งานวิจัยล่าสุดที่ตีพิมพ์เมื่อเดือนมิถุนายน 2025 กำลังท้าทายความเชื่อของสายฟิตเนส ที่ว่าอาหารเสริมก่อนออกกำลังกาย (พรีเวิร์คเอาท์) ซึ่งมีคาเฟอีนและโปรตีนเป็นส่วนผสมหลัก จะให้ผลดีกว่าการกินคาร์โบไฮเดรตธรรมดาๆ ในการเสริมสร้างความแข็งแรงและสมรรถภาพร่างกาย ผลการวิจัยนี้ได้จุดประเด็นร้อนให้ถกเถียงกันในหมู่คนรักการออกกำลังกายทั้งในไทยและต่างประเทศ โดยชี้ว่าพรีเวิร์คเอาท์สูตรยอดนิยมหลายยี่ห้ออาจให้ผลไม่ต่างจากการกินคาร์โบไฮเดรตเพียงอย่างเดียวก่อนเข้ายิม (Men’s Health)

กระแสความนิยมพรีเวิร์คเอาท์ในไทยก็ไม่ต่างจากทั่วโลก ตลาดอาหารเสริมกลุ่มนี้เติบโตอย่างรวดเร็วในกลุ่มวัยรุ่น คนรักสุขภาพ ไปจนถึงวัยทำงาน การตลาดมักโหมโฆษณาว่าอาหารเสริมเหล่านี้ ซึ่งอุดมไปด้วยคาเฟอีน โปรตีน และส่วนผสมอีกสารพัด จะช่วยเพิ่มความอึด พละกำลัง และมวลกล้ามเนื้อได้ อย่างไรก็ตาม งานวิจัยล่าสุดนี้ได้ท้าทายคำกล่าวอ้างบางส่วน ดังนั้นผู้บริโภคชาวไทยจึงควรพิจารณาข้อมูลตามหลักฐานจริง แทนที่จะเชื่อแค่คำโฆษณาเพียงอย่างเดียว

ในงานวิจัยที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ (peer-reviewed) และได้รับการอ้างอิงจากวารสารของสมาคมโภชนาการการกีฬานานาชาติ (Journal of the International Society of Sports Nutrition) รวมถึงสื่อสุขภาพชั้นนำหลายแห่ง ได้ทำการทดลองในอาสาสมัครสุขภาพดีวัยกลางคน 43 คน โดยแบ่งเป็นสองกลุ่มแบบสุ่ม กลุ่มแรกได้รับอาหารเสริมพรีเวิร์คเอาท์ที่มีคาเฟอีนและโปรตีน ส่วนอีกกลุ่มได้รับเครื่องดื่มคาร์โบไฮเดรต ทั้งสองกลุ่มจะผสมผลิตภัณฑ์กับน้ำ 400 มิลลิลิตร และดื่มก่อนออกกำลังกาย 15 นาที ตลอดระยะเวลา 6 สัปดาห์ ผู้เข้าร่วมทุกคนฝึกเวทเทรนนิ่ง (resistance training) อย่างสม่ำเสมอ ขณะที่ทีมวิจัยจะวัดผลการเปลี่ยนแปลงขององค์ประกอบร่างกาย, รอบเอวและสะโพก, ความหนาของกล้ามเนื้อ, ความแข็งแรง, พละกำลัง และความทนทานของกล้ามเนื้อ

ผลลัพธ์ที่ได้น่าสนใจมาก: แม้กลุ่มที่กินพรีเวิร์คเอาท์จะมีรอบเอวลดลงเล็กน้อย แต่เมื่อเทียบกันแล้ว กลับไม่พบความแตกต่างที่ชัดเจนระหว่างสองกลุ่มในด้านการพัฒนาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ, พลังการกระโดด, ระยะการขว้างเมดิซินบอล หรือความทนทานของกล้ามเนื้อส่วนบนและส่วนล่าง กล่าวคือ ทั้งสองกลุ่มมีพัฒนาการในด้านเหล่านี้ใกล้เคียงกัน ซึ่งเป็นผลมาจากการฝึกซ้อม ไม่ใช่อาหารเสริมที่ได้รับ

ประเด็นนี้น่าจะโดนใจสายฟิตเนสและนักกีฬาชาวไทยที่นิยมกินอาหารเสริมกลุ่มนี้ และอาจต้องกลับมาคิดทบทวนว่าผลิตภัณฑ์ราคาสูงที่โฆษณากันครึกโครมนั้นคุ้มค่ากับเงินที่จ่ายไปจริงหรือ แม้คุณสมบัติของคาเฟอีนที่ช่วยเผาผลาญและเพิ่มสมรรถภาพจะเป็นที่ยอมรับกันมานาน แต่เมื่อนำมาใช้ในรูปแบบของพรีเวิร์คเอาท์ที่มีส่วนผสมหลากหลายเทียบกับเครื่องดื่มคาร์โบไฮเดรต ประโยชน์ของมันอาจไม่ได้มากมายอย่างที่คิด

อย่างไรก็ดี ทีมวิจัยย้ำว่าผลการทดลองนี้ไม่ได้ฟันธงว่าพรีเวิร์คเอาท์ผสมคาเฟอีนนั้น “ใช้ไม่ได้ผล” เพียงแต่ในการศึกษานี้ มันไม่ได้ให้ผลลัพธ์ที่ดีไปกว่าเครื่องดื่มคาร์โบไฮเดรต ทั้งนี้ ทีมวิจัยยอมรับว่างานวิจัยมีข้อจำกัดอยู่บ้าง เช่น กลุ่มตัวอย่างมีขนาดเล็ก และผู้เข้าร่วมวิจัยดื่มกาแฟหรือชาอยู่แล้ว 3-5 แก้วต่อวัน ซึ่งอาจส่งผลต่อการตอบสนองต่อคาเฟอีนและผลการทดลองโดยรวมได้

หนึ่งในหัวหน้าทีมวิจัยจากสถาบันวิจัยโภชนาการการกีฬาในสหราชอาณาจักร กล่าวว่า “เรายังต้องศึกษาเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างที่หลากหลายขึ้น ทั้งช่วงอายุ ระดับการออกกำลังกาย และมีการควบคุมอาหารที่รัดกุมกว่านี้ ก่อนที่จะสรุปผลในภาพรวมได้ งานวิจัยของเราชี้ให้เห็นว่าเราควรตั้งคำถามกับคำโฆษณาของอาหารเสริม และหันมาพึ่งพาข้อมูลที่อิงตามหลักฐานมากขึ้น” มุมมองนี้สอดคล้องกับผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการและวิทยาศาสตร์การกีฬาทั่วโลก (Edge Hill University) ซึ่งเน้นย้ำว่าแม้คาเฟอีนจะช่วยเพิ่มความทนทานได้จริงในกีฬาบางประเภท แต่ผลของมันเมื่อกลายเป็นส่วนผสมหนึ่งในพรีเวิร์คเอาท์กลับยังไม่ชัดเจนนัก

สำหรับประเทศไทยซึ่งมีวัฒนธรรมฟิตเนสที่กำลังโตและได้รับอิทธิพลจากเทรนด์โลก งานวิจัยนี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ฟิตเนสและร้านค้าชั้นนำในกรุงเทพฯ และหัวเมืองใหญ่ต่างก็มีผลิตภัณฑ์พรีเวิร์คเอาท์วางขายเรียงราย ซึ่งหลายยี่ห้อก็ราคาสูงกว่าเครื่องดื่มเกลือแร่หรือของกินง่ายๆ ที่หาได้ทั่วไปอย่างกล้วยหรือข้าวเหนียว ผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์การกีฬาจากมหาวิทยาลัยในไทยมักให้คำแนะนำเสมอว่า โดยส่วนใหญ่แล้ว การได้รับคาร์โบไฮเดรตและน้ำให้เพียงพอก่อนออกกำลังกายนั้นคุ้มค่าและให้ประโยชน์ไม่แพ้กัน

จริงๆ แล้ววัฒนธรรมการกินของไทยก็มีของดีที่ช่วยเติมพลังงานก่อนออกกำลังกายได้เยี่ยมไม่แพ้กัน เช่น ข้าวเหนียวกับกล้วยสุก หรือมันเทศ แต่ทางเลือกเหล่านี้กลับถูกมองข้าม ท่ามกลางกระแสของแบรนด์อาหารเสริมจากต่างประเทศที่ให้คำมั่นว่าจะช่วยให้เห็นผลลัพธ์ที่รวดเร็ว ประกอบกับค่าครองชีพที่สูงขึ้น การทบทวนความจำเป็นของอาหารเสริมนำเข้าราคาแพงจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ

นอกจากนี้ ตลาดโภชนาการการกีฬาทั่วโลกซึ่งมีมูลค่าราว 2.8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2024 (ตามข้อมูลจาก Euromonitor) เป็นตลาดที่ยังขาดการกำกับดูแลที่รัดกุม ซึ่งรวมถึงในประเทศไทยด้วย อาหารเสริมแตกต่างจากยาตรงที่มักไม่ต้องผ่านการตรวจสอบที่เข้มงวดจากหน่วยงานกำกับดูแล หน่วยงานด้านสาธารณสุขและคุ้มครองผู้บริโภคในไทยจึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปรึกษาผู้ฝึกสอนหรือนักโภชนาการการกีฬาที่เชี่ยวชาญก่อนเริ่มใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดๆ โดยเฉพาะเมื่อมองถึงปัญหาของปลอมหรือผลิตภัณฑ์ปนเปื้อนที่พบได้บ่อยในตลาดแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

