เครื่องมือการวิจัย

เครื่องมือการวิจัย

อาจารย์ สุภัชชา พันเลิศพาณิชย์

นักวิจัยที่ดีต้องมีความรู้และทักษะ ในการค้นคว้า หาข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงและสามารถนำข้อมูลนั้นมาถ่ายทอดให้ผู้อื่นรับรู้ได้ด้วยซึ่งความรู้และทักษะที่สำคัญคือ

- ต้องรู้จักใช้ห้องสมุด เข้าใจระบบค้นคว้าว่าต้องการหาข้อมูลที่ต้องการได้จากที่ไหน หมวดไหน ระบบจัดเรียงเป็นอย่างไรโดยใช้ระยะเวลาสั้นๆทั้งนี้ดูได้จากบัตรรายการและระบบคอมพิวเตอร์

-การวัดผล นักวิจัยต้องรู้เทคนิคการวัดผล สร้างและตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลชนิดต่างๆได้

-สถิติ ต้องรู้จักใช้สถิติทั้งตอนเริ่มทำวิจัย ตอนวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อประเมินผล สรุปผลการวิจัยให้ชัดเจนน่าเชื่อถือได้ ดังนั้น นักวิจัยควรมีความรู้ ความเข้าใจ สถิติ และสถิติวิเคราะห์ด้วย

-คอมพิวเตอร์ นักวิจัยต้องมีความรู้ความเข้าใจสามารถใช้คอมพิวเตอร์ทั้งในด้านการพิมพ์และการค้นคว้าหาข้อมูล

และการใช้โปรแกรมการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติต่างๆได้เพื่อให้ผลการวิจัยรวดเร็วและแม่นยำขึ้น

-ภาษา ความรู้ ความสามารถและทักษะด้านภาษาเป็นเครื่องมือที่สำคัญมากในการวิจัยเพราะว่านักวิจัยต้องถ่ายทอดความรู้และเผยแพร่ผลงานตนเองให้กับผู้อื่นให้เข้าใจในสิ่งที่ตนเองต้องการสื่อสาร(บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์ คู่มือการวิจัย การเขียนรายงาน การวิจัยและวิทยานิพนธ์ พิมพ์ครั้งที่๑o โรงพิมพ์เรือนแก้ว ๒๕๕๓ หน้า๑๖-๑๗)

ในการวิจัยการเลือกเครื่องมือเป็นเรื่องสำคัญ เพื่อข้อมูลที่ได้มามีความเที่ยงตรง มีเชื่อมั่น มีประสิทธิภาพจึงต้องให้ความสำคัญต่อเทคนิคในการเก็บรวบรวมข้อมูลและเครื่องมือที่ใช้ซึ่งในทีนี้ขอจะกล่าวถึง แบบทดสอบ แบบสอบถาม การสังเกตการณ์ การสัมภาษณ์และมาตรส่วนประมาณค่า

แบบทดสอบ

๑.แบบทดสอบเป็นชุดคำถามที่สร้างขึ้นเพื่อใช้กับกลุ่มตัวอย่าง แบบทดสอบแบ่งได้เป็น ๓ ประเภท ดังนี้คือ

๑.๑แบบทดสอบแบบวัดผลสัมฤทธิ์ใช้สำหรับวัดความรู้ความสามารถด้านวิชาการ จากผลการเรียนรู้ในเนื้อหาสาระวิชานั้นๆแบ่งเป็น๒ประเภทคือแบบอิงเกณฑ์หมายถึงสร้างขึ้นเพื่อทดสอบวัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม ใช้ตัดสินว่าผู้สอบมีความรู้ตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้หรือไม่และแบบทดสอบอิงกลุ่มสร้างเพื่อวัดวิเคราะห์หลักสูตร จำแนกผู้สอบตามระดับความอ่อน ความเก่ง และรายงานผลสอบอาศัยคะแนนมาตรฐานที่แสดงให้เห็นความสามารถเฉพาะบุคคล

๑.๒.แบบทดสอบ แบบวัดเชาว์ปัญญาและความถนัด แบ่งได้เป็น ๔ ประเภท แบบทดสอบความถนัดทั่วไปแบบสอบรายกลุ่ม แบบทดสอบความถนัดทั่วไปสอบรายบุคคล แบบทดสอบความถนัดพหุคูณ แบบทดสอบความถนัดพิเศษ

