กลายเป็นไวรัลสะเทือนโลกออนไลน์ เมื่ออินฟลูเอนเซอร์ชาวอเมริกันที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหลงตัวเอง (Narcissistic Personality Disorder หรือ NPD) ออกมาเปิดใจเล่าถึงปมลึกในใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ใกล้ชิดและเรื่องเพศ ทลายความเชื่อเดิมๆ ที่สังคมมีต่อภาวะทางจิตที่ถูกเข้าใจผิดมากที่สุดเรื่องหนึ่ง เรื่องราวของเขาได้มอบมุมมองใหม่ที่น่าขบคิดสำหรับสังคมไทย ซึ่งกำลังเปิดกว้างต่อประเด็นสุขภาพจิต สุขภาวะทางใจ และความเข้าใจต่อภาวะบุคลิกภาพผิดปกติที่ซับซ้อนยิ่งขึ้น

โรคหลงตัวเอง คือภาวะสุขภาพจิตที่ซับซ้อน ซึ่งผู้ป่วยมักรู้สึกว่าตนเองสำคัญเหนือใคร ต้องการการยอมรับอย่างสูง และขาดความสามารถในการเห็นอกเห็นใจผู้อื่น ที่ผ่านมาภาพจำของคนที่เป็นโรคนี้ทั้งในไทยและต่างประเทศ มักถูกตีตราในแง่ลบว่าเป็นคนเจ้าเล่ห์หรือเลือดเย็น แต่ล่าสุด เรื่องราวจากผู้ที่ใช้ชีวิตกับโรคนี้โดยตรง ซึ่งเป็นที่รู้จักในนามแฝง The Nameless Narcissist และมีผู้ติดตามกว่า 300,000 คน ได้เผยให้เห็นอีกด้านที่เปราะบางและแตกต่างออกไปจากที่เคยเข้าใจกัน (LADBIBLE)

ในวิดีโอที่เป็นกระแสไวรัล อินฟลูเอนเซอร์คนดังกล่าวเล่าว่า เซ็กส์สำหรับเขาไม่ใช่การสร้างความผูกพันทางใจ แต่เป็นเพียง “เครื่องยืนยันคุณค่า” ของตัวเอง เขาระบุว่า “ถ้าผมทำให้ใครบางคนพอใจได้ หรือแค่ได้มีอะไรกับใครสักคน มันก็เหมือนเป็นหลักฐานชั้นดีว่าคนนั้นต้องการตัวผม” แต่ถึงอย่างนั้น เขากลับเผยความรู้สึกอึดอัดอย่างรุนแรง “ทุกครั้งที่มีเซ็กส์ มันไม่เคยเกี่ยวกับความผูกพันเลย ผมไม่เข้าใจเวลาคนอื่นบอกว่าเซ็กส์ทำให้พวกเขารู้สึกใกล้ชิดกันมากขึ้น สำหรับผม มันเป็นแค่การทำตามอารมณ์ หรือทำเพื่อพิสูจน์ว่าตัวเองยังมีค่า” การตัดขาดทางอารมณ์ระหว่างมีเพศสัมพันธ์และความรู้สึกละอายใจที่ท่วมท้นในภายหลังนี้เอง ได้ทำลายภาพลักษณ์เดิมๆ ที่ว่าคนหลงตัวเองมีเพียงอีโก้สูงส่งและไม่เคยรู้สึกเปราะบาง

