ประวัติบ้านดงมะไฟ ต.ขมิ้นอ.เมืองสกลนคร
บ้านดงมะไฟเป็นหมู่บ้าน ที่ตั้งขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2387 หรือตรงกับสมัยกรุงศรีอยุธยาแห่งราชวงศ์ บ้านพลูหลวง ในสมัยนั้นกษัตย์กรุงศรีอยุธยาทรงพระนามว่าพระเจ้าอยู่หัวบรมโกษฐ์ ชาวบ้านดงมะไฟได้ตั้งบ้านเรือนมาเป็นเวลา 238 ปี ชาวบ้านดงมะไฟเป็นชน เผ่าภูไท ชึ่งมีภาษาพูดเป็นของตนเอง เดิมอาศัยอยู่ทาง ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง เขตเมือง มหาไชยกองแก้ว เมืองวัง เมืองพระบาง เมื่อครั้งเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่าครั้งที่ 2 เมื่อ พ.ศ.2310 นั้นชาวภูไทยังไม่ได้อพยพเข้ามาอยู่ในเขตประเทศไทย จนกระทั่งถึง รัฐสมัยรัชการที่ 1 ในสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรง “ ปราบดาภิเษก ” เป็นพระมหากษัตย์แห่งกรุงรัตนโกสินธิ์ ได้ทรงเสด็จจากปราบกบฎ เมือง
เวียงจันทร์ ญวน และเขมร เมื่อเสร็จศึกพระองค์ก็ได้กวาดต้อน ชาวภูไท มาอยู่ฝั่งขวาในไทยในเขต สกลนคร – กาฬสินธุ เช่น เมือง กุดสิม เมืองพรรณา ชาวภูไทกลุ่มหนึ่งโดยการนำของท้าว “ หมาฮด “ และ นางเมืองแสน สองสามีภรรยา ได้พาพวกพี่น้องเดินทางมาถึงป่าดงดิบซึงเต็มไปด้วยต้นมะไฟ ต้นยาง ต้นแดงขึ้นมากมายและได้ตั้งบ้านเรือนขึ้น มีบ้านอยู่ 7 - 8 หลังคา และ ได้ตั้งชื่อว่า “ บ้านดงมะไฟ “ ต่อมาได้มี ชาวภูไท ที่ออกไปตั้งบ้านเรือนทางทิศต่าง ๆ เข้ามาร่วมด้วย คือ หมู่บ้านโพนทอง ( โพนสว่าง ) อยู่ทางทิศเหนือ (ปัจจุบันเป็นป่าร้าง) หรือปัจจุบันที่เราทราบกันว่า “ หนองฮ้างกระโซ้ “ หมู่บ้านนาคู อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ หากจาก ดงมะไฟ 2 กิโลเมตร ปัจจุบันเป็น ดอนบ้านฮ้าง มีระดับสูงกว่าพื้นนามีชาวบ้านขุดพบของมีค่าต่าง ๆ มากมายอยู่เป็นประจำและหมู่บ้านสำราญ(ดอนบ้านฮ้างทางทิศใต้ ) ปัจจุบันอยู่จากดงมะไฟ 1 กิโลเมตร สภาพเป็นที่นาเกือบหมดแล้ว ทั้งสามหมู่บ้านนี้ อพยพเข้ามารวมอยู่ที่หมู่บ้าน “ ดงมะไฟ “ เนื่องจากถูกรุกรานและมีผีดุมากและต่อมาทั้งสามหมู่บ้านก็อพยพมาร่วมกันที่บ้าน “ ดงมะไฟ “ทั้งหมดเนื่องจากหมู่บ้านสำราญมีผู้คนล้มตายเป็นจำนวนมากเพราะเป็นโรคฝีดาษและต้องการร่วมเป็นปึกแผ่น โดยมี “ ท้าวหมาฮด “ เป็นนายบ้าน และเมื่อ
ผู้ให้ข้อมูล (คุณพ่อไทย แสนมะฮุง ) อายุประมาณ 5 ขวบกว่า สมัยนั้นมี เสือ มี ช้าง มากมาย ถึงขนาดมีเสือมาลัก วัว – ควาย ของชาวบ้านไปกินก็มี
“ ชาวภูไท” แต่งกายด้วยผ้า ที่ทอเอง ย้อมสีดำ หรือ กลมท่า วัตถุที่นำมาทำสีได้แก่ ใบไม้ เปลือกไม้ มีชีวิตเป็นอยู่ อย่างสงบ ชาวบ้านดงมะไฟมีชุมชนที่ใหญ่ และหนาแน่นยิ่งขึ้น มีความอุดมสมบูรณ์ ต่อมาในราชกาลที่ 6 ได้ทรงสั่งให้มีประกาศบัญญัติ “ นามสกุล “ ใช้ครั้งแรก ชาวภูไทดงมะไฟ มีตระกูลที่ตั้งครั้งแรก คือ
“เกตวงศา “ ต่อมาทางราชการได้มีพระราชบัญญัติเก็บภาษี ตระกูลใหญ่ ๆ ตระกูลนี้ก็เลยแยกออกเป็น “ แก้วอ่อน พันธ์ชัย พลไชย “ นอกจากนี้ยังมีชาวลาวซึ่งอพยพมาจากเมือง “ บกแดง “ ( อุบล ) ได้มาตั้งบ้านเรือน ซึ่งมีนามสกุล “ แสนหูม
แสนมะฮุง “ หลังจากท้าวหมา “ฮด “ นางแสนเมือง ผู้ก่อตั้ง “ บ้านดงมะไฟ “ ได้เสียชีวิตลงแล้ว ลูกหลานก็ได้สืบทอดมรดกตลอดจนถึงปัจจุบัน หมู่บ้าน“ ดงมะไฟ “ มีนายบ้านซึ่งได้ตราตั้งหลายท่าน เช่น ขุนสารักษ์ แดนขมิ้น ( ต้นตระกูลชุมปัญญา ) หมื่นบาล (ต้นตระกูลไชยแสงราช ) ขุนจัน แสนมะฮุง ( ต้นตระกูลแสนมะฮุง ) ปัจจุบัน หมู่บ้าน “ ดงมะไฟ “ อยู่ในเขต ตำบลขมิ้น อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร
มีกำนันเรียงลำดับดังนี้
มีกำนันเรียงลำดับดังนี้
1.ขุนพินิจ ( กำนันเบี้ยว ) ( ต้นตระกูลบุรีแสง )
2. นายอด แสนภูวา
3.ขุนสารักษ์ แดนขมิ้น ( กำนันสร้อย )
4.นายศูนย์ แสนภูวา
5. นายอำคา พลไชย
6. นายลออ แสนมะฮุง
7.นายสม พลไชย
8.นายศิริ กุลสานต์
9.นายประหยัด อภิวัฒน์ชัชวาล
10.นายสว่าง แสนภูวา
11.นายกาไสย พรมคำ
12.นายชงธรรม เื้ชื้อตาแก้ว ( คนปัจจุบัน )
เรียบเรียง โดย….อาจารย์ สนอง เกตวงศา
นาย วิชิต ชุมปัญญา
นาย ผ่องศรี พลไชย
ให้ข้อมูล โดย…..คุณพ่อ สีพัน แสนมะฮุง
คุณพ่อ ไทย แสนมะฮุง
พิมพ์และตรวจทานโดย…..
นาย ผ่องศรี พลไชย
10/มิ.ย./48
ขอบคุณ บันทึกดีดี นี้ค่ะ