กลยุทธ์พิชิตครูขี้เมา

กลยุทธ์พิชิตครูขี้เมา
ดร. ถวิล อรัญเวศ

       สุราหรือเหล้า เป็นสิ่งที่มีมานานก่อนพุทธกาล และ
เป็นที่นิยมชมชอบของคนจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะบุรุษ
เวลาเจอปัญหากลุ้มอกกลุ้มใจก็จะหาวิธีการคลายเครียดด้วยเหล้าหรือสุรา
ต้องยอมรับความจริงข้อหนึ่งว่า การที่จะไม่ให้มีการขายเครื่องดื่มมึนเมานั้น
เป็นเรื่องที่ห้ามกันได้ยากมาก ถ้าจะทำได้ ก็ได้แต่ช่วยแนะแนวหรือ
หาช่องทางให้ลดการดื่มให้น้อยลงเท่านั้น

       การดื่มน้ำเมาหรือเหล้าเขาก็เตือนไว้แล้วอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ
จะต้องดื่มพอประมาณไม่ให้สูญเสียความเป็นคน ไม่สูญเสียความทรงตัว
ยังมีสติสัมปชัญญะรู้ตัวอยู่เสมอ

     กล่าวกันว่า การดื่มน้ำเมา จะทำให้เป็นสาเหตุของการผิดศีล 5
ข้ออื่น ๆ ได้โดยง่าย เพราะเมื่อเราเมาไม่สามารถครองตนได้ ไม่
สามารถครองสติได้ เห็นช้างเท่าแมว ย่อมจะทำให้ประมาทเกิดการหลงผิด
และทำให้ฮึกเหิมทำความผิดได้โดยง่าย อย่างที่เขาว่า เห็นควายเท่าหมา
เห็นช้างเท่าแมว

    ในสมัยพุทธกาล พระพุทธองค์ก็ทรงบัญญัติไม่
ให้ภิกษุดื่มสุรา เพราะจะทำให้เกิดการขาดสติ และปรับโทษอาบัติภิกษุ
ที่ดื่มสุรา แต่ก็ไม่ใช่โทษร้ายแรง สิกขาบทที่ 1 สุราปานวรรค ใน
ปาจิตติยกัณฑ์ห้ามดื่มสุราเมรัย ถ้าภิกษุรูปใดดื่มก็เป็นอาบัติปาจิตตีย์

    สุราเมระยะปาเน ปาจิตติยัง. “เป็นปาจิตตีย์ ในเพราะดื่มสุราและเมรัย.”
แต่ถึงจะไม่ใช่โทษร้่ายแรง ชาวโลกก็ติเตียน จับได้คาหนังคาเขาเมื่อไร
โดนจับสึกหมดครับ พอๆ กับอาบัติปาราชิก คือขาดความเป็นภิกษุเลยทีเดียว
ต้นบัญญัติ มีมาว่า พระสาคตะปราบนาค (งูใหญ่) ของพวกชฏิลได้
ชาวบ้านดีใจ ปรึกษากันว่าจะถวายอะไรดีที่หาได้ยาก ภิกษุฉัพพัคคีย์
แนะให้ถวายเหล้าใส สีแดงดั่งเท้านกพิราบ
ชาวบ้านจึงเตรียมเหล้าแดงไว้ และถวายให้พระสาคตะดื่ม


     พระสาคตะเมานอนอยู่ที่ประตูเมืองพระผู้มีพระภาคจึงทรงบัญญัติสิกขาบท ห้ามภิกษุดื่มสุรา (น้ำเมาที่กลั่น) และเมรัย (น้ำเมาที่หมักหรือดอง) ทรงปรับอาบัติปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้ล่วงละเมิด.

    ที่ชื่อว่า สุรา ได้แก่ สุราที่ทำด้วยแป้ง สุราที่ทำด้วยขนม
สุราที่ทำด้วยข้าวสุก สุราที่หมักส่าเหล้า สุราที่ผสมด้วยเครื่องปรุง.
ที่ชื่อว่า เมรัย ได้แก่ น้ำดองดอกไม้ น้ำดองผลไม้ น้ำดองน้ำผึ้ง
น้ำดองน้ำอ้อยงบ น้ำดองที่ผสมด้วยเครื่องปรุง.

    คำว่า ดื่ม คือ ดื่มโดยที่สุดแม้ด้วยปลายหญ้าคา ต้องอาบัติปาจิตตีย์.
แต่ก็เป็นอนาบัติ (ไม่เป็นอาบัติ) ในกรณีภิกษุดื่มน้ำที่มีกลิ่นรสเหมือนน้ำเมา
แต่ไม่ใช่น้ำเมา ภิกษุดื่มน้ำเมาที่เจือลงในแกง ที่เจือลงในเนื้อ ที่เจือลงในน้ำมัน น้ำเมาที่เจือลงในน้ำอ้อยที่ดองมะขามป้อม ภิกษุดื่มยาดองอริฏฐะ (ดองด้วยน้ำมะขามป้อมเป็นต้น สี กลิ่น รส คล้ายน้ำเมา ซึ่งไม่ใช่ของเมา ภิกษุวิกลจริต
ภิกษุอาทิกัมมิกะ (ต้นบัญญัติ) ไม่ต้องอาบัติ

