เทวตาปัญหชาดก
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๙ [ฉบับมหาจุฬาฯ]
ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑
๑๐. เทวตาปัญหชาดก (จากพระไตรปิฎก ลำดับเรื่องที่ ๓๕๐)
ว่าด้วยปัญหาของเทวดา
(พระราชาตรัสบอกปัญหาที่เทวดาถามแก่พระโพธิสัตว์มโหสธบัณฑิตว่า)
[๑๙๗] บุคคลใช้มือทั้ง ๒ เท้าทั้ง ๒ ทุบตีและตบปากผู้อื่น ข้าแต่มหาราช เขากลับเป็นที่รักเพราะเหตุแห่งการทุบตีนั้น พระองค์ทรงเห็นว่าเป็นใคร
(พระราชาตรัสบอกปัญหาข้อที่ ๒ ตามที่เทวดาถามว่า)
[๑๙๘] บุคคลด่าผู้อื่นตามใจชอบ แต่ปรารถนาการกลับมาของเขา ข้าแต่มหาราช เขากลับเป็นที่รักเพราะเหตุแห่งการด่านั้น พระองค์ทรงเห็นว่าเป็นใคร
(พระราชาตรัสบอกปัญหาข้อที่ ๓ ตามที่เทวดาถามว่า)
[๑๙๙] บุคคลกล่าวตู่กันด้วยถ้อยคำอันไม่เป็นจริง พากันโจทกันด้วยถ้อยคำไม่จริง ข้าแต่มหาราช เขากลับเป็นที่รักของกันและกัน เพราะเหตุแห่งการกล่าวตู่และโจทกันนั้น พระองค์ทรงเห็นว่าเป็นใคร
(พระราชาตรัสบอกปัญหาข้อที่ ๔ ตามที่เทวดาถามว่า)
[๒๐๐] บุคคลนำข้าว น้ำ ผ้า และเสนาสนะไป พวกเขาผู้นำไปกลับเป็นที่รักโดยแท้ พวกเขากลับเป็นที่รักเพราะเหตุแห่งการนำสิ่งของไป พระองค์ทรงเห็นว่าเป็นใคร (มโหสธบัณฑิตโพธิสัตว์เฉลยปัญหาว่า ผู้ใช้มือเท้าทุบตีผู้อื่น คือเด็กเล็กๆ ผู้ถูกทุบตี คือมารดา ผู้ด่าผู้อื่นตามชอบใจ คือมารดา ผู้ถูกด่า คือบุตร ผู้กล่าวตู่กันและกันด้วยคำไม่จริง คือคู่รักกัน ผู้ที่นำสิ่งของไป คือสมณพราหมณ์ ผู้ที่พอใจให้นำไป คือทายก)
เทวตาปัญหชาดกที่ ๑๐ จบ
จูฬกุณาลวรรคที่ ๕ จบ
--------------------------------
คำอธิบายเพิ่มเติมนำมาจากบางส่วนของอรรถกถา
เทวตาปัญหาชาดก
ว่าด้วย ปัญหาของเทวดา
ข้อปุจฉาของเทวดานี้ จักมีแจ้งใน มหาอุมังคชาดก แล.
จบอรรถกถาเทวตาปัญหาชาดกที่ ๑๐
------------------------
