หนังสือเล่มเล็ก ธรรมะใกล้มือ ฉบับเดือนมิถุนายน ๒๕๖๕ เรื่อง ธัมมนิยามตา น่าอ่านมาก ดาวน์โหลดได้ฟรี เป็นการถอดเทปปาฐกถาธรรมของท่านพุทธทาสเมื่อปี ๒๕๒๒ และ ๒๕๓๒ และอีกส่วนหนึ่งคัดลอกจากหนังสือพุทธธรรมโดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยุทธ ปยุตฺโต)
บอกว่าหลักความจริงแห่งชีวิตนี้มีอยู่แล้ว พระตถาคตเป็นเพียงผู้ค้นพบ แล้วท่านพุทธทาสยกมาอธิบาย ว่าประกอบด้วยธรรมะ ๔ ข้อคือ (๑) อิทัปปัจจยตา (๒) อนิจจตา (๓) ทุกขตา (๔) อนัตตตา
ผมตีความว่า เมื่อเข้าใจ ๓ ตาแรก ก็จะเข้าถึงตาที่ ๔ ได้ง่าย ปราศจากตัวตน ก็หลุดพ้นจากทุกข์ได้ มีตัวตนอัตตาสูงก็ทุกข์ง่าย
ผมตีความว่า อิทัปปัจจยตา บอกเราว่าเรื่องต่างๆ เป็นไปตามเหตุปัจจัย รู้เท่าทันเหตุเหล่านั้นก็จะไม่เกิดอัตตาตัวตน อนิจจตาบอกเราว่าทุกสิ่งไม่เที่ยงแท้แน่นอน มีธรรมชาติที่จะต้องเสื่อมไป (เหมือนสังขารวัย ๘๐ ของผมนี่แหละ) ทุกขตา บอกเราว่า หากไปยึดมั่นถือมั่นกับสิ่งต่างๆ ก็จะเกิดทุกข์ อนัตตตา บอกเราว่า ปราศจากตัวตน ย่อมปราศจากทุกข์
นั่นคือทฤษฎีนะครับ จะเข้าถึงได้ ย่อมต้องฝึกฝนตนเอง
วิจารณ์ พานิช
๑ ก.ค. ๖๕
