ชื่อ นางสาวปพิชญา สมศักดิ์ รหัส 60ฺิB0101506 

เลขที่ 6 ป.บัณฑิตรุ่นที่ 4 หมู่ 5

____________________________________________________________________________________________________________________________________

ปัญหาและแนวโน้มการพัฒนาหลักสูตรสู่ศตวรรษที่ 21

         หลักสูตรเป็นสิ่งสำคัญของการจัดการศึกษา เพราะเป็นสิ่งที่กำหนดแนวทางการปฏิบัติในการจัดการเรียนการสอนให้บรรลุจุดมุ่งหมายที่กำหนดไว้ หลักสูตรที่ดีต้องมีการพัฒนาอยู่เสมอ เพื่อให้มีเนื้อหาสาระทันกับสภาพการเปลี่ยนแปลงของสังคม เศรษฐกิจ เทคโนโลยี และการเมือง     

         หากจะพูดถึงปัญหาที่พบในการพัฒนาหลักสูตรนั้น มีดังนี้ ในอดีตการจัดศึกษาไทยเป็นระบบศูนย์รวม สถานศึกษาต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดและหลักสูตรที่สร้างขึ้นจากส่วนกลาง ซึ่งไม่สะท้อนสภาพความต้องการที่แท้จริงของสถานศึกษาและท้องถิ่น บุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการจัดการเรียนการสอนและการพัฒนาหลักสูตร เช่น ครู ผู้บริหาร ผู้จัดทำหลักสูตร ไม่เข้าใจกระบวนการของการพัฒนาหลักสูตร มีเจตคติที่ไม่ดีต่อการพัฒนาหลักสูตร ไม่ยอมรับกับการเปลี่ยนแปลงของหลักสูตร มีความรู้ความสามารถไม่เพียงพอที่จะพัฒนาหลักสูตร ขาดงบประมาณสนับสนุน เช่น ขาดงบประมาณในการเตรียมวัสดุอุปกรณ์ เอกสาร เงินสนับสนุนช่วยเหลือครูแต่ละวันในการพัฒนาหลักสูตร  และการบริหารจัดการ เช่น ขาดการประสานงานที่ดีีระหว่างระหน่วยงานต่างๆ ขาดผู้เชี่ยนชาญที่มีความรู้ ความเข้าใจและทักษะในการให้ข้อเสนอแนะในการพัฒนาหลักสูตร ขาดการวางแผนด้านเวลา บรรยากาศของโรงเรียนไม่ส่งเสริมการทำงาน

       จากปัญหาต่างๆ ดังกล่าวข้างต้น จึงทำให้มีแนวคิดในการพัฒนาหลักสูตร มีนักการศึกษาหลายท่าน ได้อธิบายความหมายของการพัฒนาหลักสูตร ไว้คล้ายคลึงกัน ซึ่งสรุปได้ว่า  การพัฒนาหลักสูตรมีความหมายใน  2  ลักษณะ คือ  1.เป็นการทำหลักสูตร  ที่มีอยู่แล้วให้ดีขึ้น 2.เป็นการจัดทำหลักสูตรขึ้นมาใหม่ โดยไม่มีหลักสูตรเดิมอยู่ก่อน  (Sowell. 1996 : 16)

              การกำหนดจุดมุ่งหมาย  การกำหนดเนื้อหาสาระและประสบการณ์การเรียนรู้  การกำหนดการวัดและประเมินผล  การนำหลักสูตรไปใช้หรือการนำหลักสูตรไปสู่การปฏิบัติ  ประกอบด้วย  การจัด  ทำรายละเอียดของหลักสูตร เพื่อให้ผู้ใช้หลักสูตรสามารถใช้หลักสูตรได้อย่างมีประสิทธิภาพ   การผลิตและการใช้สื่อการเรียนการสอน  การเตรียมบุคลากร  การบริหารหลักสูตรและการสอนตามหลักสูตร  การประเมินผลหลักสูตร ประกอบด้วย  การประเมินเอกสารหลักสูตร  การประเมินการใช้หลักสูตร  การประเมินสัมฤทธิผลของหลักสูตร  และการประเมินหลักสูตรทั้งระบบ  โอลีวา (Oliva. 1992 : 14 – 15)

              จากแนวคิดของนักการศึกษาเกี่ยวกับการพัฒนาหลักสูตร พบว่า การพัฒนาหลักสูตรเป็นการทำหลักสูตรที่มีอยู่แล้วให้ดีขึ้นหรือเป็นการจัดทำหลักสูตรขึ้นมาใหม่ โดยไม่มีหลักสูตรเดิมอยู่ก่อน เป็นกระบวนการที่เป็นระบบเชื่อมโยงกันในมิติต่างๆ ได้แก่  การวางแผนจัดทำหลักสูตรหรือยกร่างหลักสูตร  การนำหลักสูตรไปใช้ และการประเมินผลหลักสูตร

           การที่เราจะพัฒนาหลักสูตรให้เหมาะสมและสอดคล้องในศตวรรษที่ 21 ได้นั้น อย่างที่เราทราบกันดีความเจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็วทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Information and Communication Technology :ICT) ทำให้ทักษะที่จำเป็นสำหรับคนในยุคศตวรรษที่ 21  เนื่องจากงานที่เคยใช้คนทำงานกับเครื่องจักรกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง เพราะคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีโทรคมนาคมได้ขยายขีดความสามารถจนสามารถทำงานแทนที่คนได้ ทำให้สัดส่วนแรงงานลดลงเกิดขึ้นในงานที่ใช้สัมผัสรับรู้อย่างจำเจและงานที่ใช้แรงงานแบบซ้ำๆซากๆ ซึ่งเป็นงานที่ป้อนคำสั่งให้คอมพิวเตอร์ทำแทน แต่สัดส่วนแรงงานระดับชาติบางส่วนที่เพิ่มขึ้นในงานที่เน้นการคิดอย่างผู้เชี่ยวชาญและต้องใช้  การสื่อสารที่ซับซ้อนซึ่งเป็นงานที่คอมพิวเตอร์ไม่สามารถทำแทนได้ และการเรียนการสอนแบบเก่ามุ่งให้ความรู้แก่แก้เด็กเยอะ ส่วนการเรียนอย่างปัจจุบันเด็กวัยรุ่นจะเสียคนมากขึ้นเรื่อยๆ  เพราะเรียนแค่ได้ความรู้ ความรู้ที่ได้มา 2 – 3 ปี ก็เก่าแล้ว ใช้ไม่ได้ ความแตกต่างก็คือเด็กยุคใหม่มีความรู้วิ่งเข้ามาหาเค้าเยอะ เรื่องที่เรียนในห้องเรียนที่ยากมาก เพราะเรื่องอื่นน่าสนใจกว่าเยอะ ในศตวรรษนี้เป็นยุคของไอที  ความรู้มันเพิ่มขึ้นมหาสารอย่างรวดเร็วมากขึ้นทุกวัน เราตามไม่ทัน เพราะฉะนั้นเราไม่ได้ต้องการแค่นักเรียนที่ท่องเก่ง เรียนเก่งเพียงอย่างเดียว เราอยากได้นักเรียนหรือบัณฑิตที่ใฝ่รู้หมั่นเรียนรู้ รู้วิธีเรียนใหม่ๆ ด้วย ที่เรียกว่า การมีทักษะการเรียนรู้ (Learning skill) พร้อมทั้งการต้องการให้มีทักษะการใช้ชีวิต (Live skill) ในศตวรรษที่ 21 นั้นนอกจากความรู้ในสาระวิชาหลักที่เด็กจะได้รับการสอน คือ ภาษาแม่และภาษาสำคัญของโลก ศิลปะ คณิตศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ ภูมิศาสตร์ รัฐและความเป็นพลเมืองที่ดี

