ผมเขียนบันทึกนี้แบบสะท้อนคิดสุดๆ ไม่ทราบว่าจินตนาการเกินจริงไปมากแค่ไหน เป็นการคิดถึงระบบการศึกษาของประเทศเป็นตัวตั้ง ซึ่งหมายถึงคำนึงถึงคุณภาพของคนรุ่นใหม่เป็นตัวตั้ง คนที่เข้าไปทำงานเป็นครู เข้าไปด้วยอุดมการณ์นี้เหนือผลประโยชน์หรือความรุ่งโรจน์ส่วนตัว
ไม่ได้หมายความว่า ครูต้องมองว่าผลประโยชน์ส่วนตัว หรือความสุขของตน ไม่สำคัญ แต่หมายความว่า ผลประโยชน์ส่วนรวม ส่วนอนาคตของสังคม สำคัญกว่า
ผมต้องกราบขออภัยที่ต้องให้ข้อสังเกตในฐานะคนแก่ว่า ระบบการศึกษาไทยในปัจจุบันถูกขับเคลื่อนให้มีสภาพที่ให้ผลประโยชน์แก่ผู้ทำงานในระบบ มากกว่าคำนึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวมของบ้านเมือง เราจึงมีระบบการศึกษาคุณภาพต่ำสุดๆ อย่างที่เห็นอยู่
ประเทศที่ทั้งครูก็ได้ทำงานที่ผลตอบแทนสูงทั้งด้านการเงินและด้านเกียรติยศ และผลลัพธ์ทางการเรียนรู้ของเด็กก็มีคุณภาพสูง มีอยู่ อย่างน้อยก็ ๕ ประเทศในหนังสือ การศึกษาคุณภาพสูงระดับโลก อันได้แก่ สิงคโปร์, แคนาดา, ฟินแลนด์, เซี่ยงไฮ้ (จีน) และออสเตรเลีย ซึ่งหมายความว่า ระบบต้องดี
กล่าวใหม่ว่า ระบบการศึกษาไทย เป็นระบบที่ผิดพลาด ต้องการการ transform เชิงระบบ โดยมีสาระในหนังสือ การศึกษาคุณภาพสูงระดับโลก เป็นตัวอย่าง และข้อเรียนรู้ใน WDR 2018 ช่วยชี้ประเด็น โดยผมตีความประเด็นสำคัญๆ เผยแพร่ที่ https://www.gotoknow.org/posts/tags/สู่การศึกษาคุณภาพสูง
เราสามารถเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาไทย ให้เอื้อทั้งผลประโยชน์ของครู และผลประโยชน์ของพลเมืองไทยในอนาคตได้ แต่คนบางกลุ่มต้องยอมรับความเจ็บปวดในช่วงเปลี่ยนผ่าน
วิจารณ์ พานิช
๑๑ ธ.ค. ๖๔
เห็นด้วยอย่างยิ่ง เราจะต้องรื้อระบบโดยเร็วก่อนที่ทุกอย่างจะแย่กว่านี้ ที่เห็นชัดๆ คืองานธุรการในโรงเรียน วิทยาลัย และมหาวิทยาลัย มีมากเหลือเกิน ทั่งอาคาร เจ้าหน้าที่ และงบประมาณ เราเป็นราชการมากๆ