สืบเนื่องจากที่ได้ทำงานร่วมกับ โครงการวิจัยกระบวนการพัฒนาครูด้วยระบบหนุนนำต่อเนื่อง หรือชื่อเล่นว่า Teacher coaching ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ทำให้ได้มีโอกาสเดินทางไปสังเกตคุณครูจัดการเรียนการสอนในหลายจังหวัด ได้มีโอกาสพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน กับทั้งครู ผู้บริหารโรงเรียน ศึกษานิเทศก์ และนักวิจัยมหาวิทยาลัยต่างๆ ที่กำลังพยายามพัฒนาระบบที่จะทำให้ครูสามารถเป็น "ครูโค้ช" เพื่อฝึกทักษะในศตวรรษที่ 21 ให้ศิษย์ได้ ทั้งทักษะการคิด การเรียนรู้ การแก้ปัญหา ทั้งทักษะชีวิต การทำงาน การสื่อสาร อีกทั้งทักษะการใช้สื่อ สารสนเทศ และ ICT อย่างมีประโยชน์
จึงขอถือโอกาสในวันนี้ ที่ได้เก็บเกี่ยวบทเรียนมาซักระยะหนึ่ง ได้ตกผลึกบทเรียนออกมาเป็น "หลุมดำ..การจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21" (ซึ่งอาจจะผิดบ้าง ถูกบ้าง) ให้ได้ช่วยกันระมัดระวังกันค่ะ
- ติดมโนภาพเก่าๆ
- ห้องสอนแบบเดิมๆเด็กนั่งเรียนสงบเรียบร้อย ไม่คุยกัน (ห้องสอน ไม่ใช่ ห้องเรียน)
- ยุคเดิม ความรู้คือ อำนาจ ...........ยุคใหม่ความรู้ท่วมหัว เอาตัวไม่รอด (ขาดทักษะ ศต.21)
- ครูเป็นผู้มอบความรู้เด็กเป็นผู้รับ ครูเป็นนักออกแบบกระบวนการสถานการณ์ และตั้งคำถามให้เด็กเป็นผู้เรียนรู้ สร้างความรู้
- จำกัดคำตอบหรือวิธีที่ถูกต้อง มีเพียง 1 เดียว ละเลยเหตุผล/กระบวนการหาคำตอบ
- เด็กโง่เป็นกรรมพันธุ์พัฒนาไม่ได้ (เด็กโง่ คิดอะไรไม่เป็น กระตุ้นไปก็ไม่คิด
2. ติดวิธีการ/ขั้นตอน PBL ต้องเป๊ะ ลืมเป้าหมายเด็กต้องได้เรียนรู้และฝึกทักษะในศตวรรษที่ 21
- ถกเถียงเรื่องนิยาม PBL ไม่ลงมือทำเสียที
- ขอตัวอย่างสำเร็จรูป/ แบบฟอร์ม/ คู่มือ ให้ทำตาม
- กลัวผิด ไม่กล้านอกกรอบ (อบรมมาว่า PBL ต้องมี 5 ขั้นตอน)
3. ยึดติดชิ้นงานความสำเร็จผลงาน มากกว่าการเรียนรู้ของเด็ก
- ครูหลงเป็นเจ้าของชิ้นงาน ไม่ใช่เด็ก (ครูคิด ครูวางแผน ให้เด็กทำตาม แก้ปัญหาแทนเด็ก)
- ละเลยกระบวนการฝึกทักษะเด็ก
- ละเลยความรู้ ความเข้าใจ ที่เด็กจะเรียนได้จากการทำชิ้นงาน
4.ข้างหนึ่งยึดติด Content – อีกข้างละเลย Content (เนื้อหาความรู้)
- กลัวสอนเนื้อหาวิชามากมายไม่ครบรู้สึกเวลาไม่พอแต่ละเลยแก่นความรู้ ความเข้าใจ หลักคิด และทักษะ ของสาระวิชา
- จัดกระบวนการเรียนรู้และฝึกทักษะในศตวรรษที่ 21 ที่ไม่เกาะติดเนื้อหา และ มาตรฐานตัวชี้วัดสำคัญ(ได้ทักษะใน ศต.21 ไม่ลึก)
5. ติดสื่อวัสดุอุปกรณ์ทันสมัย/แหล่งเรียนรู้หรูหรา มักรู้สึกว่าขาดงบประมาณ สอนแบบศตวรรษที่ 21 ไม่ได้
- ต้องมีแหล่งเรียนรู้หรูหรา ใหญ่โต แต่ไม่ได้อยู่ในชีวิตจริงของเด็ก (ภาพลวงตาเด็ก/ แหล่งเรียนรู้ที่ลอยออกจากวิถีชีวิตจริง/ ความพร้อมเกินไป ไม่มีอยู่จริง)
- สื่อวัสดุอุปกรณ์ ครบครันแต่ออกแบบใช้ไม่คุ้ม (มีของพร้อม แต่ออกแบบไม่เป็นเด็กแค่ตื่นเต้น แต่ได้เรียนรู้น้อยไม่ต่างจากเดิม)
ทั้งนี้ อยากบอกเหล่าคุณครูที่กำลังพยายามเปลี่ยนแปลงตัวเอง พัฒนาการจัดการเรียนการสอนในยุคใหม่นี้ว่า อย่าเพิ่งท้อใจนะคะ ที่มีหลุมดำมากมายเหล่านี้ที่ชวนตกหลุมอยู่ตลอดเวลา แถมโครงสร้างและระบบการศึกษาในปัจจุบันก็ยังมีหลุมดำอีกมากมายเบ้อเร้อที่คอยสกัดเราไว้อีก .....สู้ต่อไปค่ะ ถึงตกหลุมไปบ้าง แต่เราก็ช่วยกันดึงขึ้นมา เพื่อลูกศิษย์ของเราซึ่งเป็นอนาคตของสังคมไทยค่ะ
บันทึกที่เกี่ยวข้อง ....เส้นทางครูจาก "ยุคเก่า" สู่ "ยุคใหม่"
