๑๐๑๕ ไขความลับ...ไฮเทคตัวร้าย “บารากู่ไฟฟ้า”

ไขความลับ...ไฮเทคตัวร้าย "บารากู่ไฟฟ้า"

ขณะที่ความรู้เรื่องพิษภัยอันตรายจากการสูบบุหรี่ถูกเผยแพร่ในวงกว้างจนเป็นที่รับรู้กันทั่ว ประชาชน ส่วนหนึ่งเกิดความตื่นตัวที่จะปกป้องตนเองและคนรอบข้างไม่ให้ตกเป็นเหยื่อ มีการผลักดันขับเคลื่อนให้การบังคับใช้กฎหมายควบคุมยาสูบมีความเคร่งครัด ทำให้การสูบบุหรี่มีข้อจำกัดและถูกปฏิเสธจากสังคมมากขึ้น แต่ทว่าในวงการอุตสาหกรรมยาสูบ ก็ยังไม่ละความพยายามที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาสูบรูปแบบใหม่ๆ มาล่อใจลูกค้า โดยอาศัยช่องว่างทางกฎหมายที่ยังมีอยู่ไม่น้อยและความรู้ไม่เท่าทันของคน โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชน

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศรีรัช ลาภใหญ่ อาจารย์ประจำคณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ได้เปิดเผยข้อมูล การเฝ้าระวังอุตสาหกรรมยาสูบและควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบรูปแบบใหม่ๆ ที่พบว่า ปัจจุบันนักสูบหันมานิยมผลิตภัณฑ์ยาสูบไฟฟ้ามากขึ้น โดยที่สำรวจพบมีอยู่ 3 ประเภท คือ บุหรี่ไฟฟ้า ซิการ์ไฟฟ้า และบารากู่ไฟฟ้าซึ่งกำลังฮอตฮิตในหมู่วัยรุ่นเป็นอย่างมาก ณ ขณะนี้

เดิมการสูบบารากู่จะต้องอาศัยเตาบารากู่ หรือ "ฮุกก้า" เป็นอุปกรณ์การสูบควัน โดยใช้ความร้อนจากถ่านหรือไฟฟ้าในการเผาส่วนผสมของใบยาสูบกับสารที่มีความหวาน แต่ บารากู่ไฟฟ้า ถูกกลายร่างให้มีลักษณะเหมือนแท่งบุหรี่ ใช้งานง่ายเพียงแค่ดึงฝาออกแล้วก็สูบได้ทันที ไม่ต้องชาร์จแบตเตอรี่เหมือนบุหรี่ไฟฟ้าเพราะมีกลไกสำเร็จรูปอยู่ในตัว จะพกพาไปไหนก็สะดวกสบาย แถมมีราคาถูกกว่า แท่งหนึ่งเริ่มต้นที่ร้อยกว่าบาทสูบได้ประมาณสองร้อยครั้งขึ้นไป

นอกจากการออกแบบแท่งบารากู่ให้มีรูปลักษณ์สวยงาม สีสันสะดุดตา ดูเผินๆ แทบไม่ต่างจากปากกาเมจิกหลากสีแล้ว ยังมีการเติมแต่งกลิ่นรสเลียนแบบผลไม้นานาชนิดและสื่อด้วยภาพ บางยี่ห้อระบุว่ามีการเติมวิตามินซีเข้าไปด้วย ยิ่งชวนให้น่าเชื่อว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัย ไร้สารพิษ สูบแล้วไม่ติด ไม่อันตรายเหมือนบุหรี่ธรรมดา

นี่คือจุดขายสำคัญของบารากู่ไฟฟ้าที่น่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง จากการติดตามสถานการณ์ยาสูบไฟฟ้าในประเทศไทยพบว่า ปัจจุบันมีการโฆษณาขายบารากู่ไฟฟ้าผ่านเครือข่ายสังคมออนไลน์ทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็น เฟซบุ๊กไลน์ อินสตราแกรม วอทส์แอพพ์ ทุกเครือข่ายสามารถเชื่อมต่อถึงกันได้หมด ทำให้เกิดการกระจายตัวไปอย่างรวดเร็ว

และข้อความโฆษณาผ่านสื่อเหล่านี้จะมีทิศทางเดียวกันคือ สูบได้ปลอดภัย ไม่มีนิโคติน ไม่มีสารก่อมะเร็ง ไม่ทำให้ปากดำ มีกลิ่นหอม สูบได้ทุกที่ทุกเวลาเพราะไม่มีควัน ไม่เป็นอันตรายทั้งตัวคนสูบและคนรอบข้าง บางแหล่งถึงกับอ้างว่าได้รับเอกสารการรับรองจากองค์การอาหารและยาของประเทศสหรัฐอเมริกา (Food and Drug Administration: FDA) ซึ่งไม่ถูกต้องเพราะ FDA ไม่ได้รับรองบารากู่ไฟฟ้า