อีกแง่มุมที่น่าสนใจคือ ปรากฏการณ์ยาหลอก (placebo effect) ซึ่งมีผลอย่างมากต่อประสิทธิภาพด้านกีฬา ตามที่สมาคมโภชนาการการกีฬานานาชาติเคยระบุไว้ (PMC7777221) แค่ความเชื่อว่าอาหารเสริมนั้นได้ผล ก็สามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการออกกำลังกายได้แล้ว โดยไม่เกี่ยวกับกลไกทางร่างกาย ดังนั้น ปัจจัยด้านความเชื่อและจิตใจที่มาพร้อมกับกิจวัตรก่อนออกกำลังกาย อาจเป็นส่วนหนึ่งที่อธิบายได้ว่าทำไมนักกีฬาชาวไทยหลายคนถึงรู้สึกว่าพรีเวิร์คเอาท์ได้ผลดี แม้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์จะยังไม่ชัดเจนก็ตาม

แม้งานวิจัยชิ้นนี้จะเน้นศึกษากลุ่มผู้ใหญ่วัยกลางคน แต่กลุ่มนักเรียนมัธยมและนักศึกษาในไทยที่หันมาเล่นเวทกันมากขึ้น ก็อาจตกเป็นเป้าการตลาดของอาหารเสริมเหล่านี้ได้ง่าย อาจารย์จากคณะพลศึกษาในมหาวิทยาลัยชั้นนำของไทยได้ออกมาเตือนว่า ร่างกายของวัยรุ่นอาจตอบสนองต่อคาเฟอีนและโปรตีนแตกต่างจากผู้ใหญ่ จึงจำเป็นต้องมีคำแนะนำที่เหมาะสมกับวัยและต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมในกลุ่มนี้

ในอนาคต ทีมวิจัยจึงแนะนำให้มีการศึกษาที่ครอบคลุมกว่านี้ เช่น การควบคุมอาหาร การศึกษาในกลุ่มประชากรที่หลากหลาย (รวมถึงคนไทย ซึ่งอาจมีพฤติกรรมการกินและระดับการบริโภคคาเฟอีนต่างจากชาติตะวันตก) และใช้ระยะเวลาที่นานขึ้น เพื่อให้เข้าใจผลกระทบของพรีเวิร์คเอาท์ได้อย่างถ่องแท้ นอกจากนี้ การเปรียบเทียบระหว่างอาหารเสริมที่มีส่วนผสมเดียว (เช่น คาเฟอีนอย่างเดียว) กับแบบที่มีหลายส่วนผสม จะช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้นว่าส่วนผสมตัวไหนกันแน่ที่เป็นพระเอกตัวจริงในการเพิ่มประสิทธิภาพ

สำหรับคนทั่วไปที่กำลังลังเล คำแนะนำที่นำไปปรับใช้ได้จริงคือ: หากพรีเวิร์คเอาท์ที่คุณใช้อยู่ได้ผลดี ก็ไม่จำเป็นต้องเลิกใช้ แต่อย่าเพิ่งเหมาเอาว่ามันจะดีกว่าการกินข้าวต้มสักถ้วย หรือมันเทศสักหัวคู่กับเครื่องดื่มเกลือแร่ หากราคาเป็นปัจจัยสำคัญ โปรดจำไว้ว่างานวิจัยนี้ชี้ว่าเครื่องดื่มหรืออาหารคาร์โบไฮเดรตอาจให้ผลดีไม่แพ้กัน และควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพที่เชื่อถือได้เสมอก่อนเพิ่มอาหารเสริมใหม่ๆ เข้ามาในชีวิตประจำวัน ท่ามกลางกระแสรีวิวจากอินฟลูเอนเซอร์และโฆษณาอาหารเสริมที่ถาโถมเข้ามา ต้องไม่ลืมว่าผลลัพธ์ที่ดีที่สุดยังคงมาจากการฝึกซ้อมที่สม่ำเสมอ โภชนาการที่ถูกต้อง การพักผ่อนที่เพียงพอ และการตัดสินใจที่อยู่บนพื้นฐานของข้อมูลจริง

สำหรับผู้บริโภคและนักกีฬาในแวดวงฟิตเนสของไทย งานวิจัยชิ้นนี้จึงเปรียบเหมือนเครื่องเตือนสติที่มาได้ถูกจังหวะว่า อาหารเสริมที่ดูทันสมัยอาจไม่ได้ให้ผลลัพธ์ที่วิเศษเสมอไป จงเลือกหาข้อมูลที่น่าเชื่อถือ ให้ความสำคัญกับโภชนาการแบบไทยๆ ที่หาง่าย และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์ราคาสูงที่อาจไม่คุ้มค่ากับเงินที่เสียไป

อ้างอิง: