nobita
นาย ชัยพร รัตนดิลก ณ ภูเก็ต

จาก "ฉายา" ถึง "คำสอน"


คำสอนนั้น เพียงแต่ฟัง ยังไม่มีประโยชน์ ตัวเองต้องสอนตัวเองด้วยคำสอนนั้น จึงมีประโยชน์ เพราะการสอนตัวเองได้ หมายถึงการบรรลุธรรม หมายถึงการพึ่งตนเองได้ ไม่คอยแต่ที่จะฟังคำสอนให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้

จากกรณีการลาสิกขาของพระรูปหนึ่งที่ นับว่าเป็นข่าวที่หลาย ๆ คนให้ความสนใจ ติดตาม และค้นหาคำตอบ... และคำตอบที่ได้อาจจะใช่หรือไม่นั้น ไม่มีใครรู้จริงไปมากกว่าตัวตนที่แท้จริงของคนคนนั้นเอง.. แต่ก็ช่างเถอะ บันทึกนี้ไม่ได้นำประเด็นอะไรเหล่านั้นมาบันทึก แต่ขอบันทึกไว้ในสิ่งที่ผมเพิ่งรู้ ดีกว่า...

ความรู้ที่ผมได้รับจากการอ่านบทความในนิตยสาร สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ คอลัมน์ คนข้างวัด โดย อุทัย บุญเย็น นั้น ทำให้ผมได้รู้ว่า 

"   คำว่า ฉายา ของพระนั้น มีความหมายว่า เงา  หมายถึง คุณสมบัติหรือลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่ง สุดแต่ว่าพระอุปัชฌาย์ท่าจะเห็นแล้วคิดชื่อ (ฉายา) ให้ พระแต่ละรูปที่บวชใหม่  โดย พระภิกษุทุกรูปล้วนแต่มีพระอุปัชฌาย์  ซึ่งเป็นเสมือนพ่อผู้ให้กำเนิด (อีกภพหนึ่ง)  แต่เดิม พระอุปัชฌาย์ หมายถึง ผู้ปกครอง ต่อมาหมายถึงประธานสงฆ์ผู้ให้การอุปสมบทหรือบวชพระ

ปัจจุบัน กฎหมายสงฆ์ของไทย กำหนดหนดให้  พระอุปัชฌาย์  เป็นตำแหน่งแต่งตั้งตามคุณสมบัติที่ระบุไว้ในพระวินัยปิฎก เช่น ต้องเป้นพระเถระ ๑๐ พรรษาขึ้นไป และต้องได้รับการแต่งตั้งจากคณะสงฆ์ในระบบมหาเถระสมาคม ซึ่งมีสมเด็จพระสังฆราชเป็นประธาน   การจะเป็นพระอุปัชฌาย์ได้ ต้องมีการสอบ มีการเตรียมความพร้อมอย่างเข้มงวด ไม่ใช่ว่าเจ้าอาวาสจะสามารถเป็นพระอุปัชฌาย์ได้ทุกรูป บางตำบล บางอำเภอ มีพระอุปัชฌาย์ ได้เพียงรูปเดียว

หน้าที่หลักของพระอุปัชฌาย์ คือ ทำการบวชให้ถูกต้องตามระเบียบประเพณีของวินัยสงฆ์ ต้องแม่ยำในเรื่องคำสวด ต้องเอาใจใส่ในเรื่องการอบรมสั่งสอนผู้บวชอย่างใกล้ชิด จะบวชทิ้งบวชขว้างไม่ได้

สิ่งที่แสดงว่าผู้ขอบวช ได้เกิดใหม่อีกภพหนึ่ง คือ การมีฉายา หรือชื่อใหม่ที่พระอุปัชฌาย์ท่านตั้งให้เป็นคำบาลี

เหตุผลที่ต้องมี ฉายา เป็นคำบาลี  ก็คือ ในพิธีบวช คำสวดเป็นภาษาบาลีทั้งสิ้น ชื่อผู้ขอบวช จึงต้องตั้งให้เป็นภาษาบาลีด้วยเช่นกัน เพื่อเอื้อต่อการสวดในพิธีอุปสมบท  โดยการตั้งฉายาของพระภิกษุ คงมีตั้งแต่สมัยพุทธกาล แต่สมัยนั้น ชื่อคนเป็นคำบาลีอยู่แล้ว จึงใช้ชื่อเดิมเป็นหลัก ไม่มีปัญหาในการสวด เมื่อพุทธศาสนามาเผยแผ่ไปประเทศอื่น จึงมีปัญหาเรื่องคำและภาษา และในประเทศไทย ธรรมเนียมตั้งฉายาพระภิกษุเพิ่งเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๕ (สมัยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงปรับปรุงการคณะสงฆ์และการศึกษาของชาติครั้งใหญ่)

ก่อนนั้น ในคำสวดอุปสมบทพระอุปัชฌาย์มีชื่อสมมติว่า "ติสฺโส"  ผู้ขอบวชชื่อ "นาโค" เหมือนกันหมด (คำว่า "บวชนาค" มีที่มาด้วยเหตุนี้เอง เพราะเวลาบวชใคร ๆ ก็มีชื่อว่า "นาค" เหมือนกันหมด  พระอุปัชฌาย์ชื่อ "ติสฺโส" ผู้บวชชื่อ "นาโค" นั้น เป็นกันอยู่นาน เพราะคัมภีร์ชั้นอนุฎีกา (วิมติวิโนทนี) วางแบบคำสวดเอาไว้ว่า ชื่อพระอุปัชฌาย์ คือ ติสฺโส ชื่อผู้บวชคือ นาโค บวชเสร็จแล้วจึงมีชื่อจริง ๆ แตกต่างกันไป  สมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ ท่านเห็นว่า การสวดอย่างนั้นเป็นเรื่องเลอะเทอะ ต่อมา (หลัง พ.ศ. ๒๔๖๐ โดยประมาณ) จึงมีการปรับปรุงคำสวดอุปสมบท ให้กล่าวความจริงว่า พระอุปัชฌาย์ชื่ออะไร  คนบวชชื่ออะไร...

มาถึงกรณีการลาสิกขาของพระอาจารย์ คเวสโก (มิตซูโอะ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสุนันทวนาราม  ซึ่ง ฉายา คเวสโก ผมเพิ่งทราบว่า เป็นฉายา ที่พระอุปัชฌาย์ คือ พระอาจารย์ชา  วัดหนองป่าพง  อ.วารินชำราบ  จ.อุบลราชธานี เป็นผู้ตั้งให้ โดยความหมายของคำว่า คเวสโก  แปลว่า "ผู้แสวงหา"    โดยพระอาจารย์ ชา ท่านเป็นพระที่เป็นแบบอย่างในทาง... ไม่เทศน์มาก  ไม่คิดมาก  ไม่รู้มาก  ไม่งานมาก  โดยคำสอนของท่านที่น่าประทับใจ คือ

      คำสอนนั้น เพียงแต่ฟัง ยังไม่มีประโยชน์ ตัวเองต้องสอนตัวเองด้วยคำสอนนั้น จึงมีประโยชน์  เพราะการสอนตัวเองได้ หมายถึงการบรรลุธรรม หมายถึงการพึ่งตนเองได้ ไม่คอยแต่ที่จะฟังคำสอนให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้              "

และนี่คือ ความรู้ และธรรมะที่ได้จากการอ่านเรื่องที่สืบเนื่องมาจากฉายาและการลาสิกขาของ พระคเวสโก ครับ  อ่านแล้ว ขอให้เก็บเอาแต่ความรู้ และหลักธรรมไว้นะครับ ส่วนเรื่องของตัวบุคคลก็ปล่อยให้เป็นไปตามธรรมชาติของโลกครับผม

ที่มาข้อมูล :  สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์  ปีที่ ๖๐  ฉบับที่๔๐  คนข้างวัด   อุทัย  บุญเย็น

หมายเลขบันทึก: 541006เขียนเมื่อ 30 มิถุนายน 2013 23:20 น. ()แก้ไขเมื่อ 30 มิถุนายน 2013 23:22 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลงจำนวนที่อ่านจำนวนที่อ่าน:


ความเห็น (3)

  • สอนตัวเอง ยากส์ สุดสุด 
  • การทำเป๋นแบบอย่าง เป็นวิธีสอน ตนเอง พอได้บ้างครับ (บางเรื่อง) คงไม่ทุกเรื่อง 
  • เพราะ ยังไม่บรรลุ นิ
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี