หนังสือแปล เล่นให้โลกหมุน ประวัติศาสตร์นวัตกรรมเล่นเปลี่ยนโลก แปลโดย สุวิชชา จันทร จากหนังสือ Wonderland : How Play Made the Modern World เขียนโดย Steven Johnson บอกว่าการเล่นของมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของอารยธรรม การเล่นเป็นกลไกของการสร้างโลกหรืออารยธรรมมนุษย์
“การเล่นมักเป็นเรื่องการแหกกฏและการทดลองกับวิธีการใหม่ๆ” (น. ๓๐) มันจึงเป็นกลไกกระตุ้นความใคร่รู้ (curiosity) และความสร้างสรรค์ (creativity) ทำให้ประเทศเจริญแล้ว ใช้ระบบการศึกษาแบบ play-based learning อยู่ในปัจจุบัน
ความสำราญใจของมนุษย์ เกิดจากกิจกรรมเล่นๆ ไม่จริงจัง (playful activities) หรือกึ่งเล่นกึ่งจริง (deliberative play) ที่มนุษย์คิดขึ้นมากมายหลายแบบ ที่เด่นมากคือแฟชั่น กับการเดินชมและซื้อของ (ช็อปปิ้ง) ที่กลายเป็นธุรกิจใหญ่
กีฬาเป็นอีกการเล่นหนึ่งที่เป็นที่นิยม และกลายเป็นกิจกรรมเพื่อเป้าหมายที่หลากหลาย รวมทั้งธุรกิจ กีฬาเพื่อสุขภาพ ดนตรี อาหาร เครื่องดื่ม มายากล เกม และพื้นที่สาธารณะ เป็นเครื่องมือของการเล่น ทั้งเพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ เพื่อการเรียนรู้ และเพื่อสุขภาวะของผู้คน
การเล่นมีทั้งคุณและโทษ หากไม่ระวังการเล่นจะกลายเป็นการเสพติด เรื่องดีที่เป็นคุณกลายเป็นโทษสำหรับคนอ่อนแอกำกับตัวเองไม่เป็น และกลายเป็นเครื่องมือมอมเมา แสวงประโยชน์จากผู้อ่อนแอ
พื้นที่สาธารณะเป็นกลไกส่งเสริมการเล่น เพื่อพักผ่อนหย่อนใจ การสังสรรค์ และการเรียนรู้ ในต่างประเทศมักออกแบบให้มีทั้งพื้นที่ในร่มหรือในอาคาร กับพื้นที่กลางแจ้ง อยู่ด้วยกัน เหมาะสมต่อสภาพภูมิอากาศ ในประเทศไทยอากาศร้อน คนจึงนิยมไป “เดินห้าง” เพื่อรับอากาศเย็นจากเครื่องปรับอากาศ และช็อปปิ้ง สวนสาธารณะมีน้อย และมักออกแบบเน้นความสวยงาม ไม่ค่อยเน้นให้เป็นพื้นที่ทำกิจกรรมร่วมกัน มีความท้าทายว่า การออกแบบสวนสาธารณะในประเทศไทยให้เป็นพื้นที่เพื่อการเล่นหรือทำกิจกรรม ที่เล่นได้ทั้งเด็ก และผู้ใหญ่ ควรมีหลักการออกแบบอย่างไร เพื่อให้ได้ทั้งความบันเทิง เรียนรู้ และสานสัมพันธ์
ผมคาดหวังว่า หนังสือเล่มนี้จะเอ่ยถึงเครื่องเล่น เลโก้ (Lego) ที่มีกำเนิดจากประเทศเดนมาร์ก แต่ผิดหวัง ไม่เอ่ยถึงเลย สะท้อนภาพว่า เขาเขียนจากพื้นฐานอังกฤษ-อเมริกัน แต่ก็น่าชื่นชมที่เอ่ยถึงเจ้าผู้ก่อตั้งนครแบกแดด ในคริสตศตวรรษที่ ๘ ที่ส่งเสริมนักประดิษฐ์อาหรับสามพี่น้อง ให้ประดิษฐ์ของเล่นที่เป็นกลไกซับซ้อนขึ้นมากมาย สื่อให้เห็นในเชิงประวัติศาสตร์ว่า ความเจริญก้าวหน้าของมนุษย์มีจุดกำเนิดจากหลายจุด คิดเช่นนี้แล้ว ก็เห็นได้ว่า เขาละเลยการค้นคว้าเรื่องราวของดินแดนตะวันออกไกลโดยสิ้นเชิง โดยเฉพาะอารยธรรมจีน
วิจารณ์ พานิช
๓๐ ส.ค. ๖๗
ระหว่างกักตัว ติดเชื้อโควิด ๑๙
