บทความเรื่อง What Human Lose When AI Writes for Us สะกิดให้ผมไตร่ตรองเรื่องชีวิตที่ดีของมนุษย์ในยุค AI ได้คำตอบว่า ชีวิตที่ดีไม่ใช่ชีวิตที่ AI ทำแทน หรือทดแทนบทบาทของมนุษย์ แต่ช่วยให้มนุษย์ทำหน้าที่ได้ดียิ่งขึ้น ช่วยเป็นสมองส่วนนอกกายมนุษย์ ทำงานเสริมสมองส่วนในกาย
มนุษย์ในยุคต่อไปต้องเรียนรู้ที่จะมีชีวิตที่ดีในโลกที่หลีกหนี AI ไม่พ้น มันจะเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศที่เราหลีกหนีไม่ได้ เราจึงต้องเรียนรู้ที่จะอยู่กับมัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนรุ่นใหม่ ต้องพัฒนาทักษะด้านวิจารณญาณ (critical thinking) รู้วิธีป้องกันตนเองจากการถูกหลอก นั่นเป็นมิติด้านป้องกันตนเองจากผลร้าย
เราต้องรู้จักใช้ AI เพื่อพัฒนาทักษะสารพัดด้านของตัวเราเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการศึกษา ต้องมีส่วนส่งเสริมให้นักเรียนรู้จักใช้ AI พัฒนา RI (real intelligence) ของตนเอง คือต้อง รู้จักใช้ AI เพื่อความสร้างสรรค์ ไม่ใช่เพื่อความสบาย ครูต้องฝึกลูกศิษย์ให้รู้จักใช้ AI ในการเรียนและการทำงานของตน ใช้เป็นตัวช่วยพัฒนาสติปัญญาของตนเอง ระมัดระวังไม่ปล่อยให้มันทำลายสติปัญญาของเรา โดยที่เราไม่รู้ตัว เพราะหลงให้มันทำงานแทน
ทักษะอย่างหนึ่งที่มนุษย์ยุคปัจจุบันและยุคต่อไปต้องพัฒนาคือ “ทักษะตั้งคำถาม” ในการเรียนไม่ว่าในสาระวิชาอะไร ไม่ว่าโจทย์ใด ต้องคำนึงถึงความซับซ้อนของการใช้วิชาความรู้ในสภาพชีวิตจริง จึงต้องให้นักเรียนฝึกตั้งคำถามต่างๆ กัน ๑๐ คำถามสำหรับกรณีย์นั้น ให้ AI ตอบ แล้วเอาคำตอบที่ต่างกันมาทำความเข้าใจเปรียบเทียบกันว่า ได้จากคำถามว่าอย่างไร ทำไมจึงได้คำตอบที่แตกต่างกันเช่นนั้น
นั่นคือ ในการเรียนวิชา เราต้องไม่เรียนสาระวิชาโดดๆ หรือแยกส่วน ต้องเรียนวิธีใช้วิชานั้นในชีวิตจริง โดยคำนึงว่า ชีวิตจริงมีหลากหลายปัจจัยที่ซับซ้อน จึงต้องเตรียมทำความเข้าใจสาระวิชาในหลากหลายบริบท
หรือกล่าวใหม่ว่า ครูต้องใช้ AI และสาระวิชาเพื่อหนุนให้ศิษย์สร้างสมรรถนะใส่ตัว เป็นการหนุนให้เกิดการเรียนรู้หลายชั้น หลายมิติ ในเวลาเดียวกัน เป็น holistic learning ครบทุกด้านของ VASK หรือกล่าวใหม่ว่า หนุนให้ศิษย์เรียนรู้เพื่อพัฒนา Future Skills
กล่าวใหม่อีกทีว่า ครูต้องสอนศิษย์ให้ไม่เชื่อ AI แต่รู้จักใช้ AI เพื่อยกระดับความรู้ความสามารถ หรือสมรรถนะของตนเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง วิจารณญาณ
โปรดสังเกตให้ดี ในยุค AI เราต้องเปลี่ยนเป้าหมายและวิธีการของ “การศึกษา” และต้องผลิตและพัฒนาครูต่างจากเดิม
วิจารณ์ พานิช
๓๐ ก.ย. ๖๖
We can learn from the technology development from
search engines to find related text by words for us to ingest and learn
to
AI chat engines to answer our questions in seemingly reasonable ways
both are can help us focus on our learning. But search engines helps with the physical collection of text materials. While AI chat engines, search, assemble and discern content logically for us.
We still have to validate the materials and contents physically and logically. Perhaps, AI technologies can help in the next generations with validation.