คำนิยามศัพท์ของจริยศาสตร์สากล

คำนิยามศัพท์ที่ต้องเข้าใจตรงกัน

         นิยามศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับวิชาจริยศาสตร์เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องทำความเข้าใจให้ตรงกัน เพราะเมื่อเข้าใจตรงกันก็จะเกิดความชัดเจน ไม่สับสนทางด้านภาษา โดยยึดตาม “คู่มือจริยศาสตร์ตามหลักวิชาการสากล” เป็นพื้นฐานในการนิยาม ซึ่งคำศัพท์เฉพาะ (technical words) ที่ใช้ในวิชานี้ ได้แก่ (กีรติ บุญเจือ, 2551)

ศัพท์	ความหมาย	คำอธิบาย
accountability	ความพร้อมรับผิด	ความรับผิดชอบที่เน้นผลกระทบทางลบเป็นสำคัญ
action	การกระทำ	การเปลี่ยนแปลงที่ปรากฏของสสารหน่วยหนึ่งครั้งหนึ่ง ๆ เช่น ลมพัด น้ำไหล ใบไม้ร่วง คนตกต้นไม้
activity	กิจกรรม	ชุดหนึ่งของการกระทำที่เกิดผลรวมอย่างหนึ่ง เช่น การรักษาพยาบาล เป็นกิจกรรมอย่างหนึ่งที่ประกอบด้วยการกระทำหลายอย่าง เช่น การตรวจโรค การฉีดยา ฯลฯ
amoral	อศีลธรรม	ลักษณะของความประพฤติที่ไม่เกี่ยวกับศีลธรรม มักจะใช้กินความไปถึงพฤติกรรมที่ไม่เกี่ยวกับจริยธรรมโดยทั่วไปด้วย เช่น การหายใจ การเดิน การพักผ่อน การเลี้ยวซ้ายเพื่อเลี่ยงรถติด
bad conduct	ความประพฤติเลว	การกระทำฝืนมโนธรรมเป็นครั้ง ๆ (หากเลวมาก ๆ เรียกว่า ความประพฤติชั่ว)
behavior	พฤติกรรม	การกระทำโดยมีสัญชาตญาณกำหนดเป้าหมาย (ไม่มีเสรีภาพที่จะปฏิเสธ) เช่น คนหายใจเหมือนตุ๊กแกหายใจ
code of conduct	จรรยาบรรณ	ระบบจริยธรรมของกลุ่มอาชีพแต่ละกลุ่มที่ประกาศใช้โดยกลุ่ม เพื่อควบคุมกันเองและลงโทษกันเอง จริยธรรมอาชีพก็เรียก
conduct	ความประพฤติ	พฤติกรรมที่มีมโนธรรมกำหนดเป้าหมาย (มีเสรีภาพที่จะปฏิเสธ) เช่น คนขว้างก้อนหินใส่คน ไม่เหมือนลิงขว้างก้อนหินใส่คน
conscience	มโนธรรม	ความสำนึกดี/ชั่ว

ศัพท์	ความหมาย	คำอธิบาย
equity	ความเท่าเทียมกัน	ความเสมอภาค การได้คนละเท่ากัน
ethic	จริยธรรม	คุณธรรมชุดหนึ่ง ๆ ที่ทำให้คนคนหนึ่ง หรือคนประเภทหนึ่งเป็นคนดี
ethical norms	จริยธรรม	ประมวลหลักเกณฑ์ความประพฤติ
ethics	จริยศาสตร์	วิชาว่าด้วยความประพฤติ
ethnicity	การมีจริยธรรม	สภาพทางจริยธรรม
ethos	จริยธรรม	ดู ethic
good conduct	ความประพฤติดี	พฤติกรรมแต่ละครั้งตามที่มโนธรรมชี้แนะ
good governance	ธรรมาภิบาล	การบริหารงานที่ดี ทั้งในภาครัฐ เอกชน และส่วนบุคคล ซึ่งมีการจำแนกชัดเจนว่าอะไรอยู่ในเกณฑ์บังคับหรือเกณฑ์จำเป็น (necessary standard) เช่น กฎหมาย อะไรอยู่ในเกณฑ์เสริม (supplementary which may become complimentary) เช่น ศาสนา และอะไรอยู่ในเกณฑ์ส่งเสริม (supporting standard) เช่น สมาคมอิสระที่มีอุดมคติ จะทำอะไรก็ได้ที่กฎหมายบ้านเมืองและองค์การศาสนาของชาติครอบคลุมไม่ถึง
honesty	ความสุจริต	การมีกายวาจาใจตรงกัน คือ ความคิด คำพูด และการกระทำตรงกัน

ศัพท์	ความหมาย	คำอธิบาย
humanness	ความเป็นคน, มนุษยธรรม	จริยธรรมสากล
immoral	ผิดศีลธรรม	ความประพฤติที่ฝืนมโนธรรม, ความประพฤติที่ผิดศีลธรรม เป็นความประพฤติผิดที่เลว ผลก็คือมีบาปอยู่ในจิตใจ, หลักปฏิบัติที่นำไปสู่การปฏิบัติที่ผิดศีลธรรม เรียกว่า “ทุศีล” มักจะใช้กินความไปถึงความประพฤติที่ขัดกับจริยธรรมโดยทั่วไปด้วย
integrity	ความเปี่ยมคุณงาม ความดี	ความสมบูรณ์พร้อม ความเปี่ยมคุณธรรม จริยธรรม
law	กฎหมาย	ระบบความประพฤติที่ประกาศอย่างเป็นทางการโดยรัฐ ซึ่งอาจจะไม่บังคับในมโนธรรม แต่จะต้องไม่ขัดกับมนุษยธรรม
morality	การมีศีลธรรม	สถานภาพทางศีลธรรม จริยธรรม, ประมวลคุณธรรม, คุณธรรมชุดหนึ่งที่ทำให้คนคนหนึ่งหรือกลุ่มหนึ่งเป็นคนดีตามอุดมคติหนึ่ง
morals	ศีลธรรม	ประมวลกฎเกณฑ์ความประพฤติของศาสนาใดศาสนาหนึ่ง
norm	มาตรการ, เกณฑ์	ระดับการทำดีที่แต่ละคนหรือแต่ละหมู่คณะใช้ ซึ่งอาจจะถึงขั้นมาตรฐานที่สังคมยอมรับหรือไม่ก็ได้
norm of conduct	มาตรการความประพฤติ	ดู norm และ conduct ร่วมกัน
reconciliation	สมานฉันท์	จะเกิดขึ้นได้ก็โดยทุกฝ่ายยอมรับปรัชญาแห่งการไม่ยึดมั่นถือมั่น คือ แต่ละฝ่ายแต่ละคนมีหลักยึดเหนี่ยวต่างจากของตนแต่ยอมรับกันได้ ในทางปฏิบัติต้องเสวนากันเพื่อแสวงหาจุดร่วมสงวนจุดต่าง จุดร่วมคือจุดที่ต้องร่วมมือกัน จุดต่างถือว่าเป็นพรสวรรค์ที่แต่ละคนพึงใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตนและส่วนรวม

ศัพท์	ความหมาย	คำอธิบาย
regulation	ระเบียบวินัย	กฎหมายที่ใช้บังคับกลุ่มชนอย่างเป็นทางการพร้อมบทลงโทษ
responsibility	ความรับผิดชอบ	ความพร้อมรับผลกระทบอันเกิดจากการกระทำของตน ทั้งแง่บวกและแง่ลบ
solidarity	เอกภาพแข็งแกร่ง	การร่วมแรงแข็งขัน ผนึกกำลังกันอย่างเหนียวแน่นมีคุณธรรม
standard	มาตรฐาน	มาตรการณ์หรือเกณฑ์ขั้นต่ำที่สังคมยอมรับว่าใช้ได้
standard of conduct	มาตรฐานความประพฤติ	ดู standard และ conduct ร่วมกัน
sufficiency economy	ความพอเพียง	คุณธรรมสายกลางที่ไม่ขาดไม่เกิน กล่าวคือ เลือกส่วนดีจากสุดขั้ว 2 ข้างมาปฏิบัติร่วมกัน
vice	กิเลส	ความประพฤติเลว (หรือชั่ว) จนเคยชินในด้านใดด้านหนึ่ง เช่น โมโหจนเคยชิน
virtue	คุณธรรม	ความประพฤติดีจนเคยชินเป็นนิสัยแต่ละด้าน

         จริยศาสตร์เป็นวิชาหรือศาสตร์ที่ศึกษาถึงความประพฤติของมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับความดีความชั่ว ตลอดถึงเกณฑ์ตัดสินพฤติกรรมดีชั่วเหล่านั้น

          ส่วนจริยธรรมเป็นเนื้อหาของวิชาจริยศาสตร์ ที่ว่าด้วยประมวลข้อธรรมที่ควรและไม่ควรประพฤติ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ให้ทุกคนในสังคมเป็นคนดี มีความสุขจากความประพฤติดี และเป็นการทำดีเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด ซึ่งมีทั้งส่วนจริยธรรมสากลและจริยธรรมทางศาสนา

แหล่งอ้างอิง

เมธา หริมเทพาธิป. (2565). ผศ. เอกสารประกอบการสอนรายวิชาปรัชญาและจริยศาสตร์สมัยใหม่ (PHE 8107). สาขาปรัชญาและจริยศาสตร์ : มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. หน้า 28 - 32.