งานวิจัยในระดับสากลเองก็ยืนยันว่า ผู้ป่วยโรคหลงตัวเองต้องต่อสู้กับความขัดแย้งภายในใจอย่างหนักหน่วง งานศึกษาชิ้นหนึ่งในวารสาร Journal of Personality Disorders ระบุว่า ผู้ป่วย NPD มักมีความกลัวอย่างฝังลึกว่าตนเองไร้ค่า และไม่สามารถมีความสุขจากความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งได้ (Taylor, JP, et al., 2022) ความรู้สึกแปลกแยกทางอารมณ์ ความละอาย และความอ่อนไหวต่อการถูกตัดสิน คือสิ่งที่พบได้บ่อย ซึ่งสอดคล้องกับคำสารภาพของอินฟลูเอนเซอร์ที่ว่า “หลังมีเซ็กส์ทุกครั้ง ผมจะรู้สึกรังเกียจตัวเอง… ผมรับมือกับความละอายใจไม่ไหว” การที่เขาเล่าว่ามักเลือกมีเพศสัมพันธ์ในท่าที่ไม่ต้องสบตากัน ยิ่งสะท้อนความเปราะบางนี้ชัดเจนขึ้น “ผมรู้สึกอับอายและอ่อนแอมากจนไม่อยากมองหน้าอีกฝ่าย หรือไม่อยากให้อีกฝ่ายมองหน้าผมเลย”

สำหรับสังคมไทย มุมมองเหล่านี้ถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่ง ในยุคที่ทัศนคติต่อสุขภาพจิตกำลังเปลี่ยนไปในทิศทางที่ดีขึ้น มีการลดอคติและเปิดใจพูดคุยเกี่ยวกับภาวะที่ซับซ้อนอย่างโรคหลงตัวเองมากขึ้นในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา การเปิดใจที่กลายเป็นไวรัลครั้งนี้ จึงตอกย้ำว่าการทำความเข้าใจปัญหาสุขภาพจิตต้องมองให้ลึกกว่าภาพจำเดิมๆ และยังเป็นเหมือนการจุดประกายให้เกิดบทสนทนาที่สำคัญทั้งในระดับครอบครัว กลุ่มเพื่อน ไปจนถึงแวดวงการแพทย์

ในประเทศไทยเอง ประเด็นโรคหลงตัวเองก็ได้รับความสนใจมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งในแวดวงวิชาการและคนทั่วไป ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศเคยเรียกร้องให้สังคมไทยหันมาให้ความสำคัญกับการให้ความรู้และเพิ่มช่องทางการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพจิต โดยชี้ว่าการขาดความเข้าใจอย่างเห็นอกเห็นใจคืออุปสรรคชิ้นใหญ่ของการรักษา (Bangkok Post, 2023) เรื่องราวของ The Nameless Narcissist ที่เข้าถึงคนทั่วโลกจึงช่วยสนับสนุนความพยายามเหล่านี้ ผ่านการนำเสนอตัวอย่างอาการและประสบการณ์ภายในใจที่ละเอียดอ่อนและจับต้องได้ กระตุ้นให้คนไทยหันมาสำรวจว่าโรคหลงตัวเองส่งผลต่อชีวิตประจำวัน ความสัมพันธ์ และการมองตัวเองอย่างไร

ผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ต่างเน้นย้ำว่าโรคหลงตัวเองสามารถรักษาได้ และการพูดคุยในพื้นที่สาธารณะคือหัวใจสำคัญที่ช่วยกระตุ้นให้ผู้ที่มีแนวโน้มหรือคนใกล้ชิดกล้าที่จะไปพบผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง จิตแพทย์จากโรงพยาบาลชั้นนำในกรุงเทพฯ ให้ความเห็นว่า “สังคมมักจะโฟกัสแค่ผลกระทบที่ผู้ป่วย NPD สร้างให้คนอื่น แต่มองข้ามความทุกข์และความโดดเดี่ยวที่ตัวผู้ป่วยเองต้องเผชิญ การที่บุคคลที่ผู้คนรู้จักกล้าออกมาเปิดเผยความเปราะบางของตัวเอง จะช่วยสร้างความเห็นอกเห็นใจ และผลักดันให้คนกล้าเข้ารับการรักษามากขึ้น ซึ่งท้ายที่สุดแล้วย่อมเป็นผลดีต่อสังคมโดยรวม”

บริบททางวัฒนธรรมยิ่งทำให้บทสนทนานี้มีความสำคัญมากขึ้นในสังคมไทย ด้วยค่านิยมดั้งเดิมที่ให้ความสำคัญกับส่วนรวมและ “การรักษาหน้า” ซึ่งบางครั้งกลายเป็นกำแพงที่ทำให้การยอมรับและขอความช่วยเหลือด้านสุขภาพจิตเป็นเรื่องยาก (Wikipedia: Mental health in Thailand) แต่กระแสการเปิดกว้างบนโซเชียลมีเดียก็สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในยุคหลัง โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ที่เริ่มผลักดันให้มีการพูดคุยเรื่องสุขภาวะทางใจ ความสัมพันธ์ส่วนตัว และเรื่องเพศอย่างตรงไปตรงมามากขึ้น

ในอนาคต คาดว่าการแบ่งปันประสบการณ์ตรงของผู้ป่วยโรคหลงตัวเองจะช่วยกระตุ้นให้เกิดการวิจัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับความเชื่อมโยงระหว่างสุขภาพจิต ความสัมพันธ์ใกล้ชิด และแรงกดดันในสังคมยุคใหม่ อีกทั้งยังเป็นโจทย์สำคัญให้บุคลากรทางการแพทย์ นักการศึกษา และผู้กำหนดนโยบายในไทยต้องร่วมกันหาแนวทางสนับสนุนผู้ที่ได้รับผลกระทบอย่างเข้าใจในมิติทางวัฒนธรรม การพัฒนาแหล่งข้อมูลและการรณรงค์ที่ออกแบบมาเพื่อสังคมไทยโดยเฉพาะ จะเป็นกุญแจสำคัญในการลดช่องว่างทางความเข้าใจ ลดการตีตรา และสร้างสังคมไทยที่เปิดกว้างและเห็นอกเห็นใจกันมากขึ้น

สำหรับผู้ที่อาจกังวลเกี่ยวกับภาวะหลงตัวเองในตนเองหรือคนใกล้ชิด ผู้เชี่ยวชาญได้ให้คำแนะนำเบื้องต้นไว้ดังนี้

  • ทำความเข้าใจอาการและประสบการณ์ทั้งหมดของโรคหลงตัวเองให้ลึกซึ้งจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ (Mayo Clinic)
  • ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง หากอาการเริ่มส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์หรือการใช้ชีวิต
  • มอบความเห็นอกเห็นใจ ไม่ตัดสิน และเชื่อมั่นในศักยภาพของผู้ที่มีภาวะนี้ในการเติบโตและเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น
  • ร่วมสนับสนุนบทสนทนาเรื่องสุขภาพจิตในพื้นที่สาธารณะ ทั้งบนโลกออนไลน์และในชีวิตจริง เพื่อสร้างสังคมที่เข้าใจและเกื้อกูลกัน
  • ผลักดันให้เกิดการให้ความรู้ด้านสุขภาพจิตในโรงเรียน ที่ทำงาน และชุมชน
  • สนับสนุนให้ทุกคนเข้าถึงบริการให้คำปรึกษาและจิตบำบัด ซึ่งกำลังขยายตัวมากขึ้นทั้งในเขตเมืองและในรูปแบบออนไลน์

บทสนทนาเกี่ยวกับโรคหลงตัวเองระลอกใหม่ที่ถูกจุดประกายโดยการเปิดใจของอินฟลูเอนเซอร์รายนี้ ได้ย้ำเตือนให้เราต้องทบทวนความเข้าใจต่อการใช้ชีวิตกับภาวะบุคลิกภาพที่มักถูกสังคมตีตรา สำหรับสังคมไทย เรื่องราวนี้เป็นเหมือนเครื่องเตือนใจให้เราหันมามองข้ามเปลือกนอก และพยายามทำความเข้าใจความเปราะบางของผู้อื่นด้วยหัวใจที่เห็นอกเห็นใจ ทั้งในความสัมพันธ์ส่วนตัวและในภาพรวมของสังคม

แหล่งข้อมูล: