รูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดีระดับปฐมวัย (Best Practice)
1. ชื่อผลงาน การใช้ตารางเก้าช่องพัฒนาทักษะคณิตศาสตร์พื้นฐานของเด็กปฐมวัย
2. หลักการและเหตุผล คณิตศาสตร์นับเป็นสาระการเรียนรู้ที่ส่งเสริมความสามารถทางสติปัญญา และเป็นทักษะด้านหนึ่งที่ควรส่งเสริม และจัดประสบการณ์ให้กับเด็ก เนื่องจากคณิตศาสตร์เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งต่อชีวิตประจำวัน ถ้าหากมองไปรอบๆตัวจะเห็นว่าชีวิตเราเกี่ยวข้องกับคณิตศาสตร์มากมาย เริ่มตั้งแต่เลขที่บ้าน ทะเบียนรถ ปฏิทิน นาฬิกา ซื้อของต้องจ่ายเท่าไร ทอนเท่าไร แม่ค้าชั่งของเท่าไร จึงจะคิดเงินจากเราเท่าไร จะขึ้นรถเมล์เบอร์อะไร จะใช้โทรศัพท์เบอร์อะไร นัดเพื่อนเวลาใด สิ่งเหล่านี้ล้วนแต่เกี่ยวข้องกับคณิตศาสตร์ทั้งสิ้น (นิตยา ประพฤติกิจ,2537,หน้า 3-4 )นอกจากนี้คณิตศาสตร์ยังเป็นพื้นฐานในการแสวงหาความรู้ ความจริงในด้านต่าง ๆ เพราะคณิตศาสตร์ เป็นวิชาที่สร้างสรรค์มนุษย์ให้เป็นผู้มีความคิดอย่างมีเหตุผล เป็นเครื่องมือสำคัญในการปลูกฝัง อบรมให้ผู้เรียนมีความละเอียดถี่ถ้วน รอบคอบ ช่างสังเกต มีความคิดสร้างสรรค์ ตลอดจนสามารถวิเคราะห์ปัญหาต่าง ๆ ได้อย่างมีเหตุผล และเป็นพื้นฐานความรู้สำหรับการศึกษาค้นคว้าวิจัยในสาขาวิชาต่าง ๆ (บุญทัน อยู่ชมบุญ,2529,หน้า1) ดังนั้นเราควรจะเริ่มเรียนรู้ตัวเลขตั้งแต่เยาว์วัยหรือปฐมวัย และวิชาคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัยนั้นก็มีความหมายแตกต่างไปจากวิชาคณิตศาสตร์สำหรับเด็กประถมศึกษา และระดับชั้นที่สูงขึ้น ได้มีผู้ให้ความหมายคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัยไว้พอสรุปได้ว่า คณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัยเป็นประสบการณ์ที่ครูจัดให้เด็ก ซึ่งนอกจากสถานการณ์ในชีวิตประจำวันของเด็ก เพื่อส่งเสริมให้เด็กมีความเข้าใจเกี่ยวกับคณิตศาสตร์แล้วยังต้องอาศัยการจัดกิจกรรม ที่มีการวางแผน และเตรียมการอย่างดีจากครูผู้สอนด้วย ทั้งนี้เพื่อเปิดโอกาสให้เด็ก ได้ศึกษา ค้นคว้า แก้ปัญหาการเรียนรู้ พัฒนาความคิดรวบยอดเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ มีทักษะและมีความรู้ทางคณิตศาสตร์ ที่จะเป็นพื้นฐานสำหรับการศึกษาที่สูงขึ้น และสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันต่อไป
โดยทั่วไปการสอนคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัยนั้น มีจุดหมายเพื่อให้
