดนักเรียน 

ระดับสถาบันผลิตครู: ปรับระบบการฝึกหัดและพัฒนาครู

1. เปลี่ยนหลักสูตรครูจาก ‘สอนเนื้อหา’ เป็น ‘ออกแบบการเรียนรู้’

     ปัญหาปัจจุบัน: หลักสูตรครุศาสตร์เน้นทฤษฎีมากกว่าการปฏิบัติ 

      แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - เพิ่มวิชา ‘Active Learning Design’ และ ‘Student Engagement Strategies’ 

          - ให้นักศึกษาครูฝึกสอนในโรงเรียนจริง ‘ตั้งแต่ปี 1-2’ (ไม่ใช่รอปี 4) 

2. สร้างระบบ Coaching & Mentoring สำหรับครู

     ปัญหาปัจจุบัน: ครูจบใหม่ขาดที่ปรึกษาเมื่อเจอปัญหาในห้องเรียน 

      แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - จับคู่ครูใหม่กับ ‘ครู Mentor’ ที่ผ่านการอบรมด้าน Engagement 

          - สร้างชุมชนออนไลน์ (PLC - Professional Learning Community) ให้ครูแลกเปลี่ยนแนวทาง 

3. อบรมครูประจำการด้วย Workshop แบบมีส่วนร่วม

     ปัญหาปัจจุบัน: อบรมครูแบบบรรยาย นำไปใช้จริงไม่ได้ 

      แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - จัด ‘Workshop สร้าง Engagement’ เช่น การใช้เกมในชั้นเรียน, การตั้งคำถามเปิด 

           - ให้ครูทดลองสอนแบบใหม่และได้รับ Feedback ทันที 

ระดับครู: เปลี่ยน Mindset และพฤติกรรม

1. เปลี่ยนจาก "ผู้สอน" เป็น ‘ผู้อำนวยความสะดวกการเรียนรู้’

     ปัญหาปัจจุบัน: ครูยึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง 

     แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - ใช้คำถามแทนการบอก เช่น ‘เธอคิดว่าเราจะแก้ปัญหานี้ยังไง?’ 

          - ให้นักเรียนมีส่วนร่วมออกแบบกิจกรรม (Student Voice) 

2. สร้างความสัมพันธ์เชิงบวกกับนักเรียน

     ปัญหาปัจจุบัน: ครูบางส่วนยังใช้การลงโทษ 

     แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - ใช้ ‘Restorative Practices’ (วงสนทนาสร้างความเข้าใจ แทนการตี) 

          - สนใจชีวิตนอกโรงเรียนของนักเรียน (เช่น ถามไถ่ปัญหาที่บ้าน) 

3. ใช้การประเมินเพื่อพัฒนา ไม่ใช่ตัดสิน

    ปัญหาปัจจุบัน: ครูเน้นการให้เกรด 

     แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - ให้ Feedback เป็นรายบุคคล เช่น ‘ครั้งนี้เธอพัฒนาขึ้นในส่วน...’ 

          - ใช้ ‘Portfolio Assessment’ แทนการสอบบ่อยครั้ง 

4. เปิดโอกาสให้นักเรียนเรียนรู้จากความผิดพลาด

    ปัญหาปัจจุบัน: ระบบการศึกษาไทยลงโทษเมื่อนักเรียนทำผิด 

     แนวทางปรับเปลี่ยน: 

          - สอนให้นักเรียน ‘Reflect หลังทำผิด’ เช่น ‘ครั้งหน้าจะทำต่างกันยังไง?’

