พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยุ่หัวได้ทรงมีพระราชกระแสรับสั่งแนะแนวทางการดำเนินชีวิต โดยใช้หลัก"เศรษฐกิจพอเพียง" อันได้แก่ได้ดำเนินชีวิตโดยความพอดี หรือมีชีวิตที่พอเพียง โดยให้คนไทยเริ่มมีชีวิตใหม่ด้วยการทบทวนแนวความคิดโดยให้กลับมาใช้วิถีแบบไทย อันจะเป็นแนวที่ที่ถูกต้องยั่งยืน และเหมาะสมกับพื้นฐานทางสังคมของประเทศไทย อย่างไรก็ตาม ปัจจัยที่สำคัญประการหนึ่งในการเกื้อหนุนความคิดแบบเศรษฐกิจจพอเพีย งหรือการที่ทำให้คนไทยมีความคิดที่พอเพียงคือ การปฎิรุปกฏหมายทุกระดับชั้น ที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษยเป็นหลัก อันได้แก่การพัฒนาคุณภาพทางปัญญาของคนไทย ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของการวางแนวมาตราฐานทางความคิด และค่านิยมของสังคมเสียใหม่ เพื่อให้คนไทยมีกฎหมายเป็นเครื่องที่นำทางตามแนวความคิดเศรษฐกิจพอเพียง ดังที่ท่านพระธรรมปิฎกได้กล่าวไว้ว่า " จุดมุ่งหมายของสังคมคือ จุดมุ่งหมายของกฎหมาย แต่สุดท้ายจุดมุ่งหมายของกฎหมายต้องวสนองจุดมุ่งหมายของชีวิต

 สังคมไทยและการเปลี่ยนแปลง

ความจริงอันได้รับการยอมรับเสมอคือความปลี่ยนแปลงในสังคมมนุษย์นั้นเป็นความเปลี่ยนแปลงที่นิรันดร เนื่องจากมนุษย์เป็นสัตว์โลกที่ไม่เคยหยุดนิ่งด้วยการใช้ภูมิปัญญาทางความคิดในการสร้างสรรค์และในการทำลายเพื่อให้ได้ตามปราถนา

ในสมัยสุโขทัย คนไทยสามารถมองเห็นท้องฟ้าที่ใสสะอาด ในน้ำมีปลา ในนามีข้าวอันเป็นที่มาพื้นฐานของสังคมเกษตรกรรม

ต่อมาคือสมัยอยุธยา     เริ่มมีการติดต่อกับชาวตะวันตกแม้ว่ารุปแบบทางการปกครองได้รับความเชื่อมาจากระบบเทวสิทธิ์ก็ตามแต่แนวคิดทางสังคมในการเอื้ออาทรระหว่างกัน ก็ยังผูกติดกับจริยธรรมตามแนวพุทธศาสนาเป็นหลักรวมทั้งในเรื่องของระบบทางเศรษฐกิจก็ยังเป็นเรื่องยึดติดกับเรื่องของผลิตผลทางการเกษตร

เมื่อเข้าสู่สมัยธนบุรีและล่วงมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ ชาวไทยต้องประสบกับการเปลี่ยนแปลงอย่างมากมาย นับตั้งแต่ช่วงเวลาแรกเริ่มของการฟื้นฟูชาติ จนถึงสมัยราชกาลที่ 4 อันเป็นกาลที่ชาติตะวันตกเริ่มแผ่ขยายแสนยานุภาพ เพื่อหวังที่จะยึดเอเชียเป็นอาณานิคม แต่ประเทศไทยก็สามารถุรอดพ้นความหายนะที่เกิดขึ้นมาได้พระปรีชาสามารถของราชการที่ 5  และก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงทางด้านต่างๆเกิดขึ้นมากมาย

แนวความคิดในการพัฒนาเศรษฐกิจแบบชาติตะวันตกได้มีอิทธิพลสำคัญในการเปลี่ยนแปลงอย่างมหาศาล ทั้งในรูปแบบพื้นฐานทางความคิด ในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของค่านิยม ศีลธรรม ความเป็นอยู่ ประเพณีโดยเฉพาะอย่างยิ่งความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้มีขึ้นหรือเกิดขึ้น ในช่วง สิบปีที่ผ่านมา เมื่อกระแสโลกาภิวัฒน์ได้หลั่งไหลมาสู่ประเทศไทย ด้วยความก้าวหน้าทางวิทยาการสารสนเทศคนไทยได้มีโอกาส รู้จักการติดต่อสื่อสารและการรับข่าวสารข้อมูลผ่านทางดาวเทียมและทางเครือข่ายทางคอมพิวเตอร์ อันทำให้การรับรู้ส่งผ่านทางแนวความคิดจากสังคมหนึ่งไปยังอีกสังคมหนึ่งเป็นไปได้อย่างง่ายดาย โดยเฉพาะเมื่อคนไทยมีอุปนิสัยใจกว้าง และยอมรับสิ่งตางๆได้โดยง่าย ปรพกอบกับความอ่อนแอในระบบสังคม  ซึ่งมีที่มาจากการแปรเปลี่ยนพื้นฐานทางสังคมเกษตรกรรมเป็นอุตสาหกรรมแบบทุนนิยม สังคมไทยจึงถุกรุกรานทางแนวความคิดทางวิทยาการ สังคม วัฒนธรรม จากประเทศต่างๆที่มีอำนาจทางเศรษฐกิจและการเมืองระหว่างประทศได้โดยง่าย

  จะเห็นได้ว่าเมื่อพิจารณาจากพื้นฐานดั่งเดิมของไทยนั้นประเทศไทยโดยหลักถือว่าเป็นสังคมเกษตรโดยการพิจารณาจากสภาพสังคมและดูจากลักษณะทางภูมิศาสตร์แต่เนื่องจากการที่ไทยเรานั้นรับเอาวัฒนธรรมของชาติต่างๆนั้นเร็วเกินไปหรือรับมาโดยไม่คำนึงถึงความเหมาะกับสภาพทางเศรษฐกิจที่ตนเองเป็นอยู่ส่งผลให้เกิดปัญหาต่างๆที่ตามมามากมาย ดังที่ได้เห็นกันแล้วในปัจจุบันนี้

     วันนี้ทุกคนพร้อมแล้วหรือยังกับการหันมาใช้ชีวิตที่พอเพียงตามแนวพระราชดำริ  บทความฉบับบหน้าผู้เขียนจะนำเรื่องหลักกากรดำรงอยู่ของความพอเพียงมาฝากกันนะคะ

ที่มา      หนังสือวารสารกฎหมาย   ปีที่ 21 ฉบับที่ 1  2545