บทความเรื่อง The Neuroscience of Changing Your Mind ลงพิมพ์ใน Scientific American Mind ฉบับเดือนมีนาคม ๒๕๖๑ บอกว่ากลไกนี้ซับซ้อนกว่าที่คิด
เดิมเข้าใจกันว่า การตัดสินใจและสั่งการขึ้นกับสมองส่วนหน้า (prefrontal cortex) แต่ผลการทดลองในคนและในลิง โดยนักวิทยาศาสตร์ทางสมองแห่งมหาวิทยาลัย จอห์นส ฮ็อปกิ้นส์ ด้วยเครื่องมือ fMRI บอกว่ากลไกทางสมองในการเปลี่ยนใจฉับพลันซับซ้อนกว่านั้นมาก
หากเปลี่ยนใจภายใน ๑/๑๐ วินาที สมองจะสั่งการให้ร่างกายเปลี่ยนการกระทำได้ทัน แต่หากเปลี่ยนใจภายใน ๒/๑๐ วินาที สมองจะสั่งการให้เปลี่ยนการกระทำไม่ทัน หากการกระทำนั้นเป็นการก้าวเท้าลงบันได ผลอาจเป็นการที่คนแก่ท่านนั้นตกบันได หรือเปลี่ยนจากเหยียบคันเร่งรถยนต์ เป็นเหยียบเบรก แต่เปลี่ยนใจช้าไป ผลคือชนท้ายรถคันหน้า
วิธีทดลองในคนทำโดยให้อาสาสมัครนั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์ บนศีรษะสวมหมวกที่มีสายระโยงระยางต่อไปยังเครื่อง functional MRI เพื่อตรวจจับส่วนของสมองที่ทำงานในขณะนั้นๆ บนจอจะมีจุดดำให้เพ่ง ทันใดนั้นมีจุดแดงเกิดขึ้น ให้เปลี่ยนจุดเพ่ง นักวิทยาศาสตร์ตรวจว่าช่วงเพ่งจุดดำสมองส่วนใดทำงาน เมื่อเปลี่ยนใจมาเพ่งจุดแดง ช่วงเปลี่ยนใจสมองส่วนใดบ้างทำงาน
นอกจากนั้น ยังทดลองในลิงกัง ๑ ตัว โดยฝังอิเล็กโทรดในสมอง และทดลองแบบเดียวกัน ผลที่ได้ยืนยันผลในคน
การเปลี่ยนใจ เพื่อเปลี่ยนการกระทำ เกี่ยวข้องกับการทำงานร่วมกันของสมองสองส่วนใน prefrontal cortex และที่ frontal eye field การที่สมองหลายส่วนต้องทำงานกลับไปกลับมา ในกระบวนการเปลี่ยนใจฉับพลัน ทำให้กระบวนการดังกล่าวต้องใช้เวลา หากเปลี่ยนใจช้า ร่างกายจะตอบสนองไม่ทัน
วิจารณ์ พานิช
๓ มี.ค. ๖๑
