การบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพ

การบริหารจัดการให้เกิดประสิทธิภาพ และประสิทธิผลได้นั้น นักวิชาการหลายท่านได้ให้คำนิยามไว้หลายรูปแบบ อาทิ Peter Drucker (กูรูทางด้านการบริหารการจัดการ) ได้กล่าวไว้ว่า “Efficiency is doing things right. Effectiveness is doing the right things” “ประสิทธิภาพ คือ การทำสิ่งต่าง ๆ อย่างถูกต้อง ประสิทธิผล คือ การทำสิ่งที่ถูกต้อง” ดังนั้นจะพบว่า การบริหารจัดการที่ดีย่อมเกิดกระบวนการที่มีการวางแผนและปฏิบัติตามแผน ซึ่งสอดคล้องกับวอล์ทเตอร์ ชูฮาร์ต (Walter Shewhart, 1980) เป็นนักสถิติ ซึ่งได้พัฒนาจากการควบคุมกระบวนการเชิงสถิติที่ Bell Laboratories ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นผู้คิดค้นเป็นที่รู้จักกันในชื่อ “วงจรชูฮาร์ต (Shewhart Cycle) คือ วงจรควบคุมคุณภาพ” และในทศวรรษ 1950 ได้มีการเผยแพร่อย่างกว้างขวางโดย W.Edwards Deming ปรมาจารย์ทางด้านการบริหารคุณภาพ หลายคนจึงเรียกวงจรนี้ว่า “วงจรเดมิง (Deming Cycle)” ซึ่งประกอบไปด้วย PDCA ดังนี้ 1. P (Plan) การวางแผน หมายถึง การวางแผนการดำเนินงานที่ชัดเจน โดยมีการกำหนดเป้าหมาย กระบวนการดำเนินงาน จุดที่ดำเนินการกิจกรรม ระยะเวลา และผู้รับผิดชอบ เป็นต้น 2. D (Do) การปฏิบัติตามแผน หมายถึง การลงมือทำตามแผนที่วางไว้ และได้ผลของการลงมือปฏิบัติ 3. C (Check) การตรวจสอบติดตามแผน หมายถึง การดำเนินการติดตามผลการดำเนินงานและประเมินผลจากที่ได้ดำเนินการแล้ว 4. A (Action) การนำมาปรับปรุงแก้ไข หมายถึง การนำผลที่ได้จากการประเมิน มาวิเคราะห์ สังเคราะห์ เพื่อหาแนวทางปรับปรุงพัฒนา ให้กระบวนการการบริหารจัดการมีคุณภาพมายิ่งขึ้น สอดคล้องกับคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส : นวโกวาท (กรกฎาคม 2522, น 36) ได้กล่าวถึง อิทธิบาท คือ คุณเครื่องให้สำเร็จความประสงค์ 4 อย่าง 1. ฉันทะ พอใจรักใคร่ในสิ่งนั้น 2. วิริยะ เพียรประกอบสิ่งนั้น 3. จิตตะ เอาใจฝักใฝ่ในสิ่งนั้น 4. วิมังสา หมั่นตริตรองพิจารณาเหตุผลในสิ่งนั้นคุณ 4 อย่างนี้ มีบริบูรณ์แล้ว อาจชักนำบุคคลให้ถึงสิ่งที่ต้องประสงค์ซึ่งไม่เหลือวิสัย เมื่อพิจารณาทฤษฎีวงจรของเดมิง และคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า : อิทธิบาท 4 แล้ว พบว่ามีความคล้ายและใกล้เคียงกันทั้งด้านความหมายและความประสงค์ ทั้ง 4 ด้าน ซึ่งขึ้นอยู่กับบริบทของการดำเนินงานบริหารจัดการ ตามขนาดขององค์กรหรือหน่วยงาน โดยสามารถเชื่อมสัมพันธ์ได้ดังนี้ (ดังภาพแสดงความสัมพันธ์ระหว่าง “วงจรเดมิง (Deming Circle) และอิทธิบาท 4) สรุปได้ว่า การบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพต้องเกิดจากความพึงพอใจที่จะมีส่วนร่วมในการวางแผน หรือวางแผนด้วยความเต็มใจเต็มศักยภาพ และลงมือปฏิบัติด้วยความเพียร โดยการปฏิบัติหน้าที่เต็มศักยภาพด้วยความฝักใฝ่ เรียนรู้ พึงสำรวจ ตรวจสอบการปฏิบัติงานให้ครบถ้วนสมบูรณ์ พร้อมทั้งวิเคราะห์ ผลของการปฏิบัติงาน ตริตรองด้วยเหตุและผลนั้น ๆ เพื่อบรรลุตามความต้องการขององค์หรือหน่วยงานได้อย่างมีประสิทธิผล