ข้อคิดเห็นของ ดร. สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ (๑) กระตุ้นให้ผมเขียนบันทึกนี้ เพื่อเถียงว่าธนาคารหน่วยกิตที่ดีที่สุดอยู่ในตัวเราเอง คือ Long-term memory ที่แน่นแฟ้น เป็นธนาคารที่ทรงพลังกว่าธนาคารหน่วยกิตของมหาวิทยาลัยอย่างมากมาย เพราะธนาคารหน่วยกิตในสมองเราเองมีครบองค์สี่ ของปัญญา คือ VASK (V= values - ค่านิยม, A = attitude - เจตคติ, S = skills - ทักษะ, K = knowledge – ความรู้)
ธนาคารหน่วยกิตของมหาวิทยาลัยมีเพียง ๒ ด้านของปัญญา คือ ทักษะ กับความรู้ ไม่ครบองค์สี่
กล่าวเช่นนี้ ไม่ได้จะบอกว่า ธนาคารหน่วยกิตของมหาวิทยาลัยไม่สำคัญ เป็นการริเริ่มสร้างสรรค์ที่น่าชื่นชมยิ่งที่กระทรวง อว. ริเริ่มเรื่องนี้ขึ้น เพื่อให้ระบบรับรองสมรรถนะ (คุณวุฒิ) ของบุคคล มีความยืดหยุ่นและครอบคลุมมากขึ้น มีข้อมูลให้นายจ้างนำไปพิจารณาหาพนักงานที่มีความสามารถตรงความต้องการ
ว่าแล้วผมก็เถียงตัวเองว่า ธนาคารหน่วยกิต ไม่ว่าจะองค์สี่ หรือองค์สอง ต่างก็เป็นเพียงส่วนหนึ่งของ “ความเป็นทั้งหมด” (องค์รวม) ของตัวคน
ตัวคน หรือตัวตน ที่แท้มองแยกจากสภาพแวดล้อมหรือระบบนิเวศไม่ได้ เพราะตัวตนเกิดจากปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น สิ่งอื่น ไม่มีธนาคารหน่วยกิตใดที่จะสะท้อนตัวตนได้อย่างแท้จริง หรือครบถ้วนสมบูรณ์
และที่สำคัญ ตัวตนไม่ได้หยุดนิ่ง มีการเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา ... เรียนรู้ตลอดชีวิต
หน่วยกิตที่สะสมได้อย่างทรงคุณค่าที่สุดคือหน่วยกิตที่เกิดจากการกระทำ การกระทำที่สะท้อนจิตวิญญาณแห่งการให้ ที่สะท้อนการเห็นประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตน
วิจารณ์ พานิช
๕ พ.ค. ๖๕
