ปรึกษากันไว้ว่า หัวข้อของการประชุมวิชาการรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล (PMAC)  ปี ๒๕๖๙ คือ "Navigating Global Demographic Transitions Through Innovative Policy: An Equity-Centered Approach”   เช้าวันจันทร์ที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๖๘ มีการประชุม PMAC 2026 IOC ครั้งที่ ๑   เพื่อหารือหัวข้อย่อยหลัก (Subtheme) ๓ หัวข้อ และหน่วยงานเจ้าภาพร่วมที่จะเป็นทีมรับผิดชอบการพัฒนารายละเอียดและประเด็นสำคัญของแต่ละหัวข้อย่อยหลัก  

อีก ๒ ประเด็นที่หารือกันในที่ประชุมคือ หัวข้อหลักของ PMAC ใน ๕ ปีข้างหน้า (๒๕๗๐ - ๒๕๗๔)     กับเรื่องการจัดการให้มีกลไกหนุนให้ PMAC ก่อผลกระทบต่อสุขภาพโลกมากขึ้น   ที่หารือกันมา ๒ ปี ได้ ๓ กลไกคือ  PMAC Academy, PMAC ACE Unit, และ PMAC Policy Unit

 ACE ย่อมาจาก Awareness, Communication, Engagement 

หลักการสำคัญในการดำเนินการ PMAC คือ ให้ส่งผลต่อการลงมือทำ (Action) มากขึ้น   เป็นเป้าหมายหลักในทุกการประชุม PMAC   ซึ่งเรื่องประชากรกับสุขภาพใน PMAC 2026 ก็เน้นเรื่องนี้ชัดเจน 

การประชุมเริ่มด้วยการเสนอร่างเอกสารการประชุม PMAC 2026 โดยทีมไทยที่มาจากสถาบันวิจัยประชากรและสังคม ม. มหิดล   ใช้ life-course approach   เสนอ 3 Subthemes คือ

  Sub-Theme 1: Demographic Transitions, Social Equity, and Population Diversity

  Sub-Theme 2: Demographic Shifts and Health System Transformation

  Sub-Theme 3: Population, Geopolitics, Technology, and Planetary Health  

คนที่อภิปรายแหลมคมที่สุดคือ Dennis Carrol จากสหรัฐอเมริกา   ชี้ว่าในเรื่องการเปลี่ยนแปลงใหญ่ด้านประชากร โลกแบ่งเป็น ๒ ขั้ว   คือ อัฟริกา ปะชากรเพิ่ม  จำนวนแรงงานเพิ่ม    กับขั้วยุโรป-เอเซีย ประชากรลดอย่างรวดเร็ว ขาดประชากรแรงงาน

ผมจึงถามสหาย เจมิไน ว่า สภาพด้านประชากรที่โลกแยกเป็น ๒ ขั้วตามที่ ดร. เดนนิส เสนอ จะมีผลต่อการรับมือในระดับโลกอย่างไร  ถามครั้งแรกเขายังงงๆ  ต้องมีคำถามต่อเนื่อง จึงได้คำแนะนำที่ดีทีเดียว   ว่าต้องมีการปรับตัวหลัก ๕ ด้าน   สองด้านแรกต้องแยกระหว่าง ๒ กลุ่มประเทศ ดังนี้ 

  1. Workforce Shifts and Skill Development   

อัฟริกา   แก้ปัญหาขาดแคลนบุคลากรสุขภาพ

เอเซียและยุโรป   หาวิธีหนุนให้บุคลากรสุขภาพที่มีความชำนาญอยู่ทำงานนานที่สุด    ดึงคนเข้าสู่วิชาชีพสุขภาพ

  1. Disease Burden Shifts

               อัฟริกา   เน้นปัญหาโรคติดเชื้อ    เน้นหนุนบริการสุขภาพปฐมภูมิ

               เอเซียและยุโรป   เน้นปัญหา NCD   เน้นหนุนบริการ longterm care  และบริการผู้สูงอายุ   

  1. Resource Allocation and Funding   เน้นความร่วมมือระดับโลก    พัฒนาระบบทรัพยากรที่ยั่งยืน   
  2. Technological Advancements    ใช้เทคโนโลยีอย่างฉลาด   พัฒนาประชากรให้ฉลาดรู้ด้านดิจิทัล    
  3. Intersectoral Collaboration   คำนึงถึง ปัจจัยทางสังคมที่กำหนดสุขภาพ (social determinants of health) 

ในวาระหารือหัวข้อหลักของการประชุมใน ๕ ปี ข้างหน้า    ผมชอบมาก ที่ นพ. วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร ให้ข้อสังเกตว่า สุขภาวะและความมั่นคงของโลกถูกท้าทายโดยผลประโยชน์ลับของประเทศมหาอำนาจด้านเทคโนโลยี    ที่หากินกับ Military – Industrial Complex   ใช้ mis-information  และ dis-information เป็นอาวุธ ต่อสู้กันลับๆ   

ผมจึงขอความรู้เรื่องอุตสาหกรรมสงคราม   และค่าใช้จ่ายด้านการทหารของโลก    ได้ความรู้ว่า ในปี 2022 จีดีพี ของโลก ประมาณ ๙๙.๘๖ ล้านล้านเหรียญสหรัฐ   ค่าใช้จ่ายด้านการทหารของโลกเท่ากับ ๒.๒๔ ล้านล้านเหรียญ    ถามชื่อบริษัทผลิตและค้าอาวุธใหญ่ที่สุดในโลก รวมทั้งรายได้ในแต่ละปี  มีให้หมด    อ่านแล้วละเหี่ยใจ    แต่ก็ต้องปลงว่าโลกมนุษย์ก็เป็นเช่นนี้    มีทั้งด้านบวกและด้านลบ         

เรื่องที่สร้างความสุขคือความก้าวหน้าของ ๓ กลไกใหม่ของ PMAC  ได้แก่ Policy Unit, ACE Unit, และ PMAC Academy    

วิจารณ์ พานิช

๒๙ ม.ค. ๖๘

ห้อง ๔๖๒๒  โรงแรมเซนทารา แกรนด์