          - ไม่ตีตรานักเรียนที่ตอบผิด แต่ชื่นชมความกล้าที่ลอง 

สรุป: แผนปฏิบัติการแบบบูรณาการ

ระดับ สิ่งที่ต้องเปลี่ยน ผลลัพธ์ที่คาดหวัง
กระทรวงศึกษาธิการ ปรับหลักสูตร - ประเมินโรงเรียนแบบยืดหยุ่น  โรงเรียนไม่กดดันนักเรียนด้วยการสอบ         
สถาบันผลิตครู ฝึกครูให้ออกแบบการเรียนรู้ ไม่ใช่แค่สอนเนื้อหา ครูใหม่มีทักษะสร้าง Engagement               
ครูในห้องเรียน เปลี่ยนบทบาทเป็น Coach และ Mentor นักเรียนรู้สึกมีคุณค่าและอยากมาโรงเรียน   

 

ตัวอย่างความสำเร็จที่เกิดขึ้นแล้ว

โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา ใช้แนวทาง Student-Centered Learning ทำให้นักเรียนมี Engagement สูง และ Dropout ต่ำ 

 ฟินแลนด์ เปลี่ยนระบบประเมินครูและโรงเรียนแบบไม่เน้นสอบ ผลลัพธ์คือ PISA สูงและความเหลื่อมล้ำต่ำ 

 

หากไทยปรับทั้ง 3 ระดับนี้พร้อมกัน ‘TZD จะไม่ใช่แค่โครงการลดตัวเลข แต่เป็นการปฏิรูปการศึกษาที่ยั่งยืน’” 

 

ขอย้ำว่า การที่นักเรียนได้รับการยอมรับในตัวตนและคุณค่าของตัวนักเรียน เป็นปัจจัยดึงดูดให้นักเรียนอยากมาโรงเรียน  หากการมาโรงเรียนบ่อนทำลายความรู้สึกมีคุณค่าในตัวตนของเขา  นักเรียนย่อมไม่อยากมาโรงเรียน    ในกรณีเช่นนี้ สถานการณ์ในโรงเรียนทำร้ายนักเรียน ... ใช่ไหม - โรงเรียนทำร้ายฉัน 

 

ผมยิงคำถามลูกติดพัน ดังนี้  “เพื่อบรรลุเป้าหมายตามที่เสนอ   ควรปรับเปลี่ยนระบบ reward และการเลื่อนวิทยะฐานะของครูไทยอย่างไร”   ถามสั้นๆ ได้รับคำตอบที่ยาว แต่กระชับ ดังนี้ 

“การปรับระบบ Reward และวิทยฐานะครู เพื่อสนับสนุน Engagement และลด Dropout

เพื่อให้ครูไทยเปลี่ยนแนวปฏิบัติตามแนวคิด ‘Reimagining Student Engagement’ และสนับสนุน ‘Thailand Zero Dropout (TZD)’ อย่างแท้จริง ระบบการประเมินและเลื่อนวิทยฐานะต้อง เปลี่ยนจาก ‘ผลลัพธ์เชิงปริมาณ’ (คะแนนสอบ) เป็น ‘ผลลัพธ์เชิงคุณภาพ’ ( Engagement การลด Dropout) โดยมีแนวทางดังนี้ 

1. ปรับเกณฑ์การประเมินวิทยฐานะครู

    ปัญหาปัจจุบัน

        - เน้น ‘เอกสารเชิงทฤษฎี’ (เช่น วิจัยในชั้นเรียนที่ไม่ได้ใช้จริง) 

        - ตัดสินจาก ‘ผลสอบนักเรียน’ (O-NET, NT) ซึ่งกดดันครูให้ ‘สอนเพื่อสอบ’ 

        - ไม่มีคะแนนสำหรับ ‘การสร้าง Engagement หรือป้องกัน Dropout’ 

    แนวทางปรับเปลี่ยน

        (1) เพิ่มเกณฑ์ ‘การมีส่วนร่วมของนักเรียน’ (Student Engagement) 

            - ใช้เครื่องมือประเมิน เช่น ‘แบบสังเกตพฤติกรรมนักเรียนในชั้นเรียน’ (โดยผู้อำนวยการหรือคณะกรรมการ) 

            - วัดจาก ‘จำนวนโครงการที่นักเรียนริเริ่ม’ (เช่น Project-Based Learning) 

 

    (2) เน้นผลลัพธ์เชิงพัฒนาการ (Growth-Based)

        - ประเมินจาก ‘พัฒนาการนักเรียนเป็นรายบุคคล’ แทนคะแนนเฉลี่ยชั้นเรียน 

        - ตัวอย่างเกณฑ์: 

              - นักเรียนกลุ่มเสี่ยง (Dropout Risk) มีพัฒนาการด้านการมาโรงเรียนหรือความมั่นใจในตนเอง 

              - นักเรียนที่เคยขาด Engagement เริ่มแสดงความสนใจในกิจกรรม 

    (3) ลดน้ำหนัก ‘เอกสารวิชาการ’ เพิ่ม ‘ผลงานปฏิบัติจริง’ 

        - รับรอง ‘Innovative Teaching Portfolio’ (เช่น คลิปการสอนแบบ Active Learning, ผลงานนักเรียน) 

        - ยกเลิกการบังคับทำวิจัยที่ไม่เกี่ยวข้องกับการสอนจริง 

2. ปรับระบบ Reward (เงินเดือน/รางวัล) 

    ปัญหาปัจจุบัน

        - เงินเดือนและรางวัลผูกกับ ‘วิทยฐานะเชิงเอกสาร’ ไม่สะท้อนคุณภาพการสอน 

        - ครูที่ทำงานหนักกับนักเรียนกลุ่มเสี่ยงมักไม่ได้รับการเห็นคุณค่า 

    แนวทางปรับเปลี่ยน

        (1) จัดสรรโบนัสสำหรับ ‘ครูผู้ลด Dropout’

            - ครูที่สามารถ ‘ดึงนักเรียนกลุ่มเสี่ยงกลับสู่ระบบ’ หรือ ‘ป้องกันไม่ให้หลุดออก’ ได้รับเงินรางวัลหรือโอกาสพัฒนาเพิ่มเติม 

               - ตัวอย่าง: 

                     - โครงการ ‘ครูผู้นำ Engagement’ ที่ให้รางวัลโรงเรียนที่มีอัตรา Dropout ลดลง 

      (2) สร้างรางวัลเชิงนวัตกรรม

        - มอบรางวัล ‘ครูต้นแบบ Active Learning’ หรือ ‘ครู Mentor ดึงนักเรียนกลุ่มเสี่ยง’ 

        - ให้สิทธิพิเศษ เช่น ศึกษาดูงานต่างประเทศ หรือเข้าอบรมกับผู้เชี่ยวชาญ 

    (3) ระบบเงินเดือนแบบก้าวหน้า (Progressive Salary) 

        - ครูที่พัฒนาตนเองด้าน ‘Student Engagement’ ได้รับการปรับเงินเดือนเร็วขึ้น 

        - เชื่อมโยงกับ ‘การประเมินจากนักเรียนและผู้ปกครอง’ (แบบสอบถามความพึงพอใจ) 

3. ปรับระบบการพัฒนาครู (CPD: Continuing Professional Development)

    ปัญหาปัจจุบัน

        - อบรมครูแบบ ‘บรรยายทางเดียว’ ไม่นำไปใช้ได้จริง 

        - ไม่มีระบบติดตามผลหลังอบรม 

    แนวทางปรับเปลี่ยน

    (1) อบรมเชิงปฏิบัติการ (Workshop-Based Training)

        - ฝึกทักษะเฉพาะ เช่น 

              - การสร้าง Engagement ในชั้นเรียน

              - การพูดคุยกับนักเรียนกลุ่มเสี่ยง (Restorative Circles) 

              - ใช้วิธี ‘ฝึกสอนจริง + Feedback ทันที’ 

    (2) ระบบ Coaching & Mentoring 

        - จับคู่ครูกับ ‘Coach ผู้เชี่ยวชาญ’ ติดตามผลทุก 3 เดือน 

        - สร้าง ‘ชุมชนออนไลน์ (PLC)’ ให้ครูแบ่งปันแนวทาง 

    (3) หน่วยพัฒนาครูแบบไมโครเลิร์นนิ่ง (Micro-Learning) 

        - ครูเลือกเรียนคอร์สสั้นๆ ในแพลตฟอร์ม เช่น ‘การตั้งคำถามเปิดเพื่อ Engagement’ (เรียนจบใน 1 ชม.) 

