บทความ "พลิกโฉมโรงพยาบาล: สร้าง Growth Mindset ด้วย Appreciative Inquiry"

โดยดร.ภิญโญ รัตนาพันธ์ุ

มีคนถามมาจากสายรพ. ว่าอยากทำให้คนมี Growth Mindset ทำอย่างไร จัดให้ครับ 

บทนำ

ในยุคแห่งความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีและการดูแลสุขภาพ การสร้างความคิดเชิงบวก (Growth Mindset) ในบุคลากรด้านสาธารณสุขกลายเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยเสริมศักยภาพและยกระดับคุณภาพการบริการสุขภาพของประเทศไทย กระบวนการ Appreciative Inquiry (AI) หรือ “การค้นหาด้านบวก” ได้พิสูจน์ว่าเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังสำหรับการพัฒนาองค์กรผ่านการค้นหาและขยายจุดแข็งที่มีอยู่ ในบทความนี้ เราจะสำรวจว่า AI สามารถนำไปใช้เพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรม Growth Mindset ในโรงพยาบาล

การพัฒนาบุคลากรให้มี Growth Mindset ในโรงพยาบาลของรัฐ ด้วยกระบวนการ 4D (Define, Discover, Dream, Design, Destiny)

 

1. Define (นิยาม)

เป้าหมาย: ระบุจุดมุ่งหมายและบริบทของการเปลี่ยนแปลง

  • คำถามสำคัญ:
    • อะไรคือเหตุผลที่ต้องการให้บุคลากรทุกระดับมี Growth Mindset?
    • การมี Growth Mindset จะส่งผลต่อบุคคล ทีม และองค์กรอย่างไร?
  • กิจกรรมที่แนะนำ:
    • เวทีรับฟังความคิดเห็น: จัดประชุมระดับโรงพยาบาลเพื่อทำความเข้าใจปัญหาและโอกาสที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา Growth Mindset
    • เขียนพันธกิจร่วมกัน: ร่างเป้าหมายและคุณค่าของการพัฒนาเพื่อสร้างวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้

ผลลัพธ์: กำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน เช่น
“สร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้และการพัฒนาในโรงพยาบาล โดยที่บุคลากรทุกระดับมี Growth Mindset และพร้อมรับความเปลี่ยนแปลง”

2. Discover (ค้นหา)

เป้าหมาย: ค้นหาความสำเร็จ จุดแข็ง และศักยภาพที่มีอยู่

  • คำถามสำหรับการค้นหา:
    ระดับบุคคล:

    • มีสถานการณ์ใดที่คุณเอาชนะความท้าทายและพัฒนาทักษะของตัวเองได้?
    • จุดแข็งใดในตัวคุณที่คุณเคยใช้สร้างผลลัพธ์ที่ดีในงาน?

    ระดับทีม:

    • ทีมของคุณเคยร่วมมือกันแก้ไขปัญหาสำเร็จในสถานการณ์ที่ยากลำบากอย่างไร?
    • ทีมคุณมีคุณสมบัติอะไรที่ช่วยสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ร่วมกัน?

    ระดับองค์กร:

    • โรงพยาบาลเคยมีช่วงเวลาที่ประสบความสำเร็จสูงสุดในด้านใด และปัจจัยอะไรช่วยสนับสนุนให้เกิดขึ้น?
    • วัฒนธรรมอะไรในองค์กรที่ช่วยส่งเสริมการเติบโตและนวัตกรรม?
  • กิจกรรมที่แนะนำ:
    • สัมภาษณ์เชิงบวก (Positive Interviews): สอบถามเรื่องราวเชิงบวกจากบุคลากร
    • วิเคราะห์ความสำเร็จ: รวบรวมเรื่องราวที่สร้างแรงบันดาลใจจากทุกระดับ

ผลลัพธ์:
ข้อมูลเกี่ยวกับจุดแข็งที่ชัดเจน เช่น บุคคลที่สามารถเรียนรู้ทักษะใหม่ ทีมที่แก้ปัญหาได้ดี และนวัตกรรมที่เคยเกิดในองค์กร

3. Dream (วาดฝัน)

เป้าหมาย: สร้างวิสัยทัศน์ของอนาคตที่มี Growth Mindset

  • คำถามสำหรับการวาดฝัน:
    ระดับบุคคล:

    • ถ้าคุณพัฒนาทักษะได้อย่างที่ต้องการที่สุด คุณจะเป็นอย่างไรในอีก 5 ปีข้างหน้า?
    • คุณอยากเห็นตัวเองทำอะไรได้มากขึ้นในงานหรือชีวิตส่วนตัว?

    ระดับทีม:

    • ทีมของคุณจะมีลักษณะอย่างไร หากทุกคนเรียนรู้จากความผิดพลาดและเติบโตจากมัน?
    • ทีมจะประสบความสำเร็จอย่างไรหากทำงานด้วย Growth Mindset?

