วันนี้ผมจะมานำเสนอบันทึกเรื่องวิธีการที่เราจะสอนนักเรียนของเราให้จำคำศัพท์ โดยหัวข้อดังนี้ 1. การแนะนำ 2. การลืม 3. นัยยะทางการสอน 4. การสอนให้จำได้ 5. การทบทวน 6. การฝึกหัดผู้เรียน 7. การสังเกต และ การใช้คำศัพท์
1. การแนะนำ
“และถ้ามีคนถามว่าหมายเลขโทรศัพท์ของคุณคืออะไร” เมื่อต้องตอบคำถามนี้ ผมก็เริ่มตระหนักรู้แล้วว่าผมจำมันไม่ได้เลย ผมได้เคยท่องหมายเลขโทรศัพท์ซ้ำและซ้ำอีกเมื่อสัก 2 วันก่อน จนเข้าใจว่าผมเคยจำมันได้แล้ว แต่สุดท้ายผมก็จำมันไม่ได้ บางทีผมต้องจดมันไว้ในสมุดบันทึกเล็กๆของผม
ทุกคนที่พยายามจะจำบางสิ่งบางอย่างให้ได้จะต้องประสบการการลืมนั้นเสมอ ถึงแม้ว่าจะมีการท่องมันซ้ำแล้วซ้ำอีก พยายามใส่ให้อยู่ในความจำระยะสั้น (short-term memory) หากการพูดถึงจะใส่มันในความจำระยะยาว (long-term memory)แล้วหละก็จะเป็นสิ่งที่ยากมากๆ
2. การลืม
ทำไมเราถึงลืมบางสิ่งบางอย่าง? ถ้าจะพูดถึงทฤษฎีการย่อยสลาย (decay theory) ที่เสนอว่า หากเราไม่ใช้ข้อมูลที่เก็บไว้นั้น สุดท้ายข้อมูลนั้นก็จะหายไปจากความทรงจำของเรา ทฤษฎีขั้นที่สอง (second theory) เสนอว่า ในความเป็นจริงแล้ว ข้อมูลดำรงอยู่ในความทรงจำ แต่ว่าเราไม่สามารถที่จะรื้อมันออกมาได้ การลืมโดยใช้ตัวแนะ (Cue-dependent forgetting) มีรากฐานมาจากการทดลอง ในการทดลองมีอยู่ว่า หากเราให้จำคำศัพท์ใหม่ครั้งใด แต่เราให้ตัวแนะ (cue) เข้าไปด้วย นักเรียนก็จะจำได้ง่ายขึ้น เช่น ผลไม้ ทำให้เด็กนึกถึง ลูกสาลี่
3. นัยยะของการสอน
หากเราต้องจะให้นักเรียนของเราจำสิ่งต่างๆได้ดียิ่งขึ้น แน่นอนว่าเราต้องให้นักเรียนของเราได้จำมีการทบทวนข้อมูลที่เราให้ไว้
4. การสอนให้จำได้
มีอยู่หลายวิธีที่จะทำให้นักเรียนของเราสามารถจำได้ดียิ่งขึ้น การใช้ภาพ การใช้บริบทที่น่าสนใจ หรือการใช้เรื่องราวจะช่วยทำให้นักเรียนของเราจำได้ และที่สำคัญก็มีการให้เด็กๆมีโอกาสในการฝึกพัฒนาคำศัพท์ใหม่ๆและภาระงานที่เป็นส่วนตัวและมีความหมายสำหรับตัวเขาเอง (personalize and meaningful task) เป็นสิ่งที่จำเป็นมาก ความคิดที่ว่าหากนักเรียนกำลังวิเคราะห์และมีปฏิสัมพันธ์โดยส่วนตัวกับข้อมูลใหม่จะช่วยให้เด็กๆมีประสบการณ์กับภาษาอย่างลึกซึ้ง ทำให้นักเรียนมีความสามารถในการเก็บพวกมันเอาไว้ในความจำระยะยาว (long-term memory) นี่เป็นเหตุผลให้เราจำเป็นต้องใช้เทคนิคการค้นพบด้วยการแนะนำ (guided discovery techniques) ที่จะช่วยให้นักเรียนสามารถหาความหมายของศัพท์ใหม่ๆได้
5. การทบทวน
การให้นักเรียนมีโอกาสในการทบทวนคำศัพท์ใหม่ในชั้นเรียนจะเป็นตัวช่วยให้เขาทำสามารถจดจำสิ่งของได้ การเปิดโอกาสสามารถทำได้ในตอนต้นและตอนท้ายของบทเรียน การให้เด็กๆมีโอกาสที่จะมีกลุ่มคำศัพท์ และมีการแบ่งชั้นเรียนให้เป็นกลุ่มละ 4-5 คน และให้มีแลกกลุ่มคำศัพท์ซึ่งกันและกัน ก็เป็นเรื่องที่สุดยอด ในตอนท้ายของบทเรียน/สัปดาห์ ผมจะบริหารสมอง (brainstorm) คำศัพท์ทุกคำที่อยู่ในกระดานดำ และบอกให้นักเรียนแต่ละคนให้เขียนบัตรคำของตนเอง ผมจะนำแต่ละคำศัพท์มาให้นักเรียนแต่ละคนทดสอบในกลุ่มของตนเอง และผสมกัน โดยการกระตุ้นให้เด็กๆมีโอกาสในการทบทวนคำศัพท์ในบทเรียนต่อๆไป สิ่งนี้จะทำให้นักเรียนแต่ละคนเอาชนะการลืมได้
6. การฝึกหัดผู้เรียน
ความรับผิดชอบส่วนใหญ่ในการจดจำข้อมูลใหม่ๆจะตกมาที่ความรับผิดชอบของนักเรียน เด็กๆบางคนไม่ได้ตระหนักรู้เรื่องนี้และไม่มีความมั่นใจที่จะหาวิธีการจำเรื่องต่างๆนั้นให้อย่างดีที่สุด
ดังนั้นชั้นเรียนต่างๆจึงมีความจำเป็นที่ต้องเน้นย้ำในเรื่องความสำคัญของยุทธวิธีการเรียน (learning strategies) การเน้นย้ำเรื่องยุทธวิธีการเรียนควรจะเริ่มตั้งแต่ในช่วงเริ่มต้นของชั้นเรียน ยุทธวิธีการเรียนควรจะเริ่มที่การตระหนักรู้ของนักเรียนในเรื่องความยุ่งยากในการจะให้พวกเขาจำสิ่งต่างๆ และเน้นย้ำว่าจะช่วยให้พวกเขาจำสิ่งต่างๆได้อย่างไร พวกครูสามารถจะสอนเด็กๆโดยให้การแนะนำสิ่งต่างๆ ดังนี้
1. พยายามที่จะใช้คำศัพท์ใหม่ในชั้นเรียน หรือไม่ก็เป็นการบ้าน
2. ให้มองหาคำศัพท์และวลีใหม่ๆที่นักเรียนจะต้องเจอในการอ่านและการฟังภาษาอังกฤษ
3. ให้มีการเขียนเรื่องสั้นๆ หรือ ย่อหน้า โดยมีการเชื่อมโยงคำศัพท์และวลีใหม่ต่างๆ
4. ให้มีการเขียนประโยคที่เป็นของตนเอง ด้วยการใช้คำศัพท์ใหม่ๆ ประโยคนั้นอาจเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับชีวิตของตนเอง
5. พยายามจดบันทึกคำศัพท์ใหม่ในสมุดโน้ตพร้อมทั้งตัวอย่างด้วย บันทึกเล่มนั้นสามารถที่จะพกไปไหนมาไหนได้ เมื่อมีเวลาสามารถที่จะนำมาอ่านและทดสอนด้วยตนเองได้
จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งที่จะที่จะให้นักเรียนได้ทบทวนคำศัพท์ใหม่ๆด้วยตนเองเป็นระยะๆ เช่น ดูวันที่ 1 และเว้นไปอ่านอีกสัก 2-3 วัน และสี่วันหลังจากนั้น และ 1 สัปดาห์ต่อมา ฯลฯ
7. การสังเกต และ การใช้คำศัพท์
การช่วยให้นักเรียนได้จัดลำดับบันทึกจะช่วยให้พวกเด็กๆได้ประโยชน์จากการเรียนรู้ พวกครูสามารถจะแสดงให้เห็นวิธีการทางเลือกอื่นๆ ในการจัดลำดับสมุดโน้ต เช่น การใช้ แผนภาพ, การใช้คำพูด, การใช้หลักสัทศาสตร์, การให้นิยาม, ตัวอย่างประโยค, ส่วนประกอบของคำพูด เป็นต้น และกระตุ้นให้เด็กเห็นว่าวิธีการไหนที่จะให้เด็กได้ประโยชน์สูงสุด
หนังสืออ้างอิง
Richard Frost. Remembering Vocabulary. http://www.teachingenglish.org.uk/article/remembering-vocabulary
ขอบคุณมากค่ะ