เด็กปฐมวัยมีความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ เช่น รู้จักและเข้าใจคำศัพท์ สัญลักษณ์ ทางคณิตศาสตร์ขั้นต้น รู้จักใช้กระบวนการคิดในการหาคำตอบ เพื่อให้เด็กฝึกฝนทักษะคณิตศาสตร์พื้นฐาน เช่นการนับ การวัด การจับคู่ การจัดประเภท การเปรียบเทียบ และการ จัดลำดับ เพื่อส่งแสริมให้เด็กได้ค้นคว้า หาคำตอบด้วยตนเองและส่งเสริมให้เด็กมีความรู้ และอยากค้นคว้าทดลอง (นิตยา ประพฤติกิจ. 2541. หน้า 3-4)
3. วัตถุประสงค์
1.เพื่อให้เด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลปีที่ 1 มีความพร้อมทางคณิตศาสตร์
2.เพื่อให้เด็กผ่อนคลายและช่วยเพิ่มความสามารถในการรับรู้และจดจำได้เร็วขึ้น
3.เพื่อให้เด็กมีความมั่นใจ กล้าแสดงออกมากขึ้น
4. แนวคิด / ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง เพียเจต์ (Piaget,1952) กล่าวว่าประสบการณ์ด้านคณิตศาสตร์ครั้งแรกสุดของเด็กไม่ใช่การเรียนนับเลข แต่เรื่องแรกที่เด็กควรได้ศึกษาคือการจำแนกความแตกต่างของสิ่งต่าง ๆ นั่นคือการเตรียมความพร้อม โดยการฝึกการสังเกตและเปรียบเทียบจำนวนขนาดสิ่งของ ซึ่งสอดคล้องกับอุทัย กุยรัตน์(2545,หน้า 5 ) ที่กล่าวว่าการเตรียมความพร้อมในวิชาคณิตศาสตร์ควรมีการสังเกตสิ่งของที่เหมือนกัน ต่างกัน ตามขนาด รูปร่าง สี และเปรียบเทียบสิ่งต่าง ๆ ที่เหมือนกัน ต่างกัน ตามขนาด น้ำหนัก จำนวนเท่ากัน มากกว่า น้อยกว่า มีความเข้าใจในการจับคู่หนึ่งต่อหนึ่ง เป็นต้น อุทัย กุยรัตน์(2545,หน้า4) กล่าวว่า ถ้าเด็กขาดความพร้อม ขาดประสบการณ์พื้นฐานในการคิดคำนวณทางคณิตศาสตร์ ไม่รู้จักความมีเหตุผล ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง จะทำให้การเรียนคณิตศาสตร์ไม่ประสบความสำเร็จ และไม่ชอบเรียนคณิตศาสตร์ในที่สุด ดังนั้นการเริ่มต้นเรียนคณิตศาสตร์ ความพร้อมจึงมีความสำคัญมาก เด็กจะเริ่มเรียนวิชาคณิตศาสตร์ได้ดี ถ้ามีพื้นฐานเกี่ยวกับความพร้อมทางคณิตศาสตร์มาก่อน ดังนั้นครูผู้สอนจำเป็นจะต้องจัดกิจกรรมการเรียนการสอนหลาย ๆ รูปแบบเพื่อส่งเสริมประสบการณ์ต่าง ๆ ของนักเรียนให้มีความพร้อมยิ่งขึ้น
5. การดำเนินงาน / กระบวนการ กระบวนการได้มาซึ่ง ตาราง 9 ช่อง คณะครูได้เข้ารับการอบรมพัฒนาการสร้างสุขภาพด้าน E Q – I Q ด้วยนวัตกรรมตารางเก้าช่อง เพื่อนำมาพัฒนาการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้กับเด็กปฐมวัย ซึ่งจากการจัดกิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ ได้มีการสังเกตพัฒนาการของเด็กปฐมวัยทั้ง 4 ด้าน คือ ด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา ซึ่งจากการสังเกตพบว่าการพัฒนาการรับรู้ของสมองเกี่ยวกับมิติ ระดับ ทิศทาง การประสานสัมพันธ์โดยการสั่งการของสมองของเด็กยังพัฒนา
ไม่ครบทุกด้าน จึงได้นำตารางเก้าช่องมาใช้ในการจัดกิจกรรมเคลื่อนไหวในชั้นเรียน
