เพลงกล่อมลูกของภาคใต้


<p>“..อา เอ้อ..ไก่เถื่อนเหอ… ขันเทือนทั้งบ้าน</p><p>โลกสาวขี้คร้าน… นอนให้แม่ปลุก</p><p>ฉวยได้ด้ามขวาน…แยงวานดังพรุก</p><p>นอนให้แม่ปลุก…โลกสาวขี้คร้าน เหอ..”</p><p>“..อา เอ้อ..ไก่แจ้เหอ… ว่ายน้ำต้อแต้มาขอเมีย</p><p>ขันหมากลอยเสีย… อี้เอาไหร่ขอเมีย อ้า เห้อ.. “</p><p> เพลงร้องเรือ 2 บทที่ผมจำได้จากวัยเด็ก แม่,แม่แก (ยาย) ร้องให้ฟัง มาอาทิตย์นี้ ผมนั่งรื้อเข่งอินเทอร์เน็ต หาเพลงกล่อมลูก เลยได้เรื่องเอามาบอกเล่า รอบก่อนลง เพลงกล่อมเด็กสี่ภาคไปแล้ว กอบมาได้จากที่ท่านผู้ใช้อินเทอร์เน็ตโพสต์ไว้หลายๆ แห่ง นั่งอ่านทั้งของสี่ภาค เลยเอามาเล่าต่อ เฉพาะของภาคใต้ เพราะได้เห็นคำร้องที่ว่าด้วยการสอนลูกสาว</p><p> ทำไม มีคำร้องที่สอนลูกสาวมาก ผมนั่งนึกคิด</p><p> ลองคิดแลสิครับ</p><p> ผมรื้อหาหนังสือเกี่ยวกับบทวิตรึกวิตรองเพลงเรือที่เคยซื้อไว้อ่านหลายเล่ม แรกเมื่อสัก10 กว่าปีก่อน หาไม่เจอ ไม่รู้ว่าอยู่ในลังไหน จำได้ว่า มีวิเคราะห์ถึง ธรรมะในเพลงกล่อมเด็กนี่แหล่ะเล่มหนึ่ง สืบเนื่องมาจากสวนโมกข์ กับบทร้องที่ชื่อ มะพร้าวนาฬิเก ที่ท่านอาจารย์พุทธทาส นำมาแสดงให้เห็นปริศนาธรรม</p><p> อาจกล่าวได้ว่า ท่านอาจารย์พุทธทาส เป็นท่านแรกก็ได้ที่ทำให้เกิดการนำเพลงร้องเรือภาคใต้ มาวิเคราะห์</p><p> ในที่นี้ ผมเอามาเล่าในส่วนที่เกี่ยวข้องกับลูกสาว- ผู้หญิงของโลก มารดาผู้สร้างโลก ชีวิตทั้งชายและหญิง </p><p> อ่านเนื้อ คำเพลงกันครับ มองในแง่คติชนวิทยา สังคมชุมชนพื้นถิ่น บอกเล่าให้เห็นถึงความสัมพันธ์ทางสังคม วิถี วาทกรรม การพัฒนา การสรรค์สร้าง การจัดวางขนบ และยิ้มหัวใน ชีวิต</p><p> อารมณ์ปัจเจกชน อารมณ์ครัวเรือน อารมณ์ชุมชน อารมณ์สังคม อารมณ์ประเทศชาติและอารมณ์ชาติพันธุ์ ปัจจุบันชักจะห่างหายไปบ้างในคราวครั้ง</p><p> เพราะ…?</p><p> กลับมานั่งแลใจ กับวิถีประชา กันบ้างดีไหมครับ</p><p> แม่ พ่อ ลูก และทุกๆ คน รักกันถึงไหนกันบ้างแล้ว ผมอ่านอย่างครุ่นเคล้า</p><p> เราบอกรักประเทศชาติ.. </p><p> แล้ว “เรารักพ่อ รักแม่ รักลูกหมาตากริบ” กันอย่างไรบ้าง ?</p><p> ผู้หญิงในเรือน ผู้หญิงของโลก เรารู้ในรักของเธอ อย่างไร ?</p><p>……</p><h4>เพลงลูกสาว

”..อา เอ้อ..ลูกสาวเหอ ลูกสาวชาวบ้านหัวนอน
ใช้ให้แกงบอน โก้เช้าโก้เที่ยง
ให้แกงปลาดุก ดอกทองมันจุกลงทั้งเงี่ยง
ดอกทองหน้าเกลี้ยง หน้ามันอี้เลี้ยงผัว เห้อ..” </h4><h4>“..อา เอ้อ..ลูกสาว ชาวเรินตีน</h4><p>พอได้ผัวจีน นอนสาดเจ็ดชั้น</p><p>แรกได้ผัวไทย ผืนไหนผืนนั้น</p><p>นอนสาดเจ็ดชั้น โลกสาวชาวเรินตีน เห้อ..” </p><p>”..อา เอ้อ..ลูกสาวเหอ ลูกชาวเรินตีน</p><p>เดินไม่แลตีน เหยียบลูกไก่ตาย</p><p>หนวยตาสองหนวย หวงไว้แลชาย</p><p>เหยียบลูกไก่ตาย ลูกสาวชาวเรินตีน เห้อ..” 