     เนื่องจากคนเรายังติดในรสชาติ ถ้าเคยดื่มเหล้าจนเป็นนิสัยแล้ว
จะถอนตัวก็ยากพอสมควร

     ผมเองเคยได้รับคำบอกเล่าจากเพื่อนผู้บริหารด้วยกันว่า เขามีกลยุทธ์ในการพิชิตครูขี้เมามาแล้ว กลยุทธ์ของท่านผู้บริหารท่านนี้ท่านบอกว่าท่านไม่ได้บังคับเป็นกฎเหล็กหรอก แต่ชี้ให้เขาเห็นโทษและพิษภัยในการดื่มของมึนเมาต่างหากท่านเล่าว่าสมัยเป็นครูใหญ่ที่โรงเรียนแห่งหนึ่ง ได้พบครูผู้ร่วมงานที่มีนิสัยชอบดื่มเหล้าเป็นอาจิณ ดังที่ว่า ศุกร์เมา เสาร์นอนอาทิตย์ถอน จันทร์ลา และเมื่อดื่มแล้วจะไม่มีความรับผิดชอบและไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ทำการสอนนักเรียนได้เลยแต่ถ้าบางครั้งครูคนนี้ไม่ดื่มเหล้าแล้วจะรับผิดชอบปฏิบัติหน้าที่ในการสอนนักเรียนอยู่ในเกณฑ์ดีทีเดียว

     ในช่วงสัปดาห์หนึ่ง ๆ แก่จะเมาเสีย 3-4 วันเป็นประจำจนได้รับการถูกตำหนิดุด่าว่ากล่าวและลงโทษกันจากครูใหญ่คนก่อน ๆ ที่เคยมาดำรงตำแหน่งในโรงเรียนนี้ ซึ่งก็ไม่สามารถแก้ปัญหาครูคนนี้ได้ แต่กลับทำให้ครูคนนี้เมามากกว่าเดิมจนต้องปล่อยเลยตามเลยไม่ใส่ใจแก้ปัญหาอีก

     เมื่อท่านผู้บริหารท่านนี้เข้าไปดำรงตำแหน่งครูใหญ่ใหม่ๆ ก็พยายามสังเกตและวิเคราะห์พฤติกรรมของครูคนนี้แล้ว ประเมินว่าเขาไม่ได้เป็นนักดื่มเหล้าชนิดที่ติดเหล้าจนงอมแงมจนขาดสติและไร้สมรรถภาพแต่เขาดื่มเนื่องจากสาเหตุความกดดันในการทำงานที่เขาถูกมองจากเพื่อนครูผู้ร่วมงานว่าเป็นบุคคลที่มีปัญหาและสร้างปัญหาให้กับองค์กรมากที่สุดและเป็นบุคคลขาดการได้รับความช่วยเหลือเยียวยาดูแลเอาใจใส่

     ครูใหญ่คนนี้จึงดำเนินการหาวิธีเพื่อแก้ปัญหาและช่วยเหลือครูขี้เมาคนนี้ โดยไม่ได้เรียกเขามาตำหนิดุด่าว่ากล่าวหรือลงโทษทางวินัยในทันทีที่เขามีพฤติกรรมเมาเหล้าในเวลาราชการ แต่ครูใหญ่ท่านนี้พยายามหาจังหวะเวลาที่เขาไม่เมาเข้าไปทำตัวสนิทสนมพูดคุยด้วยความเป็นกันเองและให้เกียรติ ให้ความสำคัญแก่เขาในฐานะบุคลากรผู้ร่วมงานที่ดีคนหนึ่ง

    ครูใหญ่คนนี้พยายามมอบหมายงานให้เขารับผิดชอบและคอยช่วยเหลือแนะนำให้กำลังใจแก่เขาตลอดจนให้รางวัลแก่เขาเมื่อทำงานหรือปฏิบัติหน้าที่สำเร็จด้วยดีแล้วพยายามพูดคุยกับครูคนอื่นๆ ให้เข้าใจและปรับทัศนคติที่มีต่อครูคนนี้พร้อมกับให้ช่วยกันสนับสนุนช่วยเหลือให้กำลังใจแก่เขาเสมอมา

    จากการดำเนินการตามวิธีการดังกล่าวส่งผลทำให้ครูคนนี้เลิกดื่มเหล้าแล้วปฏิบัติงานในหน้าที่ มีความรับผิดชอบ ตั้งใจสอนนักเรียนจนเป็นกำลังสำคัญของทีมงานในโรงเรียนเป็นอย่างดีความสำเร็จในประสบการณ์การบริหารดังกล่าว

    ครูใหญ่ท่านนี้ท่านบอกว่ามีความประทับใจมีความภาคภูมิใจอย่างยิ่งที่ได้ปฏิบัติหน้าที่ของตนในฐานะผู้บริหารที่สามารถดำเนินการแก้ปัญหาการบริหารงานคคลได้สำเร็จด้วยดีในครั้งนี้เท่ากับว่าได้สร้างบุญใหญ่ให้กับครูคนดังกล่าวเลยทีเดียว