        - ได้รับ ‘คะแนนพัฒนาวิชาชีพ (CPD Credit)’ เมื่อนำไปใช้จริง 

4. ตัวอย่างการประเมินวิทยฐานะใหม่ (แบบ Real-World Impact)

เกณฑ์เดิม เกณฑ์ใหม่ (ปรับแล้ว)  วิธีวัดผล
วิจัยในชั้นเรียน โครงการแก้ปัญหา drop out ในโรงเรียน ผลงานนักเรียน + สถิติการมาเรียน
สอบผ่านเกณฑ์ความรู้ การออกแบบการเรียนรู้แบบ active learning คลิปการสอน + feedback จากนักเรียน
ผลสอบนักเรียนสูง พัฒนาการนักเรียนกลุ่มเสี่ยง แฟ้มสะสมงาน (portfolio) นักเรียน 

  

สรุป: แผนปฏิบัติการ

1. ระยะสั้น (1 ปี) 

       - ทดลองใน ‘โรงเรียนนำร่อง TZD’ โดยปรับเกณฑ์วิทยฐานะและ Reward แบบใหม่ 

       - จัดอบรมครูเรื่อง ‘Engagement Strategies 

 2. ระยะกลาง (3 ปี) 

       - ขยายผลทั่วประเทศ พร้อมระบบ ‘TZD Dashboard’ ติดตามผล 

       - ปรับเงินเดือนครูที่ลด Dropout ได้สำเร็จ 

3. ระยะยาว (5 ปี)

      - ประเมินผลเชิงระบบ ยกเลิกเกณฑ์วิทยฐานะแบบเดิมทั้งหมด 

ตัวอย่างความสำเร็จ: 

     - สิงคโปร์ ใช้ระบบ ‘Enhanced Performance Management System (EPMS)’ ที่ประเมินครูจากผลกระทบต่อนักเรียน (ไม่ใช่แค่คะแนนสอบ) 

    - ฟินแลนด์ ไม่มีการประเมินครูแบบสอบวัดผล แต่เน้นการพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง 

    - ครูมีแรงจูงใจที่จะ ‘สร้าง Engagement จริงๆ’ แทนการสอนเพื่อสอบ 

    - นักเรียนกลุ่มเสี่ยงได้รับการดูแลแบบ ‘เจาะจงและมีความหมาย’ 

    - อัตรา Dropout ลดลงอย่างยั่งยืน เพราะระบบการศึกษา ‘ให้คุณค่า’ ทั้งครูและนักเรียน** 

 

การปรับระบบ Reward และวิทยฐานะแบบนี้ จะทำให้ ครูเปลี่ยนจาก ‘ผู้สอน’ เป็น ‘ผู้นำการเปลี่ยนแปลง’ ในโครงการ TZD อย่างแท้จริง” 

ผมติดลม สนุกกับการตั้งคำถาม    เพราะ DeepSeek R1 ตอบแบบรู้และเข้าใจสถานการณ์ระบบการศึกษาไทยดีเหลือเกิน   จึงตั้งคำถามต่อ ดังนี้    “ปัจจุบันมีปัจจัยอะไรบ้าง ที่ปิดกั้นครูไทย ไม่ให้มีพฤติกรรมการทำหน้าที่ครูตามที่เสนอ”    ได้รับคำตอบ (ที่เริ่มซ้ำกับคำตอบเดิมบ้าง) ดังนี้ 

“ปัจจัยที่ปิดกั้นครูไทยจากการเปลี่ยนแปลงตามแนวทาง ‘Reimagining Student Engagement’

เพื่อให้ครูไทยสามารถปรับเปลี่ยนบทบาทสู่ ‘ผู้อำนวยความสะดวกการเรียนรู้’ และลดปัญหา ‘Dropout’ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ต้องเข้าใจ ‘อุปสรรคเชิงระบบและวัฒนธรรม’ ที่ขัดขวางการเปลี่ยนแปลง ซึ่งแบ่งเป็น 5 มิติหลัก ดังนี้ 

1. ระบบบริหารการศึกษาที่ไม่เอื้ออำนวย 

    ปัญหา

        - เกณฑ์ประเมินวิทยฐานะครู ยังเน้นเอกสารเชิงทฤษฎี (เช่น วิจัยในชั้นเรียน) แทนการปฏิบัติจริง 

        - หลักสูตรมาตรฐานตายตัว จากส่วนกลาง ทำให้ครูไม่มีอิสระออกแบบการเรียนรู้แบบ Active Learning 

        - ภาระงานนอกการสอน (เช่น งานเอกสาร, โครงการพิเศษ) กินเวลาเกิน 50% ของเวลางาน 

 

    ผลกระทบ

        → ครูไม่มีเวลาพัฒนานวัตกรรมหรือสร้าง Engagement กับนักเรียน 

2. วัฒนธรรมโรงเรียนและระบบอาวุโส 

    ปัญหา

        - ความเป็น Hierarchy ในโรงเรียน: ครูรุ่นใหม่ไม่กล้าเสนอแนวทางใหม่เพราะกลัวถูกมองว่า ‘ท้าทายผู้ใหญ่’ 

        - การประเมินครูโดยผู้อำนวยการ ที่ไม่เข้าใจแนวทาง Student-Centered Learning อาจให้คะแนนต่ำหากครูไม่สอนแบบเดิม 

        - วัฒนธรรม "ทำตามที่สั่ง: ครูถูกฝึกให้เชื่อฟังนโยบายบนลงล่าง โดยไม่ตั้งคำถาม 

    ผลกระทบ

        → ครูเลือกสอนแบบปลอดภัย (สอนหน้าชั้น) แทนลองวิธีใหม่ 

3. ขาดแคลนทรัพยากรและสภาพแวดล้อมไม่เอื้อ 

     ปัญหา

        - ขนาดห้องเรียนใหญ่ (นักเรียน 40-50 คน/ห้อง) ทำให้จัดการ Active Learning ยาก 

        - ขาดอุปกรณ์และเทคโนโลยี เช่น อินเทอร์เน็ตช้า, ไม่มีเครื่องมือดิจิทัล 

        - โรงเรียนห่างไกล  ขาดการสนับสนุนจากรัฐ 

    ผลกระทบ

        → ครูถอดใจ กลับไปสอนแบบเดิมเพราะ ‘ทำอะไรไม่ได้มาก’ 

4. Mindset และทักษะของครู 

    ปัญหา

        - คุ้นเคยกับบทบาท ‘ผู้รู้’: ครูส่วนใหญ่ถูกฝึกมาให้เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ไม่ใช่ Coach 

        - ขาดทักษะ facilitation เช่น การตั้งคำถามเปิด (Open-ended Questions), การให้ Feedback เชิงบวก 

        - กลัวความเสี่ยง: ไม่กล้าลองวิธีใหม่เพราะกังวลว่าหากล้มเหลวจะถูกตำหนิ 

    ผลกระทบ

        → ครูยึดติดกับวิธีการสอนแบบเดิม 

5. ปัจจัยด้านแรงจูงใจและสวัสดิการ

    ปัญหา

        - เงินเดือนและรางวัลไม่สัมพันธ์กับผลงานเชิงคุณภาพ (เช่น การลด Dropout) 