ศัพท์ </p><p>เริน = เรือน (บ้าน)
บ้านหัวนอน = บ้านทางทิศใต้</p><p>ตีน = ทิศเหนือ (เรินตีน - บ้านอยู่ทางทิศเหนือ)</p><p>หนวยตา = ลูกตา</p><p>หวง = ห่วง 
โก้ = กู่ , ตะโกน</p><p>คนที่กล่อมเด็ก น่าจะให้บทเพลงนี้กล่อมเด็กผู้หญิง เป็นการเปรียบเปรยผู้หญิงที่ไม่ดี ไม่มีความเป็นแม่เหย้าแม่เรือน ใช้ให้แกงก็ตะโกนเรียกตั้งแต่เช้ายันเที่ยงก็ไม่ได้เรื่อง ให้แกงปลาดุกก็ใส่ลงไปทั้งเงี่ยง หน้าอย่างนี้จะทำให้ผัวกินได้หรือ</p><p>ท่อน 2 บอกเล่าถึงหญิงสาวที่อยู่กินกับสามี แตกต่างกันที่ว่าพออยู่กับคนจีน วางตัวร่ำรวย ทำตัวไม่เหมือนก่อนนั้นได้คนไทยอยู่อย่างไรก็ได้</p><p>ท่อน 3 เป็นการสั่งสอนเด็กผู้หญิง ที่ไม่มีกิริยามารยาท จะเดินจะเหิรก็ไม่มีการสำรวมกิริยามารยาทหยาบ มีลูกกะตาสองลูกก็มัวแต่มองผู้ชาย จนเหยียบลูกไก่เล็กๆ ในลานบ้านตาย เป็นเด็กสาวที่ไม่ได้เรื่องได้ราว</p><p>—————-</p><p>เพลงปลูกรัก </p><p>“อา เอ้อ..ปลูกรักเหอ ปลูกไว้ที่ลุ่ม</p><p>ฝนพลัดมืดคลุ้ม โอนรักไปไว้ที่ชายควน</p><p>พ่อแม่เขาไม่สมัคร เด็กเหอมันรักกันแต่สวน</p><p>ปลูกรักเรรวน ไปหน้าอย่าควรปลูก เห้อ..” </p><p>ศัพท์ </p><p>ฝนพลัด= ฝนตก</p><p>ชายควน = ชายเนิน, ชายเขา</p><p>แต่สวน = ตามลำพัง,คนเดียว</p><p>ไปหน้า = ต่อไปภายภาคหน้า </p><p>เพลงบทนี้ หมายถึงความรักที่ไม่หนักแน่นของคนหนุ่มสาวที่รักกันเอง โดยที่พ่อแม่ไม่เห็นดีเห็นงามด้วย เป็นความรักที่ลุ่มๆ ดอนๆ (คืออยู่บนควนบ้างอยู่ในที่ลุ่มบ้าง) เป็นความรักที่เปลี่ยนใจง่าย ไม่สมควรจะปลูกความรักแบบนี้อีกในวันข้างหน้า</p><p>เนื้อเพลงท่อนต่อมาร้องเตือนลูกสาวเรื่องการมีคู่ครอง ควรให้พ่อแม่รับรู้มีส่วนในการตัดสินใจด้วย ไม่ใช่พบใครเป็นชายแล้วเอาเพ หากเป็นแบบนี้ จะไปได้ดีสักแค่ไหนกัน</p><p>—————- </p><p>เพลงลูกสะใภ้ </p><p>“..อา เอ้อ..ไก่แจ้เหอ…….ขึ้นไปชายรั้ว</p><p>ร้องเรียกแม่ผัว……ทำไหรให้แม่ผัวกิน</p><p>แกงเป็ดสักขา…….แกงปลาสักชิ้น</p><p>ลืมใส่ขี้หมิ้น………หอมรินแม่ทูนหัว เห้อ..”</p><p>“..อา เอ้อ..ไก่แจ้เหอ…</p><p>ขึ้นไปริมรั้ว…</p><p>โลกใภ้…กวาดตาหาทั่ว</p><p>ไก่ถูกจับคั่ว…ให้แม่ผัวกิน เห้อ..”</p><p>“..อา เอ้อ..แม่ผัวกินไก่…</p><p>กระดูกไก่…แหลมทิ่มปลายลิ้น</p><p>โลกใภ้หัวร่องอดิ้น</p><p>อร่อยถูกปลายลิ้น…ฤาแม่เอย..เห้อ..”</p><p>ศัพท์</p><p>ไก่เถื่อน= ไก่ป่า</p><p>ขันเทือน= ขันดังลั่น</p><p>โลกสาว= ลูกสาว</p><p>แยงวานดุงพรุก= แหย่ก้น</p><p>เหอ=เอย</p><p>ขี้หมิ้น= ขมิ้น</p><p>โลกใภ้= ลูกสะใภ้</p><p>————–</p><p>เพลงนกคุ้ม</p><p>“..อา เอ้อ..นกคุ้มเหอ หางหลุ้มตีนเทียน</p><p>เทียมได้ผัวเหมียน นั่งเขียนแต่เล็บ</p><p>ผักบุ้งชายเลก็ไม่ต้อง ผักบุ้งชายคลองก็ไม่เก็บ</p><p>นั่งเขียนแต่เล็บ กินของกำนัลผัว เห้อ..”</p><p>ศัพท์</p><p>หางหลุ้ม = หางสั้น</p><p>เทียม = ตั้งแต่</p><p>เหมียน = เสมียน</p><p>เป็นบทเพลงที่เปรียบเปรยผู้หญิงที่ไม่ทำการทำงาน เอาแต่นั่งเขียนเล็บ แต่งหน้าทาปาก งานบ้านงานเรือนไม่ยอมทำ จะหาผักหาปลาไว้แกงก็ไม่เคยทำ คอยแต่กินของใต้โต๊ะที่เป็นสินบนหรือของกำนัลผัว</p><p>—————</p><p>เพลงอ้อยตง</p><p>”..อา เอ้อ..อ้อยตงเหอ โฉมยงมาเห็นเข้าก็ติดใจ</p><p>อี้กินสักลำไม่สาไหร เพราะหระอยู่ในพ่อทูนหัว</p><p>อี้กินสักลำที่ดีดี ไม่ต้องราคีพอยังชั่ว</p><p>สาวน้อยทูนหัว กินอ้อยไม่แลหระ เห้อ..”</p><p>ศัพท์</p><p>อ้อยตง = พันธุ์อ้อยลำใหญ่เกือบเท่าไม้ไผ่ตง</p><p>อี้กิน = จะกิน</p><p>ไม่สาไหร = ไม่อร่อย, รสไม่เอาไหน</p><p>หระ = หรา หรือหนอนไช</p><p>เป็นบทเพลงที่กล่าวสั่งสอน ให้เด็กสาวรู้จักเลือกคู่ครองที่ดีๆ ไม่เห็นแต่ความหล่อของชาย (เปรียบอ้อยลำใหญ่น่ากิน แต่ข้างในมีหนอนเจาะ) มีความหล่ออย่างเดียว แต่นิสัยไม่ดีก็ใช้ไม่ได้</p><p>——————–</p><p>เพลงรอกไต่ราว</p><p>“..อ่ เอ้อ..ไปบ้านออกเหอ ไปแลลูกรอกมันไต่ราว</p><p>แม่ม่ายทำสาว อี้งามอี้แง่สักแค่ไหน</p><p>ตัวของเรานี้ รู้ดีอยู่ในใจ</p><p>อี้งามอี้แง่สักแค่ไหน แม่ม่ายมันทำสาว เห้อ..”</p><p>ศัพท์ </p><p>ลูกรอก = ลูกรอกที่จุดแสดงตามงานวัด</p><p>อี้งามอี้แง่ = จะงามจะแง่</p><p>หมัน = มัน</p><p>ในสมัยโบราณ มีการยกย่องหญิงม่ายที่ยังคงซื่อสัตย์ต่อสามี แม้สามีจะตายจากไปแล้ว ก็ยังซื่อสัตย์มั่นคงในรัก ในประเทศอินเดียถึงกับมีการฆ่าตัวตายตามสามี ประเทศจีนในสมัยโบราณก็จะไม่แต่งงานใหม่เลย บทเพลงนี้เป็นการล้อเลียน ถากถางหญิงม่าย ที่แต่งตัวล่อชาย เป็นการสั่งสอนเรื่องทางเพศ เรื่องการวางตัวของผู้หญิง</p><p>————–</p><p>เพลงฝนตก </p><p> “…อ้า เอ้อ เหอ ฝนตกลงมาแพร่ ๆ</p><p>ลูกไม่ฟังแม่ จะดีแค่ไหน</p><p>พบแขกได้แขก พบไทยได้ไทย</p><p>จะดีแค่ไหน ลูกไม่ฟังคำแม่ เห้อ..”</p><p>………………………………………………………….</p>