การสื่อความหมายลักษณะนี้ เป็นความพยายามที่จะลบล้างข้อด้อยของบุหรี่แบบเดิมที่ถูกโจมตีอย่างหนักในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เกี่ยวกับพิษภัยอันตรายที่จะเกิดขึ้น ทั้งกับตัวผู้สูบและคนรอบข้าง โดยนำเสนอบารากู่ไฟฟ้าเป็นทางเลือกทดแทน ทั้งๆ ที่ความเป็นจริงแล้ว ยังไม่ได้มีการพิสูจน์แน่ชัดว่าในบารากู่ไฟฟ้ามีสารชนิดใดอยู่บ้าง

ผลงานวิจัยสถานการณ์การบริโภคยาสูบไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชน อายุ 13-18 ปี จำนวน 2,426 คน พบว่า เยาวชนกำลังนิยมสูบบารากู่ไฟฟ้ามากที่สุดถึง ร้อยละ 44 ขณะที่บุหรี่ธรรมดาได้รับความนิยมรองลงมา ร้อยละ 42

และเมื่อถามถึงเหตุผลที่สูบก็พบว่า เยาวชน ร้อยละ 83 สูบเพราะเห็นว่าน่าสนใจ แปลกใหม่ ลองได้ ร้อยละ 76 เชื่อว่าสูบง่ายกว่าบุหรี่ ร้อยละ 53 เชื่อว่าไม่มีนิโคติน สูบแล้วไม่ติด ร้อยละ 48 เชื่อว่าสูบบารากู่ดีกว่าบุหรี่ และ ร้อยละ 41 เชื่อว่าบารากู่ไฟฟ้าปลอดภัย

จะสังเกตเห็นว่าความเชื่อเหล่านี้ล้วนสอดคล้องกับข้อความในโฆษณา ที่ผู้ขายพยายามสร้างภาพให้บารากู่ไฟฟ้าเป็นผลิตภัณฑ์ยาสูบที่ปลอดภัย สูบแล้วไม่ต้องกลัวเสพติดหรือมีอันตรายเหมือนบุหรี่ที่เคยได้รับข้อมูลกันมาแล้วอย่างมากมาย ขณะที่ปัจจุบันข้อมูลพิษภัยเกี่ยวกับบารากู่ไฟฟ้ามีน้อยมาก กลายเป็นช่องว่างทางการสื่อสารให้ทั้งผู้ผลิตและผู้ค้ายาสูบเข้ามาฉกฉวยโอกาส ซึ่งแน่นอนว่ากลุ่มลูกค้าหลักก็คือเยาวชนนั่นเอง

ดังนั้น สิ่งที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องเร่งดำเนินการในขณะนี้ก็คือ นำข้อมูลโทษร้ายของบารากู่ไฟฟ้า เผยแพร่สู่สาธารณะในวงกว้างเพื่อลบล้างความเชื่อผิดๆ และสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องให้กับผู้สูบ เพื่อจะได้ไม่ตกเป็นเหยื่อคำโฆษณาของพ่อค้ายาสูบอีกต่อไปและควรควบคุมการนำเข้าและแหล่งจำหน่ายอย่างเอาจริงเอาจัง เพราะปัจจุบันผลิตภัณฑ์ยาสูบไฟฟ้าเหล่านี้ มีวางขายกันทั่วไปทั้งตามหน้าห้างสรรพสินค้า และตามตลาดนัดยอดนิยม เช่น สะพานพุทธ สวนจตุจักร ฯลฯ

นอกจากนี้ ประชาชนควรช่วยกันจับตาเฝ้าระวัง และที่สำคัญคนเป็นพ่อแม่ ผู้ปกครอง คุณครู ต้องดูแลเอาใจใส่บุตรหลานหรือลูกศิษย์อย่างใกล้ชิด ไม่ควรวางใจหากเห็นเด็กพกปากกาสีสวยติดกระเป๋าเป็นประจำ

ไม่แน่ว่าอาจเป็นผลิตภัณฑ์ยาสูบแปลงร่าง ที่เขาหรือเธอเหล่านั้นอาจตกเป็นเหยื่อไปแล้วโดยไม่รู้ตัว

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) www.trc.or.th

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ถอดบทเรียนคนทำงานขับเคลื่อน



ความเห็น (0)