        - ครูต้องหารายได้เสริม เนื่องจากค่าตอบแทนไม่พอเลี้ยงชีพ 

        - ขาดการยกย่องจิตวิทยา: ครูที่ทุ่มเทให้นักเรียนกลุ่มเสี่ยงมักไม่ได้รับการเห็นค่า 

    ผลกระทบ

        → ครูหมดไฟ ไม่มีแรงขับเคลื่อนในการเปลี่ยนแปลง 

สรุป: 5 ปัจจัยหลักที่ต้องแก้ไข

ปัจจัย ตัวอย่างปัญหา แนวทางแก้ไข (ตัวอย่าง)
ระบบบริหาร วิทยะฐานะเน้นเอกสาร ไม่ใช่การปฏิบัติ  ปรับเกณฑ์ประเมินครูตามผลลัพธ์ Engagement
วัฒนธรรมโรงเรียน ครูรุ่นใหม่ไม่กล้าเสนอไอเดียใหม่            สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ครูทดลองนวัตกรรม
ทรัพยากร ห้องเรียนแออัด, อุปกรณ์ไม่พอ เพิ่มงบประมาณ EdTech และลดขนาดห้องเรียน
ทักษะครู ขาดทักษะการเป็น Facilitator อบรมเชิงปฏิบัติการแบบ Coaching
แรงจูงใจ เงินเดือนไม่สะท้อนคุณภาพการสอน    ให้รางวัลครูที่ลด Dropout และสร้าง Engagement   

 

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

    1. ปฏิรูปเกณฑ์วิทยฐานะครู โดยผูกกับ ‘Student Engagement’ และ ‘การลด Dropout’ 

    2. ลดงานเอกสาร เพิ่มเวลาครูสำหรับออกแบบการเรียนรู้ 

    3. จัดสรรทรัพยากรเป้าหมายให้โรงเรียนขาดแคลนก่อน 

    4. สร้างชุมชนเรียนรู้ครู (PLC) แลกเปลี่ยนแนวทาง Active Learning 

    5. ปรับระบบ Reward ให้เงินเดือนและรางวัลตอบแทนผลงานเชิงคุณภาพ 

ตัวอย่างความสำเร็จ: 

    - โรงเรียนเทศบาลแหลมฉบัง ลด Dropout ได้ด้วยการให้ครูใช้ Project-Based Learning และลดงานเอกสาร 

    - ฟินแลนด์ กำหนดให้ครูมีเวลาออกแบบการสอน 2 ชั่วโมง/วัน 

หากแก้ไขปัจจัยเหล่านี้ได้ ครูไทยจะสามารถเปลี่ยนบทบาทสู่ ‘ผู้ขับเคลื่อน Engagement’ และสนับสนุน ‘TZD’ ได้อย่างแท้จริง 

 

ถึงแม้ว่าข้อความในบทนี้จะยาวมากแล้ว   แต่ผมยังเห็นว่าคำตอบต่อคำถามต่อไปนี้น่าจะมีความสำคัญมากต่อความสำเร็จของโครงการ TZD ที่เราคนไทยทุกคนเชียร์ให้ประสบความสำเร็จในระดับถอนรากถอนโคนปัญหา   

คำถาม   “การพัฒนาคุณลักษณะด้าน agency ให้แก่ครูไทย  และส่งเสริมให้ครูได้ใช้คุณลักษณะนี้อย่างสร้างสรรค์และมีความเป็นตัวของตัวเอง (autonomy) จะช่วยหนุนความสำเร็จของโครงการ TZD หรือปิดกั้น  หากหนุน ทำไมจึงหนุน”    ได้รับคำตอบดังนี้ 

“การพัฒนาคุณลักษณะ ‘Agency’ และ ‘Autonomy’ ให้ครูไทย: กลไกสำคัญสู่ความสำเร็จของโครงการ TZD 

