จากการที่ผมเองได้มีโอกาสทำงานวิจัยเกี่ยวกับวิสาหกิจชุมชนหลาย ๆ เรื่อง จึงได้มีโอกาสได้สัมผัสกับงานศิลปะที่เรียงร้อยและถักทองานศิลปจากเส้นด้ายที่สวยสดงดงามในพื้นที่หลาย ๆ จังหวัด

กว่าจะมีผ้าสักหนึ่งผืนที่สวยสดงดงามดั่งงานศิลปะออกมาเฉิดฉายอวดโฉมต่อสายตาของผู้คนนั้น อุปกรณ์ที่ศิลปินได้ใช้ก็ได้มีการพัฒนาสืบทอดกันแบบรุ่นสู่รุ่น แม่สู่ลูก วิจัยและพัฒนาแบบ R2R (Research to Routine) ภายในชุมชน โดยชุมชนแลเพื่อชุมชน

วันนี้ผมขออนุญาตนำเสนอถึงพัฒนาการอุปกรณ์ทอผ้าแบบต่าง ๆ ที่เคยพบและประสบมา เพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญอีกหลาย ๆ ท่านช่วยกันต่อยอดและเติมเต็มอุปกรณ์แบบต่าง ๆ ในยุคและพื้นที่อันหลากหลายของประเทศไทย เพื่อสร้างสังคมอุดมปัญญาเกี่ยวกับการทอผ้าให้เกิดขึ้นสืบต่อไปครับ

 

กี่ทอผ้า

กี่ทอผ้าของคุณยาย อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์
..
กี่ทอผ้ากลุ่มวิสาหกิจบ้านตาล อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์
..
กี่ทอผ้ากลุ่มวิสาหกิจชุมชน (คุณประนอม) อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์
..
กี่ทอผ้าจก งานหัตถกรรมในครัวเรือน อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์
..
กี่ทอผ้าจกโบราณเชียงแสน คุณโจ อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์
..
กี่ทอผ้ายุคโลกาภิวัฒน์ กลุ่มทอผ้าลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์

ฟืม

ฟืมยุคดั้งเดิม มีฟันเป็นไม้
..
ฟืมยุคโลกาภิวัฒน์ใช้ฟันเป็นเหล็ก

อุปกรณ์ฟั้น ว้น เขนด้าย ฝ้าย ไหม

ที่ว้นด้ายยุคดั้งเดิม
..
ที่ว้นด้ายยุค Millinium (ทำจากวงล้อจักรยาน)
..

 

..
..

กระสวย

กระสวยพุ่งแบบเดี่ยว
..
กระสวยพุ่งแบบคู่ และแบบสาม
..

อุปกรณ์ทอผ้าไม่ว่าจะเป็นกี่ ฟืม วงล้อเขนด้าย ได้ผ่านยุคร่วมสมัยจากไม้กลายเป็นเหล็กและยุคปัจจุบันเข้าสู่ยุคพลาสติก

แต่จิตวิญญาณของคนทอนั้นยังมีความรักในงานศิลปะที่ทรงคุณค่าเช่นนี้ตลอดไป

ปภังกร วงศ์ชิดวรรณ

 

ขอขอบพระคุณ

  1. กลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้า อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์
  2. กลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าน้ำริด อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์
  3. กลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าน้ำปาด อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์