    ระดับองค์กร:

    • องค์กรที่ทุกคนมี Growth Mindset จะสร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างไรต่อชุมชน?
    • โรงพยาบาลที่มีวัฒนธรรมการเรียนรู้จะดูเป็นอย่างไรในอนาคต?
  • กิจกรรมที่แนะนำ:
    • เวิร์กชอปวาดฝัน (Dream Workshop): ให้ผู้เข้าร่วมวาดภาพอนาคตและเขียนถึงเป้าหมายที่พวกเขาอยากเห็น
    • การเล่าเรื่อง (Storytelling): ให้แต่ละกลุ่มเล่าภาพฝันของตัวเองเพื่อสร้างความเข้าใจและแรงบันดาลใจร่วมกัน

ผลลัพธ์:
ภาพฝันของบุคคล ทีม และองค์กร เช่น “บุคลากรที่พร้อมเรียนรู้และนำนวัตกรรมมาปรับใช้” หรือ “องค์กรที่เป็นต้นแบบแห่งการเรียนรู้ในระดับประเทศ”

4. Design (ออกแบบ)

เป้าหมาย: ออกแบบกลยุทธ์และแผนการดำเนินงาน

  • คำถามสำหรับการออกแบบ:
    ระดับบุคคล:

    • จะออกแบบโปรแกรมพัฒนาทักษะส่วนบุคคลอย่างไรให้ตอบสนองต่อเป้าหมายของแต่ละคน?
    • คุณต้องการทรัพยากรหรือการสนับสนุนแบบใด?

    ระดับทีม:

    • ทีมสามารถสร้างกิจกรรมหรือกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันได้อย่างไร?
    • จะออกแบบวิธีการแก้ปัญหาโดยใช้ความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมอย่างไร?

    ระดับองค์กร:

    • องค์กรควรสนับสนุนการพัฒนาบุคลากรและทีมด้วยวิธีใด?
    • มีระบบอะไรที่ควรนำมาปรับปรุงเพื่อสร้างวัฒนธรรม Growth Mindset?
  • กิจกรรมที่แนะนำ:
    • Co-Design Workshops: ออกแบบแผนงานร่วมกันระหว่างผู้บริหาร ทีม และบุคคล
    • จัดทำโครงการนำร่อง: เช่น การอบรม Growth Mindset, การสร้างทีมโค้ชภายในองค์กร

ผลลัพธ์:
แผนการพัฒนาเชิงปฏิบัติ เช่น การจัดอบรมรายเดือน การสร้างพื้นที่เรียนรู้ร่วมกัน หรือการพัฒนานโยบายใหม่

5. Destiny (สร้างหนทาง)

เป้าหมาย: ลงมือปฏิบัติและติดตามผล

  • คำถามสำหรับการสร้างหนทาง:
    ระดับบุคคล:

    • คุณสามารถเริ่มต้นพัฒนา Growth Mindset ของตัวเองได้อย่างไรในวันนี้?
    • จะวัดผลสำเร็จของตัวเองได้อย่างไร?

    ระดับทีม:

    • ทีมจะจัดการติดตามและปรับปรุงการทำงานร่วมกันอย่างไร?
    • จะวัดความก้าวหน้าของทีมในเชิง Growth Mindset ได้อย่างไร?

    ระดับองค์กร:

    • จะติดตามผลและประเมินการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กรได้อย่างไร?
    • จะปรับปรุงกลยุทธ์ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ในอนาคตได้อย่างไร?
  • กิจกรรมที่แนะนำ:
    • ติดตามผล (Follow-Up Sessions): ให้แต่ละบุคคลและทีมรายงานความคืบหน้า
    • การประเมินผล: ใช้กรอบการประเมินเช่น Kirkpatrick Model เพื่อวัดผลใน 4 ระดับ (ปฏิกิริยา, การเรียนรู้, พฤติกรรม, และผลลัพธ์)
    • การเฉลิมฉลองความสำเร็จ: ให้รางวัลหรือยกย่องทีมและบุคคลที่แสดง Growth Mindset

ผลลัพธ์:
ความก้าวหน้าเชิงพฤติกรรมและระบบ เช่น การพัฒนาทักษะใหม่ การสร้างนวัตกรรม และความร่วมมือที่ดีขึ้นในองค์กร

 

A circular diagram illustrating the 4D cycle of Appreciative Inquiry (Define, Discover, Dream, Design, Destiny). The diagram should be visually professional and modern, with a vibrant and uplifting color scheme (blue, green, and gold). Each phase of the cycle should be clearly labeled with its name and a short description: Define (identifying purpose), Discover (finding strengths), Dream (imagining the best future), Design (planning actions), and Destiny (implementing changes). At the center of the circle, include the text 'AIThailand' in a bold and elegant font, symbolizing the integration of Appreciative Inquiry in Thailand. Include subtle elements of Thai cultural design, like a lotus or traditional patterns, to enhance the theme. The overall design should be clean, balanced, and engaging, suitable for presentations.