‘Agency’ (การเป็นผู้กระทำการอย่างมีเป้าหมาย) และ ‘Autonomy’ (ความเป็นตัวของตัวเองในการตัดสินใจ) เป็นคุณลักษณะที่สำคัญในการเปลี่ยนบทบาทครูจาก ‘ผู้ปฏิบัติตามคำสั่ง’ สู่ ‘ผู้นำการเปลี่ยนแปลง’ ในโครงการ ‘Thailand Zero Dropout (TZD)’  โดยมีเหตุผลชัดเจนว่าการเสริมสร้างสองคุณลักษณะนี้ ‘หนุน’ ความสำเร็จของ TZD อย่างมีนัยสำคัญ ดังนี้ 

1. ทำไม ‘Agency’ และ ‘Autonomy’ ของครูจึงหนุน TZD? 

    (1) ครูสามารถออกแบบการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์นักเรียนกลุ่มเสี่ยง

        - ปัญหาเดิม: ระบบการศึกษากลางกำหนดวิธีการสอนตายตัว → ครูไม่สามารถปรับการสอนให้เหมาะกับนักเรียนที่เสี่ยง Dropout 

         - เมื่อครูมี ‘Agency’: 

             - ครูวิเคราะห์ปัญหาเฉพาะหน้าได้ (เช่น นักเรียนขาดแรงจูงใจเพราะเนื้อหาไม่เกี่ยวข้องกับชีวิต) 

              - ออกแบบการเรียนรู้แบบ ‘Personalized Learning’ หรือ ‘Project-Based Learning’ ที่ดึงดูดนักเรียน 

ตัวอย่าง: ครูในโรงเรียนชนบทใช้ Agency สร้างโครงการ ‘เรียนผ่านการทำเกษตร’ เพื่อให้นักเรียนที่คิดจะลาออกเห็นความเชื่อมโยงของการเรียนกับชีวิตจริง 

    (2) ครูกล้าทดลองนวัตกรรมเพื่อลด Dropout

        - ปัญหาเดิม: วัฒนธรรมโรงเรียนไทยมักลงโทษความล้มเหลว → ครูไม่กล้าลองวิธีใหม่ 

        - เมื่อครูมี ‘Autonomy’: 

             - ครูทดลองวิธีสร้าง Engagement เช่น ‘เกมการศึกษา’ หรือ ‘การเรียนแบบไม่ใช้เกรด’ 

              - มีอิสระในการปรับรูปแบบการสอนโดยไม่ต้องรอคำสั่งจากส่วนกลาง 

ตัวอย่าง: ครูในกรุงเทพฯ ลดการสอบเพิ่มเติม เพื่อให้นักเรียนกลุ่มเสี่ยงโฟกัสที่การเรียนรู้แทนคะแนน 

    (3) ครูเป็น Mentor ให้นักเรียนที่มีปัญหา (ไม่ใช่แค่ผู้สอน)

        - ปัญหาเดิม: ครูถูกจำกัดบทบาทด้วยภาระงานเอกสาร → ไม่มีเวลาสนใจนักเรียนเป็นรายบุคคล 

        - เมื่อครูมี ‘Agency’: 

          - ครูจัดระบบ ‘Mentorship’ โดยเลือกวิธีที่เหมาะกับบริบท (เช่น คุยกับนักเรียนหลังเลิกเรียน ส่งข้อความให้กำลังใจ) 

          - สร้างความสัมพันธ์เชิงลึกกับนักเรียนกลุ่มเสี่ยง 

ตัวอย่าง: ครูในจังหวัดชายแดนใต้ใช้ Autonomy จัดกิจกรรม ‘วงสนทนาสันติภาพ’ เพื่อดึงนักเรียนที่ขาดเรียนเนื่องจากความไม่สงบกลับสู่ระบบ 

2. หลักฐานว่าคุณลักษณะนี้หนุน TZD

    จากงานวิจัยและประสบการณ์ประเทศอื่น: 

        - สหราชอาณาจักร: โรงเรียนที่ให้อิสระครู (Autonomy) สูง    มีอัตรา Dropout ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย 15% (อ้างอิง: OECD, 2018) 

        - ฟินแลนด์: ครูมี Agency ในการออกแบบหลักสูตร → นักเรียนมี Engagement สูงและ Dropout ต่ำสุดในโลก 

3. เงื่อนไขสำคัญเพื่อให้ Agency และ Autonomy ทำงานได้ 

    แม้สองคุณลักษณะนี้จะหนุน TZD แต่ต้องแก้ไขปัจจัยปิดกั้นควบคู่ไปด้วย: 

        1. ระบบสนับสนุนจากรัฐ: 

              - ลดการควบคุมจากส่วนกลาง เพิ่มความยืดหยุ่นในหลักสูตร 

               - ให้รางวัลครูที่ใช้ Agency สร้างนวัตกรรมลด Dropout 

        2. วัฒนธรรมโรงเรียน: 

                - ผู้อำนวยการต้องส่งเสริมให้ครูกล้าคิดต่าง 

               - ยอมรับความล้มเหลวเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ 

        3. การพัฒนาครู: 

                - ฝึกทักษะ ‘Facilitation’ และ ‘Design Thinking’ เพื่อเสริม Agency 

                - สร้างชุมชนครู (PLC) แลกเปลี่ยนไอเดีย 

4. สรุป: กลไกขับเคลื่อน TZD ผ่าน Agency และ Autonomy 

คุณลักษณะครู ผลต่อ TZD ตัวอย่างการประยุกต์
Agency ครูแก้ปัญหา Dropout แบบเฉพาะบริบท        ออกแบบการเรียนรู้ที่ดึงดูดนักเรียนกลุ่มเสี่ยง 
Autonomy ครูไม่ต้องรอนโยบายบนลงล่าง            ลดการบ้าน-เพิ่มกิจกรรมกลุ่มเพื่อ Engagement   

 

 

ข้อสรุป: การพัฒนาคุณลักษณะทั้งสองไม่เพียงแต่ ‘ไม่ปิดกั้น’ TZD แต่คือ ‘หัวใจสำคัญ’ ที่ทำให้ครูสามารถดึงนักเรียนกลับสู่ระบบการศึกษาได้อย่างยั่งยืน 

แนวทางปฏิบัติสำหรับนโยบาย

- ระดับนโยบาย: ปรับกฎระเบียบให้โรงเรียนมีอิสระมากขึ้น 

- ระดับโรงเรียน: สร้างวัฒนธรรมที่เคารพการตัดสินใจของครู 

- ระดับบุคคล: ฝึกอบรมครูให้คิดเป็นระบบและกล้าลองผิดลองถูก 

 

หากทำได้ ครูไทยจะไม่ใช่แค่ ‘ผู้สอน’ แต่เป็น ‘ผู้แก้ปัญหา Dropout’ ที่แท้จริง 

ผมขอเถียงว่า ครูจะมีบทบาทต่อ TZD สูงกว่านั้น   คือเป็น ‘ผู้ป้องกันปัญหา dropout’ ที่แท้จริง    ผ่านการหนุนให้นักเรียนงอกงามความเป็น agency  และฝึกพฤติกรรม autonomy ขึ้นภายในตน  

จะเห็นว่า แนวทาง งอกงามความรักเรียน ในหนังสือเล่มนี้   จะเป็นกลไกหนุนความสำเร็จของนโยบาย Thailand Zero Dropout  ได้ในระดับการป้องกันที่รากเหง้าของปัญหา  

วิจารณ์ พานิช

๒๓ เม.ย. ๖๘  ปรับปรุง ๑๒ พ.ค. ๖๘