.
สำนักข่าว CNN, CBS, NBC และ TheWeatherChannel (ช่องพยากรณ์อากาศ) อธิบายกลไกการเกิดพายุทอร์นาโดตอนกลาง (midwest) ของสหรัฐฯ ไว้ดี, ผู้เขียนขอนำมาเล่าสู่กันฟังครับ
.
การเกิดพายุ ซึ่งมีหลายชื่อ เช่น ทอร์นาโด ไต้ฝุ่น ฯลฯ จะเกิดได้ง่ายถ้ามีปัจจัยสำคัญ 3 ประการได้แก่
.
(1). แนวอากาศร้อนชื้นปะทะ (ชน) กับแนวอากาศหนาวแห้ง
.
(2). ความรุนแรงจะเพิ่มขึ้น ถ้าลมเบื้องบน (upper jet) หรือลมที่พัดแรง-เร็วเหนือจากพื้นดินมากๆ มาร่วมวง (jam) ด้วย
.
เราอาจเปรียบ "ลมเบื้องบน" ได้กับ "มือที่สาม", "ผู้มีอิทธิพล", หรือบุคคล-คณะบุคคลที่อยู่เบื้องหลังความรุนแรง เช่น ให้ท้ายฝ่ายหนึ่ง-รังแกอีกฝ่ายหนึ่ง, ใช้อิทธิพลหนุนหลัง ฯลฯ
.
คือ ถ้าบุคคล-คณะบุคคลทะเลาะ หรือขัดแย้งกัน, ความรุนแรงจะไม่ค่อยมาก
.
ถ้ามีมือที่สามหนุนหลังฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หรือทั้งสองฝ่าย, ความรุนแรงจะเพิ่มขึ้นมาก
.
ทำไมวิทยาการ หรือวิทยาศาสตร์ด้านอุตุนิยมวิทยา (meteorology) ไปคล้ายการเมืองไทยก็ไม่ทราบ
.
.
ทอร์นาโดที่ถล่มรัฐโอกลาโฮมา สหรัฐฯ เร็วๆ นี้มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2-3 ไมล์ = 3.22-4.83 กม. = ขนาดประมาณไฮด์ ปาร์ดในเมืองนิวยอร์ค ทำให้พายุนี้มีขนาดใหญ่ 2-3 เท่าของทอร์นาโดรุ่นพี่ อำนาจการทำลายประมาณ 10 เท่าของทอร์นาโดทั่วไป
.
ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า ถ้าอยู่บนบก และเจอพายุระดับนี้ คงจะรอดยาก
.
ทางรอดที่อาจเป็นไปได้ คือ คงจะต้องทำบังเกอร์อยู่ใต้ดิน และต้องมีระบบป้องกันน้ำท่วมขังด้วย จึงจะพอมีทางรอด
.
วิธีที่ดีกว่า คือ อพยพออกไปก่อนพายุจะมา และใช้ยา "ทำใจ" ตามที่หมอแนะนำ
.

.
ภาพที่ 1:  ตอนคนอังกฤษ (UK) อพยพไปสหรัฐอเมริกา ขึ้นฝั่งครั้งแรกทางตะวันออกเฉียงเหนือ จึงเรียกแถบนี้ว่า 'New England' = อังกฤษใหม่
.
เวลาคนสหรัฐฯ สมัยก่อนมองประเทศ มักจะมองนิว อิงแลนด์เป็นศูนย์กลาง... ลุ่มแม่น้ำมิสซิสซิพพี เหนืออ่าวเม็กซิโก จึงมีชื่อว่า แถบตะวันตกกลาง (mid-west)
.
ตรงนี้มีกระแสลมร้อนชื้นจากอ่าวเม็กซิโก (สีเขียว - moist) + กระแสลมเย็นแห้งจากขั้วโลกเหนือ ผ่านมาทางแคนาดา = เกิดแนวปะทะอากาศร้อนชื้น-เย็นแห้ง
.
ถ้าแนวปะทะนี้ไม่แรง... จะทำให้เกิดฝนตกบ่อย ทำให้สหรัฐฯ มีพืชพันธุ์ธัญญาหารบริบูรณ์
.

.
ถ้าแนวปะทะนี้แรง เช่น กระแสลมแรง หรือมีความหนาของกระแสลมมาก ฯลฯ จะเกิดพายุทอร์นาโด
.
กระแสลมเบื้องบน (upper jet) ที่พัดจากทิศตะวันตกไปตะวันออกจะไป "เร่ง" หรือทำให้พายุทอร์นาโดหมุนแรงขึ้น มีขนาดใหญ่ขึ้น เคลื่อนที่ได้เร็วขึ้น = เกิดทอร์นาโดที่มีความรุนแรงสูง
.

.
ภาพที่ 2:  แถบที่มีพายุทอร์นาโดบ่อยที่สุด (แถบสีแดง - tornado watch) อยู่ใกล้แนวของแม่น้ำมิสซิสซิพพี
.
บริเวณอื่นก็เกิดทอร์นาโดได้ แต่พบไม่บ่อยเท่าบริเวณแถบสีแดง
.

.
ภาพที่ 3:  ภาพอธิบายบริเวณที่มีความกดอากาศต่ำ (วงกลมสีเขียว -- warm, moist gulf air = อากาศอุ่นชื้น หรือร้อนชื้นจากอ่าวเม็กซิโก) มาจากทางใต้
.
แนวอากาศเย็นแห้งจากขั้วโลกเหนือ ผ่านแคนาดาลงมา ปะทะแนวความกดอากาศต่ำที่ร้อนชื้น (แถบสีแดง พาดโค้งทางตอนบนของแถบสีเขียว) ทำให้แนว "แนวปะทะอากาศร้อนชื้น-เย็นแห้ง"
.
กระแสลมเบื้องบน (upper jet) แสดงด้วยเส้นประสีน้ำตาล จากทางตะวันตกไปสู่ทิศตะวันออก พาดผ่านแนวอากาศร้อนชื้น (สีเขียว) และอ้อมไปเสริมแรง "แนวหะทะอากาศร้อนชื้น-เย็นแห้ง"
.
เปรียบคล้ายการเล่นลูกข่าง ซึ่งถ้ามี "มือที่สาม" ผู้มีอิทธิพล หรือเก่ง (ไม่จำเป็นต้องเก่งในการทำดี) จะปั่นลูกข่างให้หมุนเร็ว-แรงขึ้นได้
.

.
ภาพที่ 4:  แถบเฝ้าระวังทอร์นาโดของ CNN จะอยู่ไปทางตะวันตกมากกว่าเดอร์เว็ตเตอร์ ชาแนว (The Weather Channel)
.
ภาพรวม คือ แถบที่เกิดทอร์นาโดบ่อยจะอยู่ใจกลางประเทศสหรัฐฯ มากกว่าส่วนอื่นๆ
.

.
ภาพที่ 5:  แถบที่เกิดพายุได้บ่อยในเอเชียจะอยู่บริเวณใกล้ทะเล หรือใกล้อ่าว ซึ่งจะมีกระแสอากาศร้อนชื้นจากทะเล ไปปะทะกับกระแสอากาศเย็นแห้งจากบนบก ที่พบบ่อยได้แก่
.
(1). แนวปะทะบังคลาเทศ ไล่สูงขึ้นขนานไปกับภูเขาหิมาลัย เข้าสู่อินเดียตะวันออก
.
ถ้าแนวปะทะนี้อ่อนแรงติดต่อกันนาน จะเสี่ยงต่อการเกิดฝนแล้ง ข้าวยากหมากแพงในบังคลาเทศ (พบน้อย), อินเดียตะวันออก-เนปาล (พบบ่อย)
.
สมัยก่อนบังคลาเทศมีพายุ ทำให้บ้านพัง ไร่นาเสียหาย คนตายเป็นหมื่นๆ คนบ่อย
.
ต่อมาบังลาพลิกวิกฤติเป็นโอกาส ฮึดสู้ ทำเครือข่ายเตือนภัยทั่วประเทศ และทำที่หลบภัยไว้ตามโรงเรียน ทำให้คนตายลดลงไปเหลือระดับสิบคนร้อนคน (จากหมื่นคนแสนคน) = ตายน้อยลงประมาณ 1,000 เท่า
.
(2). แนวปะทะเอเชียตะวันออก
.
เริ่มจากชายฝั่งตะวันออกของจีน-ญี่ปุ่น-ฟิลิปปินส์-ไต้หวัน, แถบนี้เกิดพายุบ่อย ทว่า... ไปเกิดในแผ่นดินของคนเก่ง-มีการศึกษาสูง มีการเตรียมการดี ทำให้ความเสียหายน้อยลงมาก
.
พื้นที่เสี่ยงสูงในแถบนี้ คือ ฟิลิปปินส์ ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดน้ำท่วมขัง ทำให้เกิดน้ำท่วมขังได้นานคล้ายๆ ในไทย
.

.
ประเทศที่ลดการตายจากพายุได้ดี ทั้งที่ยากจน และไม่รวย คงจะเป็นบังคลาเทศ
.
บทความตอนนี้ขอแสดงความชื่นชมความเป็นชาติสู้ชีวิต พลิกวิกฤติเป็นโอกาสของชาวบังลามาด้วยความเคารพ
.
ถึงตรงนี้... ขอให้ท่านผู้อ่านมีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
.


 > [ Twitter ]

  • ขอขอบพระคุณ / Thank
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์. 22 พฤษภาคม 56. ยินดีให้ท่านนำบทความไปใช้ได้ โดยอ้างที่มา และไม่จำเป็นต้องขออนุญาต... ขอบคุณครับ > CC: BY-NC-ND.
  • ข้อมูล ทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค; ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูง จำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้