เช้าวันที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๖๖ ระหว่างเดินทางอยู่บนรถยนต์ ผมฟังรายการวิทยุจุฬา ๑๐๑.๕ สัมภาษณ์ผู้บริหารระดับสูงท่านหนึ่งของ สพฐ. เรื่องบทบาทของครูและโรงเรียนในการป้องกันนักเรียนสูบบุหรี่ไฟฟ้าและบุหรี่ ฟังแล้วสรุปได้ว่า วงการศึกษาไทยมองเป้าหมายการศึกษาไม่ครบ VASK ไม่มองว่าการศึกษามีหน้าที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนพัฒนา V & A ด้านดีใส่ตน แต่มองว่าเป็นหน้าที่เสริม ที่มาจากความสนใจส่วนตัวของครู
ฟังระหว่างบรรทัดได้ว่า ผู้บริหารระดับสูงท่านนี้มองว่า หน้าที่ของครูและโรงเรียนอยู่ที่การสอนวิชาความรู้ ส่วนการช่วยให้ศิษย์พัฒนาค่านิยมที่ดี (ในที่นี้คือการไม่ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด) เป็นเรื่องความสนใจส่วนตัวของครูบางคน ผมตีความว่า ท่านไม่มีแนวคิดเรื่องการศึกษามีหน้าที่ (รับผิดชอบ) หนุนการสร้างค่านิยมและเจตคติที่ดีของนักเรียนเลย ทำให้ผมคิดต่อว่า แนวคิดของท่าน น่าจะสะท้อนกระบวนทัศน์ขององค์กร
กระบวนทัศน์ทางการศึกษาเช่นนี้น่าจะดำรงมากว่าห้าสิบปี เพราะท่านพุทธทาสได้บัญญัติคำว่า “การศึกษาหมาหางด้วน” มานานกว่าห้าสิบปี กรุณาอ่านข้อความในลิ้งค์นี้นะครับ จะเห็นว่าท่านพุทธทาสเห็นจุดอ่อนของการศึกษาไทยในเรื่อง การสร้างมนุษย์ที่สมบูรณ์ มานานมาก แต่วงการศึกษาไทยไม่เข้าใจ
เมื่อไม่เข้าใจ ไม่สร้างมนุษย์ที่สมบูรณ์ครบด้าน VASK ซึ่งตัว V หมายถึงคุณธรรมจริยธรรม วงการศึกษาไทยจึงไม่สร้างคนดี ที่รู้จัก “บังคับกิเลส และเป็นสุภาพบุรุษ” เราจึงเห็นความวุ่นวายในสังคมทุกวงการ ทุกระดับ อยู่ในปัจจุบัน ซึ่งหลายส่วนมาจากคนฉลาดแต่เห็นแก่ตัว
แต่วงการศึกษาของ OECD เข้าใจ ดังแสดงในเว็บไซต์ของ OECD เรื่อง OECD Learning Compass
คนในวงการศึกษาไทย ตกอยู่ในวัฏฏจักรเชิงลบด้านค่านิยม มากน้อยเพียงไร ด้านใดบ้าง น่าจะเป็นโจทย์วิจัยด้านระบบการศึกษา
วิจารณ์ พานิช
๒๙ มิ.ย. ๖๖
บนรถ เดินทางไปมูลนิธิสดศรีฯ
