เป็นที่รู้กันว่า วัฒนธรรมคำโตยึดครองประเทศไทยสังคมไทย อยู่อย่างเหนียวแน่น โดยอาการนี้รุนแรงต่างกันในต่างวงการ กล่าวกันว่าวงการการศึกษาอยู่ในกลุ่มที่มีอาการรุนแรง
อาการแสดงออกของวัฒนธรรมนี้คือ สมาชิกของวงการนั้นๆ พูดคำโตๆ ที่เป็นนโยบายของหน่วยเหนือ หรือของผู้บังคับบัญชา ในลักษณะพูด หรือเขียนลอยๆ ไม่ไปสู่การกระทำ ไม่นำสู่เป้าหมายที่มีคุณค่าสูง หรือที่ร้ายกว่านั้น ไม่เข้าใจความหมายที่แท้จริงของ “คำโต” นั้น
คล้ายๆ ว่าหากพูดคำโตนี้แล้ว ถือว่าได้ปฏิบัติตามนโยบาย หรือเพื่อแสดงภูมิรู้ของตน หากการตีความนี้ของผมถูกต้อง (อาจตีความผิด) ก็หมายความว่า นี่คือวัฒนธรรมดีแต่ปาก (หรือตัวหนังสือ) ไม่ใช่วัฒนธรรมดีที่ทำ
ผมตีความว่า วัฒนธรรมนี้ ก่อกระบวนทัศน์ Fixed Mindset หรือนำสู่พฤติกรรมไม่เรียนรู้ เพราะเป็นวัฒนธรรมโชว์ภูมิรู้ ไม่ใช่วัฒนธรรมบูชาความขี้สงสัย และแสวงหาคำตอบหลายๆ แบบ
ที่ร้ายคือ นำสู่สภาพที่ไม่เรียนรู้จากการปฏิบัติ ตามด้วยการใคร่ครวญสะท้อนคิด
เป็นวัฒนธรรมสู่ความอับปัญญา
วิจารณ์ พานิช
๑๑ มี.ค. ๖๖
