มีนักศึกษาระดับปริญญาเอกของมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งหนึ่ง ส่งแบบสอบถาม ให้ผมกรอก ในฐานะผู้ทรงคุณวุฒิ สำหรับนำไปเป็นข้อมูลทำวิทยานิพนธ์ปริญญาเอก ทำให้ผมได้เรียนรู้วิธีคิด ของผู้ทำวิทยานิพนธ์ ซึ่งเป็นเจ้าของวิทยาลัยอาชีวศึกษาเอกชนเล็กๆ ในต่างจังหวัด และได้เรียนรู้วิธีคิดทางวิชาการในมหาวิทยาลัย ว่าด้วยภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษา


ผมได้ชี้ให้เห็นว่า แบบสอบถามนั้น เป็นแบบสอบถามเรื่องภาวะผู้นำขององค์กรใดๆ ก็ได้ ไม่มีความจำเพาะต่อองค์กรการศึกษา ไม่จำเพาะต่อสถานศึกษาเอกชน และไม่ได้คำนึงถึงสภาพแวดล้อม (บริบท) ของสังคมไทยปัจจุบันเลย


เป็นแนวคิด leadership of the 20th century ไม่ใช่ leadership of the 21st century ที่จะต้องว่องไวต่อการเรียนรู้และการเปลี่ยนแปลง และต้องเอาใจใส่ผลลัพธ์ที่ตัวนักเรียน/นักศึกษา/บัณฑิต ต้องใช้ภาวะผู้นำเพื่อสร้างมูลค่า/คุณค่าเพิ่ม ให้แก่ผู้เรียน ให้ออกไปเป็นส่วนหนึ่งของผู้สร้างสรรค์ Thailand 4.0 ได้


ทั้งหมดในแบบสอบถาม บอกผมว่า วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอกเรื่องภาวะผู้นำ ยังวนเวียนอยู่กับแนวความคิดแบบศตวรรษที่ ๒๐ และวนเวียนอยู่กับองค์กรที่สร้างคนสำหรับ ออกไปทำงานตามรูปแบบ ไม่ใช่ออกไปทำงานสร้างการเปลี่ยนแปลง หรือนวัตกรรม


วิจารณ์ พานิช

๔ พ.ค. ๖๐