วันนี้ประชุมเพียงครึ่งวัน เป็นการประชุมลงลึกในทางปฏิบัติ เพื่อเตรียมกิจกรรมนำสู่ PMAC 2019 ผมอ่านแฟ้มประชุมที่ทีมไทยเตรียมมาจากกรุงเทพแล้ว ภูมิใจว่าเราเตรียมการมาดีมาก
เริ่มด้วยประธาน คือ Michael Myers สรุปจากเมื่อวานว่าข้อตกลงการประชุม PMAC 2019 เมื่อวานคือ เน้นประเด็น political economy (๑) ที่มีผลต่อการป้องกัน NCD มีใครกลับไปฝันตอนกลางคืนได้ไอเดียดีๆ อย่างไรบ้างไหม
แล้วก็มีการเสนอชื่อการประชุมใหม่ เน้นที่โลกอนาคต ปี 2100 ที่ปลอดจากโรค NCD ที่ป้องกันได้ ต่อด้วยหลักการตั้งชื่อการประชุมให้ดึงดูดใจคน เน้นที่โลก ที่คน ที่โครงสร้าง และที่ยุทธศาสตร์ เน้นที่ไหนดี
แล้วที่ประชุมก็ได้ชื่อใหม่ของ PMAC 2019 คือ “Global Action Towards a World Free from Preventable NCD” เป็นชื่อยกร่าง ซึ่งเมื่อมีการทำงานต่อๆ ไป อาจได้ชื่อที่ sexy ยิ่งขึ้นก็ได้
ประเด็นต่อไปเป็นการหารือเรื่อง commission work เพื่อสร้าง evidence สำคัญ อ. หมอปริญญ์ เตรียมตัวอย่างหัวข้อไปเสนอ ๗ เรื่อง เตรียมไปจากกรุงเทพ แต่ในการประชุมวันเศษที่ผ่านมา ได้เกิด ประเด็นการประชุมใหม่ สำหรับเป็นฐานในการตั้งหัวข้อ commissioned paper
การอภิปราย ชี้แนวทางทำให้โจทย์คมยิ่งขึ้น จากมุมมองของการขับเคลื่อนนโยบายเรื่องใดเรื่องหนึ่ง รวมทั้งประเด็นว่า WHO ก็มีการ commission แล้วในบางหัวข้อ
การอภิปรายนำไปสู่บทเรียน (ของผม) ในการเสนอเรื่องนี้ ว่าน่าจะเสนอ criteria ของการกำหนดหัวข้อ ของ commissioned paper มากกว่าการเสนอหัวข้อโดยตรง ที่ประชุมตกลงว่า เกณฑ์ของหัวข้อคือ contentious & provocative issues, controversy, เน้น developing world, address the gap & implementation, และ มีตัวอย่าง ในทางปฏิบัติที่ส่อความหวัง
ที่จริงการมี commissioned paper เป็นการดำเนินการเพื่อให้ PMAC มีข้อมูลหลักฐานประกอบประเด็น ที่ถกเถียงกันในที่ประชุม ช่วยให้การประชุมมีลักษณะ evidence-based กว่าที่ผ่านมา
การอภิปราย ทำให้ผมตั้งข้อสงสัยกับตัวเองว่า เราหลงประเด็นหรือเปล่า เราต้องการ evidence ซึ่งสามารถหามาได้หลายทาง และ co-host แต่ละรายอาจมีลู่ทางไม่ยากในการจัดให้มี evidence ด้านต่างๆ เข้าสู่การประชุม หากเราหลงไปเน้นที่การ commission งานที่ทำโดยกลไกกลางของ PMAC เท่านั้น จะทำให้บทบาทของ co-host บิดเบี้ยวและเบาบางไปหรือเปล่า
