มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถูก
สำนวน มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถูก เป็นสำนวนที่มีใช้มานานตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย มีความหมายเหมือนกับคำว่า " จับไม่ได้ ไล่ไม่ทัน" หมายถึงคนที่พูดจาตลบตะแลง กลับกลอก เอาตัวรอดเก่ง รู้จักใช้คำพูดพลิกแพลงเอาตัวรอด จนคนฟังไม่สามารถจับคำพูดได้ทัน เป็นคนปลิ้นปล้อน กะล่อน ไม่มีความจริงใจกับใคร หรือคนที่กลับกลอกไปมา เปลี่ยนไปอย่างนั้นทีอย่างนี้ที จนหาความจริงไม่ได้ เป็นคนที่ไม่สมควรคบหาสมาคมด้วย ไม่มีความรับผิดชอบใดๆในคำพูดของตัวเอง
ที่มาของสำนวน มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถูก มาจากคนที่หลบหลีกได้คล่องแคล่วว่องไวมาก ขนาดใช้ผลมะกอกจำนวน 3 ตะกร้าขว้างปาก็ไม่ถูกสักที แต่มะกอกที่ปลูกในประเทศไทยมีหลายชนิด จะใช้มะกอกชนิดไหนขว้างปา ก็ต้องรู้จักชนิดของมะกอกเสียก่อน
มะกอกที่ปลูกในประเทศไทย มี 4 ชนิด ได้แก่
1.มะกอกไทย หรือ มะกอกป่า หรือบางทีก็เรียกว่า มะกอกบ้าน หรือ มะกอกส้มตำ เป็นพันธุ์ไม้ป่าพื้นบ้าน ลักษณะต้นจะสูงใหญ่ ใบและยอดอ่อนมีรสเปรี้ยว กินเป็นผักได้ ผลมีเนื้อบาง ฉ่ำน้ำ ให้รสเปรี้ยวอมหวานเล็กน้อย ใส่ในแกงเพื่อเพิ่มรสเปรี้ยว ใส่ในน้ำพริกและที่นิยมมากคือใส่ในส้มตำ เพราะทำให้รสเปรี้ยวอมหวาน ทำให้ส้มตำมีรสชาติแซ่บหลายๆ
ผลของมะกอกบ้านจะมีลักษณะกลมๆขนาดเท่าลูกหมาก มีรสเปรี้ยวฝาดติดปาก ลูกสุกมีกลิ่นหอม ใช้ปรุงรสชาติและประกอบอาหารไทย เช่น ส้มตำ พล่า กุ้งเต้น น้ำพริก และยำต่างๆ ไม้นิยมกินผลดิบ เวลานำไปทำอาหารจะให้รสเปรี้ยวๆฝาดๆและหวานเล็กน้อย แต่พอกลืนหรือเคี้ยวจะมีรสหวานติดปลายลิ้น
2. มะกอกน้ำ เป็นพืชที่มีชื่อเรียกตามท้องถิ่นต่างๆ เช่น จังหวัดระยองเรียกว่าสมอพิพ่าย หรือ สารภีน้ำ เป็นไม้ผลพื้นบ้านของไทย เป็นไม้ยืนต้น มีดอกเป็นช่อสีขาว ผลเป็นรูปไข่ เปลือกบาง รสเปรี้ยวอมฝาด นิยมนำผลดิบมากินกับพริกเกลือหรือน้ำปลาหวาน หรือนำไปดอง แช่อิ่ม และมะกอกทรงเครื่อง มะกอกพันธุ์นี้ต้องปลูกในพื้นที่ชุ่มชื้นและอยู่ใกล้กับแหล่งน้ำ ริมน้ำ ตามชายฝั่งทะเล ตามป่าโกงกาง ป่าพรุ จึงจะมีผลดก เป็นที่มาของชื่อ มะกอกน้ำ
3. มะกอกฝรั่ง หรือ มะกอกหวาน จัดอยู่ในวงศ์เดียวกับมะม่วง มีถิ่นกำเนิดในเอเชียใต้และเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ ลักษณะต้นและใบคล้ายกับมะกอกป่า ต่าวกันที่ยอดขอวมะกอกฝรั่งจะเขียวแต่มะกอกป่านอดจะแดง และใบมะกอกฝรั่งจะหยักเป็นฟันเลื่อยชัดเจน มีทั้งพันธุ์ต้นสูงและพันธุ์ต้นเตี้ย
ผลเป็นรูปไข่ หรือ ค่อนข้างกลม บางพันธุ์ขนาดผลค่อนข้างใหญ่ รสชาติออกมัน มีรสเปรี้ยวเล็กน้อย เมื่อปอกเปลือกออกแล้วใช้มีดเฉาะได้เหมือนฝรั่ง ผลนิยมกินสดกับพริกเกลือและน้ำปลาหวาน
4. มะกอกน้ำมัน หรือ มะกอกโอลีฟ เป็นมะกอกชนิดที่นำมาทำน้ำมันมะกอก เป็นพืชท้องถิ่นในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เป็นที่นิยมปลูกในหลายประเทศ แต่ในประเทศไทยนิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้านเรือนเพื่อช่วยฟอกอากาศ เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ต้นเป็นพุ่ม มีดอกขนาดเล็กสีขาวครีม กลิ่นหอม ผลมีลักษณะทรงกลมรูปไข่ออกเป็นพวง มีขนาดเท่าหัวแม่มือ ผิวดิบสีเขียว ผลสุกสีม่วงเข้ม รสชาติฝาดเฝื่อน นำมาสกัดเป็นน้ำมันมะกอก หรือนำมาดองสำหรับนำไปประกอบอาหารต่างๆ
ในสมัยโบราณชาวกรีกยึดถือเป็นขนบประเพณีในการมอบมาลัยที่ทำจากกิ่งและใบมะกอกแก่นักกีฬาที่ชนะเลิศในการแข่งขันกรีฑาโอลิมปิก และใช้น้ำมันมะกอกนวดคลายกล้ามเนื้อแก่นักกรีฑาที่รู้สึกปวดเมื่อยตามร่างกาย
สำนวนไทย "มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถูก" นั้น คนไทยดั้งเดิมแต่โบราณถ้าพูดถึงมะกอกก็มักจะหมายถึงมะกอกบ้าน หรือมะกอกป่า นั่นเอง
โคลงสุภาษิตประจำภาพภายในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ได้อธิบายว่า
พบพาลพูดพร่ำลิ้น ลมไหว
เพ้อพจน์สบถไถล หลอกล้น
มะกอกสามตะกร้าไป ปาเปล่า
บ่ถูกสักผลพ้น เล่ห์ลิ้นลมพาล
ขอบคุณภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต
