หน้าหนาวนี้ มันหนาวเหลือใจ ข้าวเหนียวที่บ้านเฮาฮ้องว่า “ข้าวนึ่ง” มะจ้าวอีแม่(คุณแม่)ลุกมานึ่งข้าว หยะกำกิ๋น ฮือกิน มันอุ่นมันลำ เหมาะขะหนาด....  อิ่มแล้วฮ้องบอกฮื้อห่อกำจะเอาไว้กินมะตอน(กลางวันหรือมื้อเที่ยง) แต่มะตอนกิ๋นข้าวตอนแล้วกิ๋นบ่หมด ข้าวเหลือนัก(มาก)เอาปี๊กมาบ้าน  ตอนมะแลงอากาศมันหนาว ต้องก่อไฟผิงไล่ลมหนาว นึกหิวขึ้นเอาข้าวนึ่งที่เหลือมะตอนมาปั้นเสียบไม้เป็นแท่งๆตอกไข่ใส่เกลือ เอาข้าวนึ่งเสียบไม้เข้าจู๊บแล้วเอามาปิ้ง ฮ้องว่า “ข้าวจี่คนเมือง” แตกต่างจากข้าวเหนียวปิ้งทั่วไปที่นำเอาข้าวเหนียวมาห่อตองใส่ไส้ต่างๆ บ่ว่าจะเป็นไส้กล้วย ไส้เผือก ไส้มัน แล้วแต่ชอบ มะเดี่ยวนี้มีก๋านประยุกต์ไส้หลายๆแบบแล้วแต่ชอบ ส่วนข้าวจี่บ้านเฮายังคงลำสาบกลิ่นควันน้อยๆ ปิ้งกิ่นกันเป็นอันว่าลำเหมาะแบบลูกทุ่งๆ  ผิงไฟให้อุ่นนั่งฮู้กันไปเฮฮาสนุกสนาน สักกำปี้หนานตัดไผ่ข้าวหลามมาเลยขอแบ่งสักสองสามกระบอกเอามาเผาเป็นข้าวหลาม  เอาข้าวสารเหนียวไปแช่น้ำ คั้นกะทิ เตรียมเครื่องข้าวหลาม  ถั่วดำ ธัญญาพืชต่างๆ  เมื่อของทุกอย่างครบองค์ หื้อเอาข้าวสารเหนียวที่แช่ได้ที่แล้ว กรอกลงกระบอก   เคาะกระบอกก่อนทุกครั้งเพื่อให้สิ่งของตกค้างออกจากกระบอกให้หมด การใส่ข้าวเหนียว กะทิ เกลือ น้ำตาล น้ำกะทิ หากมากไปหรือ น้อยไป มีผลต่ออนาคตของข้าวหลามได้ จุกของกระบอกข้าวหลามนิยม อุดด้วยกาบมะพร้าวห่อใบตอง หรือไส้ไม้ระกำห่อใบตองก็ได้ อย่าอุดแน่นเกินไป ข้าวหลามอึดอัดสงสารมัน ข้าวหลามแต่เดิมนั้นหวานเล็กน้อย แล้วจิ้มน้ำตาลให้หวานมาก น้อยตามชอบของแต่ละบุคคล
ข้าวเหนียวดำ นำมาทำข้าวหลามได้เช่นเดียวกับข้าวเหนียวขาว หรือจะใช้ข้าวเหนียวขาวปนข้าวเหนียวดำในอัตราส่วนต่าง ๆ ได้ตามต้องการ สำมะคัญตอนเผาข้าวต้องใจเย็นๆ (แต่อย่าเป็นพญาเย็น เดียวจะไหม้) เมื่อเสร็จแล้วก็จะได้  ข้าวหลามนุ่มๆเกาะตัวกันแน่น มีเยื่อไม้ไผ่หุ้ม เป็นแท่งตามขนาดของกระบอกตัดเป็นแว่นๆ อิ่มท้องไปนาน หยะฮื้อหลับฝันดีได้สุดคืน........แถมแห๋มหน้อยสูตรข้าวหลามไฮโซ บอกได้ว่าเอาพิซซ่ามาแลกก็ไม่ยอมนะพี่น้อยพี่หนาน เอากุ้งแห้งมาป่น หั่นเห็ดหอมซอยเป็นชิ้นเล็ก, คนหื้อเข้ากับข้าวที่แช่ไว้ แถมปรุงรสนิดหน่อย อร่อยเหาะลืมโลกไปเลย.........ก็เป็นอย่างนี้ล่ะ กำกิ๋นข้างกองไฟ