๑.๓.แบบทดสอบวัดบุคลิกภาพและสังคม(๕๖-๕๘)

แบบสอบถาม

แบบสอบถามหมายถึงชุดคำถามที่ต้องการให้กลุ่มตัวอย่างตอบมักจะมีส่วนประกอบ ๓ ส่วน คือ ๑.คำชี้แจงในการตอบ ๒.สถานภาพของผู้ตอบ เช่นชื่อ นามสกุล เพศ ที่อยู่ อายุ การศึกษา เป็นต้น ๓.เป็นข้อเท็จจริงและการแสดงความคิดเห็น สำหรับของแบบสอบถามอาจเป็นปลายปิด ปลายเปิดหรือแบบผสมกันก็ได้ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับข้อมูลรายละเอียดที่ต้องการศึกษา(รองศาสตราจาย์บุญชม ศรีสะอาด การวิจัยเบื้องต้นพิมพ์ครั้งที่๙;๒๕๕๔,หน้า๗๔)

ตัวอย่างเช่น

แบบสอบถามงานวิจัย

เรื่องพระสงฆ์กับการเมืองท้องถิ่น กรณีศึกษา เทศบาลนครเชียงราย จังหวัดเชียงราย

สำหรับ ผู้นำชุมชน

******************************

ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปผู้ให้สัมภาษณ์

1. เพศ

ชาย หญิง

2. อายุ

20 ปีขึ้นไป 21 – 30 ปี

31 – 40 ปี 41 – 50 ปี

51 –60ปี 61ปีขึ้นไป

3. วุฒิการศึกษา

ต่ำกว่ามัธยมศึกษา มัธยมศึกษา

อนุปริญญา ปริญญาตรี

สูงกว่าปริญญาตรี อื่นๆ(ระบุ)………………

4. อาชีพ

เกษตรกร รับจ้าง

ค้าขาย /ประกอบธุรกิจส่วนตัว รับราชการ รัฐวิสาหกิจ

อื่นๆ(ระบุ)......................................

ตอนที่ 2 บทบาทของพระสงฆที่เกี่ยวข้องกับการเมืองท้องถิ่น

1.ในชุมชนท่านพระสงฆ์มีความสัมพันธ์(รู้จักคุ้นเคย/เป็นญาติ)กับนักการเมืองท้องถิ่นหรือไม่?

.........................................................................................................................................................

2. ท่านมีความคิดอย่างไรเกี่ยวกับนักการเมืองท้องถิ่นและพระสงฆ์ควรเข้าไปมีส่วนร่วมทางเมืองหรือไม่อย่างไร?

.........................................................................................................................................................

3.วัดในชุมชนของท่านได้ทำกิจกรรม หรือโครงการร่วมกับนักการเมืองส่วนท้องถิ่นหรือไม่ อย่างไร

.........................................................................................................................................................

ทำเมื่อไร...................................................................................

ปัจจุบันทางวัดได้ทำกิจกรรมหรือโครงการดังกล่าวหรือไม่ อย่างไร

.........................................................................................................................................................

4. ชุมชนและวัดเคยได้รับเงินสนับสนุนจากนักการเมืองท้องถิ่นผู้ใดบ้าง และจะได้มาในลักษณะใด?

.........................................................................................................................................................

5. ท่านเคยขอร้องให้นักการเมืองท้องถิ่นช่วยเหลืออะไรในส่วนของชุมชนและวัดอย่างไรบ้าง และได้รับการช่วยเหลือตามที่ขอหรือไม่ ?

.........................................................................................................................................................

6.ท่านคิดว่าพระสงฆ์ควรความสนใจในเรื่องของการเมืองหรือไม่ และท่านคิดว่าพระสงฆ์ควรมีส่วนร่วมในทางการเมืองหรือไม่อย่างไร

.........................................................................................................................................................

7. ท่านคิดว่าการปกครองของพระสงฆ์มีส่วนเกี่ยวกับนักการเมืองท้องถิ่นอย่างไรบ้าง

.........................................................................................................................................................

