การจัดงาน “วันแม่” ผ่านไป..ผมก็รู้ได้ทันทีว่า..แปลงนา”ดาวเรือง”ของผมคงไปไม่รอด สังเกตจากเมล็ดที่ไม่งอกเท่าที่ควร คงต้องกลับไปปลูกข้าวอย่างเดิม ซึ่งเริ่มจากไถแล้วก็..ดำนา..เหมือนเช่นทุกปี...
ภาระงานมากมาย..ได้แต่คิดถึง..ท้องนาแปลงน้อย..ไม่มีเวลาเดินไปดู ไม่รู้จะเริ่มวางแผนการทำนาอย่างไรดี..ผมออกอาการลังเล เมื่อเห็นพื้นที่นาในชุมชนและรอบๆโรงเรียน..ต่างทำนากันหมดแล้ว..
ถ้าผมดำนา..ตามแผนงานประจำปี..จะมีผู้ปกครองทำไปพร้อมๆกัน พันธุ์ข้าวที่เป็นต้นกล้า ก็ไม่ต้องเพาะเลี้ยง ผู้ปกครองจะช่วยจัดหาให้ ไม่น้อยกว่า ๒๐ กำ ผู้ปกครองจะมาร่วมดำนาและสาธิตให้นักเรียนได้ดูด้วย...
วันนี้..แปลงนาที่ว่างเปล่า มองดูเหงาๆชอบกล ยิ่งท้องฟ้ามืดครึ้ม บ่งบอกว่าฝนใกล้จะตกหนัก ต่อเนื่องมาหลายวัน มีน้ำขังอยู่ข้างคันนา ไกลออกไปหน่อย..สระน้ำ..มีน้ำเต็มเปี่ยมผักบุ้งทอดยอดยาว ที่เคยมีผักตบชวา ปีนี้หายไปหมดสิ้น บนผิวน้ำพร้อมรับน้ำฝนที่กำลังโปรยปรายมาจากฟากฟ้า...
ผมเริ่มฉุกคิด..ถ้าจะตัดสินใจทำนา ก็ไม่น่าจะสาย ทำให้ง่ายแต่งดงามย่อมทำได้ ถ้าใช้การหว่าน..แล้วใครจะสอนการหว่านให้ผมกับนักเรียน แล้วพันธุ์ข้าวจะเอาที่ไหน ที่สำคัญที่สุด..จะเริ่มต้นอย่างไรดี
ผมคิดถึง..กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของสถานศึกษา..อีกแล้ว คุณทองทรัพย์ เกิดบุญมี ที่ก่อนหน้านี้ท่านก็มาช่วยสอนการหว่านงาดำ เสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อย คุณทองทรัพย์ มีความเชี่ยวชาญงานเกษตรหลายอย่าง..ทางโรงเรียนขอรับคำปรึกษาอยู่เนืองๆ ที่ขอมากเป็นพิเศษ..คือ.รถไถ..
ตอนเย็น..คุณทองทรัพย์มาตามนัด..ผมอธิบายให้ฟังว่า..อยากใช้พื้นที่นาให้เกิดประโยชน์ ช่วงนี้..พอมีเวลา ถ้าไม่ดำนา จะใช้การหว่านได้หรือไม่ เก็บเกี่ยวช้ากว่าเขาคงไม่เป็นไร..
ผมกับคุณทองทรัพย์ นั่งคุยกันข้างคันนา หารือกันว่าจะทำนาแบบไหน ทำอะไรก่อนหลัง ทุกอย่างพร้อมทั้งดิน น้ำและปุ๋ยชีวภาพ คุณทองทรัพย์บอก ผอ.ไม่ต้องหนักใจ ใช้”ข้าวหอมมะลิ” เดี๋ยวจะช่วย ๕ กก. หว่านเลย ไม่ต้องดำ...
ผมไม่เคย..ทำนาหว่านมาก่อน จึงมองกระบวนการขั้นตอนไม่ค่อยออก จึงขอให้คุณทองทรัพย์อธิบาย และผมก็ “ขอแรง” ในช่วงท้าย..ให้คุณทองทรัพย์ประคับประคองให้โครงการทำนา..ผ่านไปได้อย่างเรียบร้อย...
คุณทองทรัพย์..ฝากให้นักเรียนถอนหญ้า ในนาข้าว จากนั้นจะนำข้าวไปแช่น้ำ ๑ คืน แล้วเทน้ำออก ผึ่งข้าวไว้พร้อมกับรดน้ำให้ชุ่มชื้น ทิ้งไว้ ๑ คืน เมล็ดข้าวจะงอกเป็นตุ่มเล็กๆ คล้ายตุ่มตา..ในระหว่างที่เตรียมแช่ข้าวหอมมะลิ คุณทองทรัพย์จะนำรถไถมาไถปั่นในนา เสร็จแล้วให้ผมวิดน้ำเข้านาให้เต็ม จากนั้นก็จะลงมือหว่านข้าวที่ผ่านการแช่น้ำมาแล้ว ลงไปในนาให้ทั่ว
กิจกรรมสุดท้ายในขั้นนี้..ให้ระบายน้ำออกจากนาให้หมด ซึ่งคุณทองทรัพย์บอกว่า..ข้าวหอมมะลิที่มีตุ่มตาแล้วนั้น..จะงอกง่ายและงอกเร็วมากขึ้น ไม่แตกต่างจากการดำนา มีปริมาณการงอกดีและสวยงาม..
ผมยังไม่ได้ลงมือ แค่รับฟังก็น่าสนใจแล้ว อยากเรียนรู้การหว่านข้าวครั้งแรกในรอบ ๑๐ ปี ในที่นาของโรงเรียน..ที่ไม่เคยสร้างความผิดหวัง..และคิดว่า..ความตั้งใจที่จะทำกิจกรรมดีๆ..ไม่มีคำว่า..สาย..เลยจริงๆ
ชยันต์ เพชรศรีจันทร์
๗ กันยายน ๒๕๖๐
