ผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารจัดการ
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
ดร.ถวิล อรัญเวศ
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT)
ICT (Information and Communication Technology)
Information สารสนเทศ
Communication การสื่อสาร
Technology เทคโนโลยี
ความหมายโดยรวม หมายถึง เทคโนโลยีที่ใช้
จัดการสารสนเทศ การสื่อสาร เป็นเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง
ตั้งแต่การรวบรวม การจัดเก็บข้อมูล การประมวลผล
การพิมพ์ การสร้างงาน การสื่อสารข้อมูล ฯลฯ
ซึ่งรวมไปถึงการให้บริการ การใช้ และ
การดูแลข้อมูล
ความสำคัญของ ICT
(Information and Communication Technology)
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
ทำให้สังคมเปลี่ยนจากสังคมอุตสาหกรรม
มาเป็นสังคมสารสนเทศ (Information Society)
ทำให้ระบบเศรษฐกิจเปลี่ยนจากระบบแห่งชาติ
ไปเป็นเศรษฐกิจโลก ทำให้องค์กรมีลักษณะ
ผูกพันกันของหน่วยงานภายใน เป็นแบบ
เครือข่าย (Network) เป็นเทคโนโลยีแบบสุนทรียสัมผัส
สามารถตอบสนองความต้องการใช้เทคโนโลยี
ในรูปแบบใหม่ที่เลือกได้ ทำให้เกิดสภาพทาง
การทำงานแบบทุกสถานที่และทุกเวลา
(Anywhere and Anytime) ทำให้เกิด
การวางแผนการดำเนินการในระยะยาว และ
มีวิถีการตัดสินใจหรือทางเลือกได้ละเอียดมากยิ่งขึ้น
ปัจจุบันเทคโนโลยีและสื่อสาร ได้เข้ามามีบทบาทใน
วงการศึกษาเป็นอย่างมาก ดังจะเห็นได้จากการใช้
สื่อสังคมออนไลน์ในการจัดการศึกษา การใช้
คอมพิวเตอร์ช่วยสอน การใช้ E-Learning
เพื่อการเรียนรู้ การใช้สื่อ DLIT DLTV เพื่อใช้ใน
การเรียนการสอน การประชุมทางไกลผ่าน
วีดิโอคอนเฟอร์เรนช์ อย่างเช่น พุธเช้าข่าว สพฐ.เป็นต้น
ประเภทเทคโนโลยี
1. เทคโนโลยีที่ใช้ในการเก็บข้อมูล
เช่น ดาวเทียมถ่ายภาพทางอากาศ กล้องดิจิทัล ฯลฯ
2. เทคโนโลยีที่ใช้ในการบันทึกข้อมูล
เช่น เทปแม่เหล็ก จานแม่เหล็ก จานแสง และ memory card
3. เทคโนโลยีที่ใช้ในการประมวลผลข้อมูล ได้แก่
เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ประกอบด้วยฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ ฯลฯ
4. เทคโนโลยีที่ใช้ในการแสดงผลข้อมูล
เช่น เครื่องพิมพ์ จอภาพ พล็อตเตอร์ ฯลฯ
5. เทคโนโลยีที่ใช้ในการจัดทำสำเนาเอกสาร
เช่น เครื่องถ่ายเอกสาร เครื่องถ่ายไมโครฟิล์ม
6. เทคโนโลยีสำหรับถ่ายทอดหรือสื่อสารข้อมูล
ได้แก่ ระบบโทรคมนาคมต่าง ๆ เช่น โทรทัศน์
วิทยุกระจายเสียง โทรเลข และ fax ฯลฯ
ความหมายของสารสนเทศ
สารสนเทศ (Information)
หมายถึง ข้อมูลต่างๆ ที่ได้ผ่านการเปลี่ยนแปลงหรือมี
การประมวลหรือวิเคราะห์ผลสรุปด้วยวิธีการต่างๆ ให้อยู่
ในรูปแบบที่มีความสัมพันธ์กัน มีความหมาย มีคุณค่าเพิ่มขึ้นและมีวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ความรู้หรือข้อมูลและข้อเท็จจริงต่าง ๆ
ที่ได้รับการประมวลแล้วและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้
ข้อมูลที่ได้ถูกกระทำให้มีความสัมพันธ์หรือความหมาย
นำไปใช้ประโยชน์ได้ เช่น การเก็บข้อมูล การขายรายวัน
แล้วนำการประมวลผล เพื่อหาว่าสินค้าใดมียอดขายสูงที่สุด
เพื่อจัดทำแผนการขายในเดือนต่อไป ซึ่งสารสนเทศมีประโยชน์ คือ
1. ให้ความรู้
2. ทำให้เกิดความคิดและความเข้าใจ
3. ทำให้เห็นสภาพปัญหา สภาพการเปลี่ยนแปลงว่า
ก้าวหน้าหรือตกต่ำ
4. สามารถประเมินค่าได้
สรุป สารสนเทศ คือ ข้อมูลที่ผ่านการประมวลผลแล้ว
สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้
ระบบสารสนเทศ (Information System)
คือ กระบวนการจัดเก็บรวบรวมข้อมูลซึ่งทำให้เป็นสารสนเทศ
การจัดเก็บและการนำเสนอสารสนเทศให้เป็นปัจจุบันทันเหตุการณ์
บทบาทของเทคโนโลยีสารสนเทศต่อการศึกษา
เทคโนโลยีสารสนเทศได้เข้ามามีบทบาทต่อการศึกษา
อย่างมากโดยเฉพาะเทคโนโลยีทางด้านคอมพิวเตอร์
และการสื่อสารโทรคมนาคม
บทบาทที่สำคัญต่อการพัฒนาการศึกษา ดังนี้
1. เทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามามีส่วนช่วยเรื่องการเรียนรู้
ปัจจุบันมีเครื่องมือที่ช่วยสนับสนุนการเรียนรู้ หลายด้าน มีระบบคอมพิวเตอร์ช่วยสอน (CAI) ระบบสนับสนุนการรับรู้ข่าวสาร เช่น การค้นหาข้อมูลข่าวสารเพื่อการเรียนรู้ใน World Wide Web เป็นต้น
2. เทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาสนับสนุนการจัดการศึกษา
โดยเฉพาะการจัดการศึกษาสมัยใหม่จำเป็นต้องอาศัย
ข้อมูลข่าวสารเพื่อการวางแผน การดำเนินการ
การติดตามและประเมินผลซึ่งอาศัยคอมพิวเตอร์และ
ระบบสื่อสารโทรคมนาคมเข้ามามีบทบาทที่สำคัญ
3. เทคโนโลยีสารสนเทศกับการสื่อสารระหว่างบุคคล
ในเกือบทุกวงการทั้งทางด้านการศึกษาจำเป็นต้องอาศัยสื่อสัมพันธ์ระหว่างตัวบุคคล เช่น การสื่อสารระหว่างผู้สอนกับผู้เรียน
โดยใช้องค์ประกอบที่สำคัญช่วยสนับสนุนให้เกิดประสิทธิภาพ
ในการดำเนินงาน เช่นการใช้โทรศัพท์ โทรสาร ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ เทเลคอมเฟอเรนซ์ เป็นต้น
การใช้งาน ICT
1. งานสำนักงาน
เช่น แฟกซ์ โทรศัพท์ เครื่องพิมพ์ดีด
เครื่องถ่ายเอกสาร
2. งานอุตสาหกรรม
เช่น การจัดการงานด้านการผลิต การสั่งซื้อ
การพัสดุ การเงิน บุคลากร
ออกแบบผลิตภัณฑ์ และงานด้านอื่น ๆ
4. งานการเงินและการพาณิชย์
เช่น ATM, Purchasing Card, Digital Cash, e-CHARGE
5. งานการบริการการสื่อสาร
เช่น สารสนเทศระบบออนไลน์
ดาวเทียมและโครงข่ายบริการสื่อสารร่วมระบบ
ดิจิทัล (ISDN) เป็นต้น
6. งานด้านสาธารณสุข
เช่น การนำคอมพิวเตอร์มาใช้
ในการเก็บข้อมูลยา การรักษาพยาบาล การคิดเงิน
การเก็บข้อมูลผู้ป่วย การวินิจฉัยโรค
7. งานด้านการศึกษาและการฝึกอบรม
เช่น การนำเอาบทเรียนมาบรรจุไว้ในคอมพิวเตอร์
การจัดการศึกษาทางไกลผ่าน รายการวิทยุโทรทัศน์
และดาวเทียม
การบริหารจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อ
เพื่อการเรียนการสอน
จะประสบความสำเร็จมากหรือไม่เพียงใดนั้น ขึ้นอยู่กับ
ขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีของผู้บริหารสถานศึกษา
ซึ่งต้องมีการบูรณาการเทคโนโลยีในการเรียนการสอน
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ปัจจัยที่จะทำให้การใช้เทคโนโลยีใน
การเรียนการสอนประสบความสำเร็จได้
ได้แก่ ความเข้ากันได้ของอุปกรณ์ต่างๆ
ที่โรงเรียนมีอยู่ การใช้ข้อมูลสื่อ DLIT DLTV
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนการสอน
การสร้างสภาพแวดล้อมด้านเทคโนโลยี
การจัดสรรงบประมาณสนับสนุนให้งานอย่างเพียงพอ
การปรับปรุงระบบอย่างต่อเนื่องและวัฏจักรการทดแทน
การติดตามและประเมินผลการใช้เทคโนโลยี
สมรรถนะหรือขีดความสามารถด้านเทคโนโลยี
ของผู้บริหารสถานศึกษา
สมรรถนะหรือขีดความสามารถของ
ผู้บริหารสถานศึกษาเกี่ยวกับ
การบริหารจัดการเทคโนโลยีเพื่อ
สนับสนุนการเรียนการสอน
และการบริหารงานในโรงเรียน
มีข้อควรพิจารณาที่สำคัญ ดังนี้
1. ขีดความสามารถในการจัดหาทรัพยากร
ได้แก่ ความสามารถในการเสาะแสวงหา
การระดมทรัพยากร การเปรียบเทียบ ต่อรอง
การเลือกเทคโนโลยีที่ตรงกับความต้องการ
และมีความเข้ากันได้กับเทคโนโลยีที่มีอยู่เดิม
รวมทั้งการติดตั้งให้พร้อมที่จะใช้งานได้
การระดมทุนด้านคอมพิวเตอร์เพื่อการศึกษา
จัดทอดผ้าป่าเพื่อการศึกษา ขอความอนุเคราะห์
จากคหบดีในชุมชน อบต. เทศบาล อบจ.
ขอบริจาคคอมพิวเตอร์มือสอง เป็นต้น
2. ขีดความสามารถการนำเทคโนโลยีสารสนเทศและ
การสื่อสารมาประยุกต์ใช้เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น
วัดได้จากวิธีปฏิบัติในการบริหารจัดการว่าสามารถใช้เทคโนโลยี
สนับสนุนการเรียนการสอน และการบริหารงานได้เต็มศักยภาพก่อน
ที่จะล้าสมัยหรือไม่ การสนับสนุนด้านการเรียนการสอน ได้แก่
การบำรุงรักษา การพัฒนาทักษะของครูและเจ้าหน้าที่
การจัดตารางการใช้ทรัพยากรคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์
ตลอดจนการจัดหาเจ้าหน้าที่คอยอำนวยความสะดวก
ให้กับครูและนักเรียน ส่วนการใช้เทคโนโลยีในการบริหารงาน
ได้แก่ การจัดเก็บข้อมูลการปรับปรุงข้อมูลให้เชื่อถือได้และเป็นปัจจุบัน
การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ และการเปลี่ยนแปลงกระบวนการ
ทำงานแบบเดิมๆ ของครูและเจ้าหน้าที่ในโรงเรียนให้สามารถทำงานร่วม
กับเทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. ขีดความสามารถในการเปลี่ยนแปลงวิธีการสอนของครูในโรงเรียน
หมายถึงความสามารถในการสนับสนุน พัฒนา หรือส่งเสริมให้ครูในโรงเรียนเกิดความคิดสร้างสรรค์ในการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ หรือดัดแปลง หรือปรับแต่ง หรือค้นหาวิธีการประยุกต์ใช้นวัตกรรมใหม่ที่ดีกว่าเพื่อการเรียนการสอน ครูเราปัจจุบันก็เก่งเทคโนโลยีดูได้จากสื่อสังคมออนไลน์ เฟชบุ๊ค Youtube ฯลฯ ครูเราได้นำมาใช้เป็นอย่างมากโดยเฉพาะ
การประชาสัมพันธ์ผลงานของครู นักเรียน และของโรงเรียน
4. ขีดความสามารถในการติดตามประเมิน
และส่งเสริมการใช้เทคโนโลยี
พิจารณาจากกระบวนการติดตามตรวจสอบผลการดำเนินงาน
เพื่อให้แน่ใจว่าการใช้เทคโนโลยีนั้นเป็นไปตามแผนปฏิบัติการ
ที่กำหนดขึ้นหรือไม่ เช่น จัดเวทีให้มีการแบ่งปันประสบการณ์
จากตัวแบบที่ดีในการใช้เทคโนโลยีเพื่อพัฒนาการเรียนการสอน
และการบริหาร มีการแต่งตั้งผู้ติดตามตรวจสอบ และรายงาน
ผลการดำเนินงานให้ผู้บริหารสถานศึกษาทราบได้ทันท่วงที
เพื่อจะได้ช่วยแก้ไขปัญหาให้สถานการณ์ดีขึ้น หรือหา
ทางส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีให้ดียิ่งขึ้น
สรุป
ผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารจัดการ
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
ผู้บริหารสถานศึกษา ต้องให้ความสำคัญกับ
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส่งเสริมให้ครู
นำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอน
ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ ทั้งเว็บไซต์เพื่อการเรียนการสอน
สื่อ DLIT DLTV สื่อบทเรียนจาก Youtube คลังความรู้
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมจากโรงเรียนวังไกรกังวล
เป็นต้น