           เด็กควรรู้แนวคิดสำคัญในศตวรรษที่ 21 ประกอบด้วย
                        1. ความรู้เกี่ยวกับโลก
                        2. ความรู้ด้านการเงิน เศรษฐศาสตร์ ธุรกิจ และการเป็นผู้ประกอบการ
                        3. ความรู้ด้านการเป็นพลเมืองที่ดี
                        4. ความรู้ด้านสุขภาพ
                        5. ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อม

               นอกจากนี้เด็กควรได้รับการปลูกฝังทักษะสำคัญ 3 เรื่อง คือ 1. ทักษะชีวิตและการทำงาน  2. ทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี 3. ทักษะด้านการเรียนรู้และนวัตกรรม

         สุดท้ายนี้ มีผลการวิจัยที่ว่า "อย่าไปสอนเยอะ ให้สอนเฉพาะที่สำคัญ" เรียกว่า (ESSENTIAL) แล้วหลังจากนั้นเด็กจะเอาความรู้เหล่านั้นมาต่อกันเอง แล้วมันงอกขึ้นมา ส่วนที่ไม่ได้สอนเด็กจะเรียนได้เอง การเรียนรู้ศตวรรษที่ 21 เรียกว่า Teach Less Learn More เราควรต้องเปลี่ยนเป็น การเปลี่ยนแปลงเป้าหมาย “ความรู้” ไปสู้ “ทักษะ เปลี่ยนจากเอา “ครู” เป็นหลัก มาเปลี่ยนเป็น “นักเรียน” เป็นหลัก  เรียนโดยการปฏิบัติ คือ นักเรียนทำงาน เรียกว่า Project Based Learning หรือ PBL  เป็นการฝึกนักเรียนได้เรียนรู้การผ่านการทำงานจริง หรือ Project ต่างๆ โดยครูเป็นเพียงโค้ชที่คอยช่วยเหลืออยู่ข้างๆ การเรียนแบบนี้เป็นการฝึกให้เด็กใช้ทักษะต่างๆ ตั้งแต่ “ทักษะการตีโจทย์”  “ค้นคว้าหาข้อมูล” หากสอบหรือประเมินข้อมูล เพื่อนำสิ่งที่เหมาะสมนำมาใช้กับ Project ได้ฝึกปฏิบัติจริง “เพิ่มทักษะการสื่อสาร” นำเสนออย่างสร้างสรรค์ และที่สำคัญที่สุด เป็นการฝึกทำงานเป็นทีม แลกเปลี่ยนความรู้ร่วมกันเพื่อต่อยอดเป็นองค์ความรู้ของตนเองต่อไป  และที่สำคัญการให้ Project หนึ่งสามารถออกแบบแล้วก็ใส่เงื่อนไข ให้นักเรียนสามารถเรียนรู้ทักษะสารพัดด้าน “ครูต้องเป็นครูฝึก” เป็นโค๊ชให้นักเรียนทำงานเพื่อทำให้บรรลุได้ Concept การศึกษาต้องเปลี่ยนไปจากที่คุ้นเคยจากหน้ามือเป็นหลังมือเยอะมาก ที่เราทะเลอะกันอยู่ ส่วนหนึ่งผลจากการศึกษาที่ไม่ลึกพอ ที่ไม่ทำให้คนไทยหรือพลเมืองไทยมีวิจารณญาณ ที่เรียนให้มีวิจารณญาณ สังคมเราก็จะยกระดับขึ้นมา

เอกสารอ้างอิง

นิยามและความหมายของหลักสูตร (Conception of Curriculum) [ออลไลน์].http://gunyalak06540159.blogsp...(สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2560)  
ปัญหาและแนวโน้มการพัฒนาหลักสูตร [ออลไลน์].https://www.gotoknow.org/posts.. (สืบค้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2560)  
การพัฒนาหลักสูตร [ออลไลน์].http://mythongchai.blogspot.co... ( สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2560 )

แนวโน้มหลักสูตรศตวรรษที่ 21 [ออลไลน์].https://www.gotoknow.org/posts...  (สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2560)

วิเคราะห์หลักสูตรแนวโน้มหลักสูตรศตวรรษที่ 21 [ออลไลน์].https://sites.google.com/site/... (สืบค้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม 2560)