วิธีทำความดี 10 ประการ

ดร.ถวิล  อรัญเวศ

รอง ผอ.สพป.นครราชสีมา เขต 4

   ในทางพระพุทธศาสนาได้สอนถึงวิธีการทำความดีไว้หลายประการ แต่อยากจะนำมาเล่าเพื่อความเป็นสิริมงคลอันสูงสุด 10 ประการ เพราะการสนทนาธรรมตามกาลเป็นมงคลอันสูงสุด ได้แก่

๑. ทานมัย บุญสำเร็จด้วยการให้ทาน

     การทำความดีด้วยการให้ เพราะผู้ให้ย่อมเป็นที่รักของคนทั่วไป เราอาจจะให้สิ่งของ ด้วยวัตถุทาน คือเงินทอง ข้าวของเครื่องใช้หรือสิ่งอื่นใด โดยการถวายพระ บริจาคแก่คนยากไร้ การให้นี้ ให้แก่ใครก็ถือเป็นบุญทั้งสิ้น แต่ถ้าให้แด่คนมีศีลบริสุทธิ์ผลบุญจะมากกว่าการให้แก่โจรหรือคนชั่ว ถ้าให้แก่คนยากไร้ คนพิการ เราได้ชื่อว่าช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์หรือให้โอกาสหรือสิ่งดีงามแก่เขาเหล่านั้นที่เกิดมามีความอาภัพอับโชค เป็นการให้กำลังใจที่จะสู้กับโลกภายนอกต่อไป

     การให้ความรู้ เรียกว่า วิทยาทาน หรือธรรมทาน เป็นการช่วยเหลือให้เขามีให้มีปัญญา สามารถแก้ไขปัญหา ดำเนินชีวิตต่อไปได้ ถ้าหากมีผู้เผลอตัวได้ทำผิดบกพร่องไปบ้างแล้วเรายกโทษให้ เรียกว่า อภัยทาน เปิดโอกาสให้ผู้ทำผิดได้ปรับปรุงแก้ไขตนเองที่เผลอตัวได้ทำผิดหรือพลาดไป จะได้เริ่มต้นชีวิตใหม่

     การให้ทาน เป็นการฝึกจิตใจเพื่อลดความเห็นแก่ตัว ความตระหนี่ถี่เหนียว ทำให้เราไม่ยึดติดในวัตถุสิ่งของ อีกทั้งสิ่งที่เราบริจาคหรือให้ทานแก่ผู้อื่นก็จะช่วยบรรเทาความเดือดร้อน และเป็นประโยชน์ต่อผู้รับและสังคมโดยส่วนรวม

การให้ทานนี้เป็นหลักการทำความดีเบื้องต้น คงจะเคยได้ยิน คือทาน ศีล และภาวนา ดังนั้น การให้จึงเป็นการทำความดีเบื้องต้น


๒. สีลมัย บุญสำเร็จด้วยการรักษาศีล

 การทำความดีด้วยการรักษาศีล ศีลเป็นความปกติ กาย และวาจา การรักษาศีลจึงเป็นการรักษากายและวาจาให้เรียบร้อย กายและวาจาไม่ไปล่วงละเมิดใคร ไม่ไปเบียดเบียนใครให้ได้รับความลำบากเดือดร้อนใจ ไม่กล่าวร้ายให้ใครทุกข์ใจหรือเกิดความเสื่อมเสีย


๓. ภาวนามัย บุญสำเร็จด้วยการเจริญภาวนา

     การทำความดีด้วยการเจริญภาวนาเพื่อพัฒนาจิตใจ ทำให้จิตใจสงบ เห็นคุณค่าสิ่งต่างๆ ตามความเป็นจริง อาจทำด้วยการนั่งสมาธิ สวดมนต์สั้นๆ กล่าวคำบูชาพระรัตนตรัยก่อนนอน สวดคาถาพระพุทธเจ้าชนะมาร คาถาชินบัญชร อย่างน้อยก็เป็นการน้อมนำจิตใจของเรา ไปสู่สิ่งที่เป็นมงคลในชีวิต เป็นการเตือนสติให้เรายึดมั่นในการประพฤติปฏิบัติชอบ ประกอบความมดี


๔. อปจายนมัย บุญสำเร็จด้วยการประพฤติถ่อมตนแก่ผู้ใหญ่

     การทำความดีด้วยการประพฤติอ่อนน้อมถ่อมตน มีสัมมาคารวะ เพราะ
“ถ่อมตนคนรัก อวดนักคนชัง” การอ่อนน้อมถ่อมตน จะเป็นเสน่ห์ที่จะทำให้ผู้อื่นได้เมตตาสงสารหรือมีความรู้สึกที่ดีอยากจะช่วยเหลือเกื้อกูล


๕. เวยยาวัจจมัย บุญสำเร็จด้วยการช่วยขวนขวายในกิจที่ชอบ

     การทำความดีด้วยการช่วยขวนขวายทำในกิจที่ชอบ ประกอบด้วยประโยชน์การให้ความช่วยเหลือแก่สังคมรอบข้าง การเข้าร่วมกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ ทำความสะอาดถนนสาธารณะ วัดวาอาราม ช่วยพ่อแม่ทำงานบ้าน ช่วยสอดส่องดูแลบ้านให้เพื่อนบ้าน ยามที่เขาไม่อยู่ ช่วยงานเพื่อนที่ทำงานให้แล้วเสร็จทันเวลา ให้กำลังใจแก่เพื่อนที่มีความทุกข์ เป็นต้น ผลบุญจะช่วยให้เกิดความรักความสามัคคีขึ้นในหมู่คณะ


๖. ปัตติทานมัย บุญสำเร็จด้วยการให้ส่วนบุญ

    การทำความดีด้วยการให้ผู้อื่นมาร่วมทำบุญกับเรา ให้โอกาสให้คนอื่นได้มาร่วมทำบุญด้วยกับเรา ไม่ทำคนเดียว แต่ชักชวนคนอื่นได้ทำด้วย เช่น จะทำบุญสร้างตู้เก็บพระไตรปิฎก ก็ให้คนอื่นได้ร่วมสร้างด้วย ไม่คิดจะทำเพียงคนเดียว การเปิดโอกาสให้คนอื่นมาร่วมทำบุญ ผลบุญจะช่วยให้เราเป็นคนใจกว้าง ปราศจากอคติต่างๆ พร้อมเปิดใจรับผู้อื่นให้เข้ามามีส่วนเป็นภาคีเครือข่ายในการทำบุญ


๗. ปัตตานุโมทนามัย บุญสำเร็จด้วยการอนุโมทนาส่วนบุญ

     การทำความดีด้วยการอนุโมทนาส่วนบุญ ยินดีชื่นชมในการทำความดีหรือทำบุญของผู้อื่น แม้เราไม่ได้ทำเอง เพียงอนุโมทนา สาธุ ก็มีส่วนได้ผลบุญกับเขาแล้ว หรือเพียงแต่ประชาสัมพันธ์ให้ ก็ได้บุญแล้ว


๘. ธัมมัสสวนมัย บุญสำเร็จด้วยการฟังธรรม

        เวลาพระเทศน์ ก็ตั้งใจฟังด้วยความเคารพ ตรึกตรองไปด้วยกับหัวข้อธรรมนั้น ก็จะทำให้เราได้แสงสว่างทางปัญญา สามารถพิจารณาใคร่ครวญ เป็นคนมองโลกในแง่ดีเสมอเพราะธรรมย่อมรักษาผู้ปฏิบัติไม่ให้ตกไปในทางที่ชั่วเสื่อมเสีย นอกจากนี้แล้วเวลาเข้าประชุมหรือเข้ารับการอบรม เราก็ตั้งใจเก็บเกี่ยวนำความรู้นั้นไว้ให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้เพื่อขยายผลไปยังคนอื่น


๙. ธัมมเทสนามัย บุญสำเร็จด้วยการแสดงธรรม

       คือการทำความดีด้วยการอบรมสั่งสอนให้ความรู้ ให้คำแนะแนวทางในการดำรงชีวิตในสังคม ให้ข้อคิดที่ดีๆ แก่ผู้อื่น ด้วยการนำธรรมะหรือเรื่องดีๆ ที่เป็นประโยชน์ไปบอกต่อหรือให้คำแนะนำให้เขาได้รู้จักวิธีการดำเนินชีวิตที่ดี การปรับตัวเอง สอนวิธีการทำงานให้ แนะหลักธรรมที่ดี ที่เราได้ยินได้ฟังมา และปฏิบัติได้ผลแก่เพื่อนๆ ผลบุญในข้อนี้จะทำให้ผู้อื่นได้รับรู้สิ่งที่เป็นประโยชน์ ผู้ให้วิทยาทานก็ได้ผลบุญด้วย เพราะการให้ธรรมหรือวิทยาทาน เป็นการให้สูงสุดกว่าอามิสทาน


๑๐. ทิฏฐุชุกัมม์ การทำความเห็นให้ตรง

    การทำความดีด้วยการทำความเห็นให้ตรงหรือถูกต้องตามหลักธรรม ดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า“ไม่เห็นกงจักรเป็นดอกบัว” ให้เป็นคนเห็นถูกต้อง สังคมเราที่เดือดร้อนเป็นเพราะคนในสังคมมีความเห็นขัดแย้งกัน ท่านจึงกล่าวไว้เป็นข้อคิดสะกิดใจไว้ว่า “แม้เราจะเห็นต่าง แต่เราก็ไม่แตกแยกกัน” นำเอาความเห็นต่าง หรือวิกฤติเป็นโอกาสในการพัฒนาองค์กร หน่วยงาน ตลอดทั้งประเทศชาติบ้านเมืองให้เจริญก้าวหน้าต่อไป


สรุป

     ในการทำความดี เราสามารถทำได้หลายทาง ไม่ว่าจะเป็นการให้ (ทาน) การรักษาศีล (กาย วาจาให้เรียบร้อย) การเจริญภาวนา การอ่อนน้อมถ่อมตน การขวนขวายในกิจที่ชอบประกอบด้วยประโยชน์ การให้คนอื่นได้มีส่วนร่วมในการทำความดีกับเราการอนุโมทนาเมื่อเห็นคนอื่นทำความดี ก็อนุโมทนาสาธุ การฟังธรรม หรือเมื่อประชุมอบรมก็ตั้งใจนำเอาความรู้นั้นให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ การให้ข้อคิดดีๆแก่คนอื่นๆหรือแสดงธรรม และการทำความเห็นให้ตรงกัน จูนให้เข้ากัน แม้เห็นต่าง แต่ก็ไม่แตกแยกกัน สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างปกติสุข นี้แหละครับวิธีการทำความดีของเราขอให้เราทำดีเพื่อชาติบ้านเมือง เพื่อให้ประเทศชาติมั่นคง มั่งคั่งและยั่งยืน นั้นเอง