เพื่อส่งเสริมการเคลื่อนไหวที่เอื้ออาทรต่อสมอง โดยเริ่มฝึกใช้กับเด็กปฐมวัยชั้นอนุบาล
ปีที่ 1 หลังการจัดกิจกรรมพบว่าเด็กมีสมาธิในการปฏิบัติกิจกรรม มีพัฒนาการรับรู้
ของสมองเกี่ยวกับมิติ ระดับ ทิศทาง การประสานสัมพันธ์โดยการสั่งการของสมอง
คล่องแคล่ว ว่องไวขึ้นและยังช่วยส่งเสริมพัฒนาการด้านต่างๆและทักษะที่จำเป็นแก่เด็กได้
6. ลำดับขั้นตอนการปฏิบัติ
ขั้นที่ 1 สังเกต โดยให้นักเรียนสังเกตแผ่นตารางเก้าช่องทุกครั้งก่อนการจัดกิจกรรม เช่น สังเกตแผ่นตารางเก้าช่อง นักเรียนต้องรู้จักและรับรู้ถึงรูปภาพที่ปรากฏบนตารางเก้าช่องว่ามีการจัดเรียงลำดับกันอย่างไร สังเกตและสำรวจถึงรูปร่าง ลักษณะโดยการสัมผัส ช้าเร็วตามจังหวะ สังเกตความแตกต่างในการเคลื่อนไหวที่รับรู้มือซ้าย มือขวา เท้าซ้าย เท้าขวา บน ล่าง หน้า หลัง
ขั้นที่ 2 ปฏิบัติตามแบบ เมื่อนักเรียนสังเกตและเข้าใจเกี่ยวกับอุปกรณ์และจังหวะในการปฏิบัติแล้ว ให้นักเรียนปฏิบัติตามแบบทีละขั้นอย่างช้า ๆ เมื่อปฏิบัติได้ถูกต้องแล้วจึงค่อยเพิ่มความเร็วขึ้น
ขั้นที่ 3 ปฏิบัติโดยไม่มีแบบ เมื่อนักเรียนปฏิบัติตามแบบครูได้คล่องแคล่วแล้ว จึงให้นักเรียนปฏิบัติด้วยตนเองโดยไม่มีแบบดู ครูจะคอยให้คำแนะนำให้นักเรียนฝึกปฏิบัติกิจกรรมอย่างใกล้ชิด
7. แผนการดำเนินงาน / ระยะเวลาในการดำเนินงาน
ตารางการจัดกิจกรรมการใช้ตารางเก้าช่อง
|
ครั้งที่ |
วัน เดือน ปี |
หน่วยการเรียนรู้ |
|
1 |
15 – 19 พฤศจิกายน 2553 |
ผลไม้ |
|
2 |
22 – 26 พฤศจิกายน 2553 |
สัตว์บก |
|
3 |
29 - 30พฤศจิกายน และ1 – 3 ธันวาคม 2553 |
สัตว์น้ำ |
|
4 |
6 – 10 ธันวาคม 2553 |
การคมนาคม |
|
5 |
13 – 17 ธันวาคม 2553 |
สีสันรอบตัว |
|
6 |
20 – 24 ธันวาคม 2553 |
ของเล่น ของใช้ |
8. ผลการปฏิบัติงาน
* เด็กปฐมวัยชั้นอนุบาลปีที่ 1 มีความมั่นใจ กล้าแสดงออกและมีทักษะคณิตศาสตร์พื้นฐาน ที่ดีขึ้น
* เด็กสามารถเรียนรู้และจดจำบทเรียน รวมถึงการปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ได้เร็วขึ้น
9. ปัจจัยที่ทำให้วิธีการประสบผลสำเร็จ การฝึกการเคลื่อนไหวอย่างมีขั้นตอน จากง่ายไปหายาก จากช้าไปเร็ว ตามลำดับขั้น คือ
1.ขั้นรับรู้กิจกรรม
2.กระทำกิจกรรมด้วยความแม่นยำ
3.ปฏิบัติสม่ำเสมอ
4.ฝึกด้วยแบบแผนจากง่ายไปหายาก
5.ฝึกจนทำให้มีสมรรถภาพสูงสุด
10. บทเรียนที่ได้รับ (ผลที่เกิดขึ้นหรือประโยชน์ที่ได้รับ)จากการนำตารางเก้าช่องมาใช้ในการจัดประสบการณ์เป็นการปลุกให้สมองของเด็กตื่นตัว มีความพร้อม เพราะขณะที่เด็กก้าวเท้าไปตามตารางนั้นเด็กจะมีใจจดจ่ออยู่กับตารางทำให้เกิดสมาธิ มีความกระตือรือร้นที่จะร่วมกิจกรรม และร่วมกิจกรรมด้วยความสุข สนุกสนาน
น่าสนใจมากจ้ะ ขอบคุณที่แบ่งปัน