8. กิจกรรมทางศาสนาที่วัดจัดขึ้นได้รับการสนับสนุนจากนักการเมืองท้องถิ่นหรือไม่อย่างไร ?

.........................................................................................................................................................

9. ท่านทราบหรือไม่ว่ามีพระลาสิกขาไปเล่นการเมืองท้องถิ่นบ้างหรือไม่อย่างไร?

.........................................................................................................................................................

10.มีนักการเมืองส่วนท้องถิ่นมาบวชเรียนที่วัดในชุมชนหรือไม่

.........................................................................................................................................................

11.ท่านคิดว่าพระสงฆ์ควรมีสิทธิเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร(ส.ส.),สมาชิกวุฒิสภา ( ส.ว.) สมาชิกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น(ส.อปท.)หรือไม่

.........................................................................................................................................................

12.แสดงความคิดเห็นเพิ่มเติม.............................................................................................................

**********************************************

ลงชื่อ.......…………………………………….ผู้สัมภาษณ์

สถานที่สัมภาษณ์...............................................................

วันที่.................เดือน............................ พ.ศ. ....................

(สุภัชชา พันเลิศพาณิชย์,พระสงฆ์กับการเมืองท้องถิ่น กรณีศึกษา เทศบาลนครเชียงราย จังหวัดเชียงราย;๒๕๕๖,๗๔-๗๖)

ข้อดีของแบบสอบถาม

สร้างง่าย ใช้สะดวก คำตอบในข้อคำถามนำมาวิเคราะห์ไดง่าย สามารถเก็บข้อมูลที่กระจัดกระจาย หรือที่อยู่ไกลได้อาจส่งทางไปรษณีย์ หรือ อีเมลล์ จึงเก็บข้อมูลได้จำนวนมาก(รองศาสตราจาย์บุญชม ศรีสะอาด การวิจัยเบื้องต้นพิมพ์ครั้งที่๙;๒๕๕๔,๘๑)

ข้อเสียของแบบสอบถาม

ใช้ได้แต่กับคนอ่านออกเขียนได้ ถ้าส่งทางไปรษณีย์ เสียเวลาติดตาม กลุ่มตัวอย่างให้ความร่วมมือน้อย

การสังเกตการณ์

การสังเกตการณ์แบ่งออกเป็นได้ ๒ ประเภท คือแบบทางตรงกับแบบทางอ้อม

วิธีการสังเกตการณ์อาจสังเกตแบบมีส่วนร่วมคือเข้าไปอยู่รวมกับกลุ่มที่ต้องการศึกษา หรือใช้วิธีสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมเช่น สังเกตผู้เรียน โดยผู้วิจัยไม่ได้สอน และไม่ได้เรียนในรายวิชานั้นๆซึ่งอาจมีการสังเกตแบบมีโครงสร้างคือมีการกำหนดไว้ล่วงหน้าว่าจะศึกษาเฉพาะเรื่องอะไรและสังเกตแบบไม่มีโครงสร้างโดยมองแบบรวมๆโดยภาพกว้างหลักการในการสังเกตคือ ต้องมีเป้าหมายแน่นอน ใช้ความตั้งใจวิเคราะห์ พิจารณา และจดบันทึกไว้ ใช้เวลาหลายครั้งค่อยสรุป มีความเป็นกลางไม่ลำเอียง เอาความคิดเห็นหรือความชอบส่วนตัวไปปะปน ใส่ใจในเหตุการณ์ที่ถูกมองข้าม บันทึกข้อมูลอย่างเป็นระบบ กำหนดระยะเวลาแน่นอน(๘๔-๘๗)

การสัมภาษณ์

การสัมภาษณ์หมายถึงการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยผู้สัมภาษณ์และผู้ให้การสัมภาษณ์ซึ่งจะช่วยให้ได้ข้อมูลที่เป็นข้อความส่วนตัว บุคลิกภาพ ความคิดเห็น เจตคติ เป็นต้น เป็นเทคนิคที่นิยมใช้กันมากในการวิจัยเชิงสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยา

ประเภทของการสัมภาษณ์แบ่งได้เป็น ๒ ประเภท

-แบบมีโครงสร้างกล่าวคือสัมภาษณ์ตามแบบสัมภาษณ์ที่จัดพิมพ์ไว้ ผู้ถูกสัมภาษณ์ทุกคนจะตอบคำถามชุดเดียวกัน และผู้สัมภาษณ์จะจดบันทึกคำตอบในแบบสัมภาษณ์นั้น มีข้อดีคือ ผู้วิจัยสามารถจัดหมวดหมู่และสรุปได้ง่าย ลดเวลาการสัมภาษณ์

-แบบสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง จะไม่มีคำถามแน่นอน ผู้ตอบสามารถตอบได้อย่างอิสระ และผู้สัมภาษณ์สามารถปรับเปลี่ยนการสัมภาษณ์ให้เหมาะสมได้ซึ่งอาจจะมีหัวข้อที่ต้องการรู้ระบุไว้เป็นแนวทางการถาม ดังนั้นผู้สัมภาษณ์ต้องมีเทคนิคและชำนาญในเรื่องของการสัมภาษณ์พอสมควร

ส่วนประกอบของแบบสัมภาษณ์ประกอบด้วยส่วนสำคัญ ๓ ส่วนคือ ส่วนแรกใช้บันทึกข้อมูลเกี่ยวกับการสัมภาษณ์เช่น โครงการวิจัย วัน-เดือน-ปีที่สัมภาษณ์ ชื่อที่อยู่ ตำบล อำเภอ จังหวัด เป็นต้น

ส่วนที่สองใช้บันทึกรายละเอียดส่วนตัวของผู้ให้สัมภาษณ์ เช่น เพศ อายุ อาชีพ ศาสนา

ส่วนที่สามเป็นข้อคำถามที่จะเป็นคำตอบตามจุดมุ่งหมายการสัมภาษณ์

ตัวอย่างเช่น

แบบสัมภาษณ์งานวิจัย

เรื่อง พระสงฆ์กับการเมืองท้องถิ่น กรณีศึกษา เทศบาลนครเชียงราย จังหวัดเชียงราย

(สำหรับพระสงฆ์)

******************************

ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปผู้ให้สัมภาษณ์

1.อายุ............................ ปี 2.อายุพรรษา.................................ปี

3. ปัจจุบันตำรงตำแหน่ง ..............................................................................................................

4.วุฒิการการศึกษา

4.1 การศึกษาทางธรรม.......................................................................................

4.2 การศึกษาทางบาลี .......................................................................................

4.3 การศึกษาสามัญ ..........................................................................................

5. ตำแหน่งทางการปกครอง.............................................................................................

ตอนที่ 2 บทบาทของพระสงฆ์ที่เกี่ยวกับการเมืองท้องถิ่น

1.ท่านมีความสัมพันธ์(รู้จักคุ้นเคย/เป็นญาติ)กับนักการเมืองท้องถิ่นหรือไม่?

.........................................................................................................................................................

2. ท่านคิดว่าท่านมีความคิดอย่างไรเกี่ยวกับนักการเมืองท้องถิ่นและพระควรเข้าไปมีส่วนร่วมทางเมืองหรือไม่อย่างไร?

.........................................................................................................................................................

3.วัดได้ทำกิจกรรม หรือโครงการร่วมกับนักการเมืองส่วนท้องถิ่นหรือไม่ อย่างไร

.........................................................................................................................................................

ทำเมื่อไร...................................................................................

ปัจจุบันทางวัดได้ทำกิจกรรมหรือโครงการดังกล่าวหรือไม่ อย่างไร

.........................................................................................................................................................

4. ท่านเคยได้รับเงินสนับสนุนจากนักการเมืองท้องถิ่นผู้ใดบ้าง และจะได้มาในลักษณะใด?

.........................................................................................................................................................

5. ท่านเคยขอร้องให้นักการเมืองท้องถิ่นช่วยอะไรบ้าง และได้รับการช่วยเหลือตามที่ขอหรือไม่ ?

.........................................................................................................................................................

6.ท่านมีความสนใจในเรื่องของการเมืองหรือไม่ และท่านคิดว่าจะมีส่วนร่วมในทางการเมืองอย่างไร

.........................................................................................................................................................

10.มีนักการเมืองส่วนท้องถิ่นมาบวชเรียนที่วัดของท่านหรือไม่อย่าง?

.........................................................................................................................................................

12.แสดงความคิดเห็นเพิ่มเติม.............................................................................................................

**********************************************

ลงชื่อ.......…………………………………….ผู้สัมภาษณ์

สถานที่สัมภาษณ์...............................................................

วันที่.................เดือน............................ พ.ศ. ....................

(สุภัชชา พันเลิศพาณิชย์,พระสงฆ์กับการเมืองท้องถิ่น กรณีศึกษา เทศบาลนครเชียงราย จังหวัดเชียงราย;๒๕๕๖,๗๑-๗๓)

ในการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างผู้สัมภาษณ์ต้องเตรียมเครื่องมือไว้อย่างดี เช่น ดินสอ ปากกา กระดาษพิมพ์คำสัมภาษณ์ กล้อง เทปบันทึกเสียง วีดิโอ และก่อนเริ่มลงมือสัมภาษณ์ต้องแนะนำตัวเอง และบอกจุดมุ่งหมายในการสัมภาษณ์ สร้างความคุ้นเคยโดยการสนทนากับผู้ถูกสัมภาษณ์ก่อนเล็กน้อย ดังนั้น ผู้สัมภาษณ์ต้องมีมนุษยสัมพันธ์ดี เป็นมิตร ยิ้มแย้มแจ่มใส มีความรู้ในพื้นฐานเรื่องที่ต้องการสัมภาษณ์ มีความอดทน ใช้คำถามที่เข้าใจง่าย สามารถตอบได้ทันที ไม่ชี้แนะหรือแสดงความคิดเห็นในการให้คำตอบ จดบันทึกได้อย่างรวดเร็ว วิเคราะห์ข้อมูลอย่างเป็นกลาง ซื่อสัตย์ต่อข้อมูลที่ได้และกล่าวขอบคุณผุ้ตอบการสัมภาษณ์หลังการสัมภาษณ์เสร็จสิ้นแล้ว

ข้อดีของการสัมภาษณ์

๑.เป็นเทคนิคที่ใช้ได้กับทุกเพศ ทุกวัย เหมาะสมกับคนที่ไม่สามารถอ่านออกเขียนได้หรือมีปัญหาทางการอ่านและเขียน

๒.สามารถปรับคำถามให้ชัดเจนขึ้นได้ถ้าผู้ตอบไม่เข้าใจ อธิบายให้เข้าใจหรือเปลี่ยนข้อคำถามได้

๓.ผู้ให้การสัมภาษณ์ให้ความร่วมมือมากกว่าแบบถามตอบ

ข้อเสียของการสัมภาษณ์

ใช้เวลาในการเก็บรวบรวมข้อมูลนานมาก ต้องมีความอดทน พยายาม ต้องใช้ระยะเวลาเดินทางในการสัมภาษณ์แต่ละบุคคล ค่าใช้จ่ายสูง และบางทีผู้สัมภาษณ์อาจตอบไม่ตรงกับข้อเท็จจริงรองศาสตราจาย์บุญชม ศรีสะอาด การวิจัยเบื้องต้นพิมพ์ครั้งที่๙;๒๕๕๔, (รองศาสตราจาย์บุญชม ศรีสะอาด การวิจัยเบื้องต้นพิมพ์ครั้งที่๙;๒๕๕๔,หน้า๙0-๙๓)

มาตราส่วนการประมาณค่า

เป็นเครื่องมือวัดชนิดหนึ่ง ที่ใช้สร้างแบบสอบถาม วัดด้านจิตพิสัย เช่น เจตคติ แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์มีลักษณะสำคัญ ๓ ประการคือ

๑.มีระดับความเข้มข้นที่ให้ผู้ตอบเลือกตอบตามความคิดเห็น ตามสภาพความจริง ๓ ประดับขึ้นไป

๒.ระดับที่ให้เลือกอาจเป็นลบหรือบวกในข้อเดียวกันหรือมีเฉพาะด้านใดด้านหนึ่ง

๓.มีลักษณะเชิงนิมาน

๔.สามารถแปลงผลการตอบเป็นคะแนนได้(รองศาสตราจาย์บุญชม ศรีสะอาด การวิจัยเบื้องต้นพิมพ์ครั้งที่๙;๒๕๕๔,หน้า๘๒-๘๓)

ความเห็น

บทความในวันเดียวกัน