การเสวนาเคลื่อนไปสู่ประเด็นบทบาทของภาคธุรกิจ ต่อการนำ evidence เข้าสู่การประชุม Fiona Bull บอกว่า เพิ่งมาทำงานที่ WHO มีประสบการณ์ความไม่จริงใจของภาคธุรกิจ แต่ Roger Glass จาก NIH เล่าบทบาทของภาคเอกชนในการร่วมแก้ปัญหายารักษาโรคเอดส์ แสดงว่าภาคธุรกิจบางส่วนพอจะแสวง ความร่วมมือเพื่อประโยชน์ส่วนรวมได้ ต้องหาทางแยกแยะ และสร้าง Public – Private Partnership และสร้างบรรยายกาศเชิงบวก
ประเด็นหารือต่อไปคือความร่วมมือ PMAC 2019 – WHO Bulletin ที่เริ่มใน PMAC 2017 และกลายเป็นกิจกรรมร่วมมือใน PMAC 2018 และ PMAC 2019 โดยทาง PMAC ได้เสนอให้ WHO Bulletin จัดทำ special issue มีเอกสารข้อเสนอมาให้ที่ประชุมดู มีรายละเอียดดีมาก เอกสารนี้น่าจะทำให้สมาชิกใหม่ ของที่ประชุม รู้สึกนับถือทีมไทยขึ้นมาก
เรื่องอื่นๆ ที่นำไปแจ้งและหารือคือเรื่องการสร้างทีมคนรุ่นใหม่ของ PMAC รวมทั้งการสร้างนักวิจัย ด้านระบบสุขภาพ หรือด้าน global health ของไทย เรื่องนี้ท่านคณบดี ศ. ปิยะมิตรนำเสนอไอเดียอย่างแข็งขัน นี่ก็เช่นกัน สะท้อนภาพความเอาจริงเอาจังของทีมไทย
ผมกลับมาไตร่ตรองว่า กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCD – Non-communicable Diseases) นี้มันมากับกลไกปกติทางสรีรวิทยาในตัวมนุษย์ และมากับระบบต่างๆ ที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อประโยชน์ หลากหลายด้าน คือสรุปย่อที่สุดได้เป็นปัจจัยภายในแต่ละคน กับปัจจัยทางสังคม ที่เมื่อวิถีชีวิตคน อยู่ในสภาพนั้นนานๆ ก็ก่อความเสื่อมของร่างกายนำสู่โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง
อย่างผม อายุ ๗๕ ปี สั่งสมอดีตมาจนมีโรค NCD อยู่ในตัวเท่าที่รู้ถึง ๔ โรค แต่คนก็ชมว่าสุขภาพดี ส่วนหนึ่งคงมาจากการรู้เท่าทันและหมั่นปฏิบัติตัวเพื่อสุขภาพดี เจ้าลีลาชีวิต (lifestyle) นี้มีความซับซ้อน ไม่แพ้เรื่องของ NCD
ตอนกินอาหารเที่ยง Roger Glass มากระซิบบอกผมว่า บริษัทบุหรี่ยักษ์ใหญ่ที่สุดของโลก Philip Morris ประกาศตั้งมูลนิธิต่อต้านการสูบบุหรี่ ใช้เงินปีละ ๘๐ ล้านเหรียญสหรัฐ ในเวลา ๑๒ ปี โดยให้ Derek Yach อดีตเจ้าหน้าที่ WHO ผู้เป็นหัวหน้าทีมยกร่าง FCTC เป็นประธานมูลนิธิ (๒) โดยที่ทางบริษัทเองก็ยังคง ดำรงพฤติกรรมโฆษณาบุหรี่ รวมทั้งดำเนินการล็อบบี้ในทางลับไม่ให้มีการออกกฎหมายต่อต้านบุหรี่ เป็นตัวอย่างความซับซ้อน คาบลูกคาบดอกด้านจริยธรรมในวงการธุรกิจยาสูบ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของ NCD
วิจารณ์ พานิช
๑๓ ต.ค. ๖๐
บนเครื่องบิน EVA Air กลับจาก นิวยอร์ก สู่ ไทเป เพื่อกลับบ้าน
