วันนี้ (๒๖ สิงหาคม ๒๕๖๓) มีโอกาสได้ไปนิเทศนิสิตสาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไป ที่โรงเรียนกาฬสินธุ์พิทยาสัย อ.เมือง จ.กาฬสินธุ์ ถือเป็นครั้งแรกที่ได้มานิเทศการสอนระดับประถมศึกษา เป็นนักเรียนชั้น ป.๓ เรื่อง องค์ประกอบของอากาศ และ ชั้น ป.๖ เรื่อง การแยกสารผสม สิ่งที่ประทับใจมาก นอกจากการเตรียมตัวของนิสิตแล้ว คือ การต้อนรับด้วยมิตรภาพอันอบอุ่น รอยยิ้มสดใสของคุณครูทุกท่าน .. บรรยายกาศการเรียนรู้ ยังคงมี "ครู" มี "ศิษย์" สังเกตจากบรรยายกาศของรักและเมตตามี คำว่า "เคารพ" และ "บูชา" ยังคงอยู่
นิสิตคนแรก
สาระสำคัญที่เหมาะกับนักเรียนระดับ ป.๓ ที่นิสิตสอนวันนี้ คือ ในอากาศที่เรามองไม่เห็นด้วยตานั้น มีน้ำอยู่ด้วย แม้จะเป็นส่วนน้อยมาก เพียง ๑ เปอร์เซ็นต์หรือน้อยกว่า แต่ก็ส่งผลต่อความชื้นในอากาศ แม้ว่าจะมีไนโตรเจนถึง ๗๘ เปอร์เซ็นต์ ออกซิเจน ๒๑ เปอร์เซ็นต์ (ลองศึกษาแล้ววาดออกมาเป็นแผนที่ความรู้ จะทำให้ว่าที่คุณครูมากใจและแม่นยำมากขึ้น)
ชอบมากที่นิสิตออกแบบกิจกรรมการทดลองให้เด็ก ๆ ได้เปรียบเทียบให้เห็นกับตาตนเองว่า ถุงอากาศที่เอาไปใช่ไหว้ในถังน้ำแข็ง มีหยดน้ำอยู่ข้างใน ต่างไปจากถุงที่ไม่ได้แช่ ... หากจัดการขั้นตอนให้ดี และเน้นไปที่การฝึกทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นลำดับ จะทำให้นักเรียนได้เรียนรู้อย่างดีเยี่ยม ขอเป็นกำลังใจให้พัฒนาตนเองต่อไปใน ๔ ประเด็นต่อไปนี้
- หน้าที่หลักของคุณครูวิทยาศาสตร์ที่สำคัญ ๒ ประการคือ ปลูกฝังจิตวิทยาศาสตร์ และ ฝักทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เพื่อเป้าหมายปลายทางให้นักเรียนนำเอาทั้ง ๒ สิ่งนั้นไปใช้ในการดำเนินชีวิตและพัฒนาสังคมต่อไป ดังนั้นสิ่งที่ควรบ่อยซ้ำย้ำทวนในทุกการทดลองคือ ให้นักเรียนได้ฝึกตั้งปัญหา ตั้งสมมติฐาน ทดลองพิสูจน์สมมติฐาน สรุปผลการทดลอง
- การออกแบบการเรียนรู้ให้นักเรียน "ทุกคน" ได้เรียนรู้
- จงเป็นครูวิทย์สมัยใหม่ ฝึกฝนและสะสมสื่อการสอนสมัยใหม่
- การฝึกสอน คือการฝึกฝนและบ่มเพาะความเป็นครู นั่นคือการพัฒนาจิตใจให้มี "รักและเมตตาต่อนักเรียน"
นิสิตคนที่ ๒
สาระสำคัญ คือ นักเรียนสามารถแยกสารแม่เหล็กออกจากสารผสมได้ นิสิตเตรียมตัวดีมาก และจัดการเรียนรู้อย่างเป็นขั้นตอนตามที่ตนเองวางแผนอย่างละเอียด ดังนั้นหากประเมินนิเทศตามแบบฟอร์มที่มีจึงไม่มีที่ให้หักคะแนนเลย อย่างไรก็ดี อาจารย์มีข้อแนะนำ ในเชิงแลกเปลี่ยน ดังนี้ครับ
- "เรียนอย่างมีความสุข สนุกที่ได้เรียน" เป็นทั้งลักษณะและตัวชี้วัดของความสำเร็จที่แท้จริง ซึ่งสำคัญพอ ๆ กับ "จิตวิทยาศาสตร์" และ "ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์" ความสนุกยากจะเกิดขึ้นด้วยวิธีการเชิงควบคุมและกฎระเบียบกติกา อิสระที่เหมาะสมคือแนวทาง... แต่ไม่น่าจะมีสูตรสำเร็จสำหรับนักเรียนทุกคน ... ครูจึงสำคัญสำหรับนักเรียนรายบุคคล
- ความ "คุ้มค่า" ในการจัดการเรียนการสอน จากที่เคยแบ่งเนื้อหาหรือทักษะออกเป็นส่วนย่อย ๆ แล้วสอนทีละอัน ดังชั้น ทักษะในการแยกสารผสม ซึ่งมีหลากหลายวิธีซึ่งเหมาะสมแตกต่างไป การสอนทีละเทคนิคต้องใช้หลาย ๆ แผน ... แต่ถ้าจัดการเรียนรู้โดยเอาปัญหาเป็นตัวตั้ง โดยให้นักเรียนคิดค้นวิธีการแยกสารผสมซึ่งต้องใช้หลาย ๆ ...นอกจากจะท้าทายอันจะนำมาสู่ความสนุกแล้ว ยังประหยัดเวลาได้มาก คุณครูเตรียมตัวน้อย
ขอบคุณที่ตั้งใจเตรียมการต้อนรับอย่างดียิ่งครับ ... ขออภัยที่อาจารย์ไม่ได้รับประทานอาหารที่เตรียมไว้นะครับ ... ขี้อายแบบนี้ตั้งแต่ใดมา.....
