ประเพณีกวนข้าวทิพย์

          ณ บริเวณสวนสมเด็จพระศรีนครินทรร้อยเอ็ด เทศบาลเมืองร้อยเอ็ด จัดงานประเพณีออกพรรษา กวนข้าวทิพย์ อันเป็นประเพณีที่จัดมาช้านาน ในงานดังกล่าว มีการประกวดกวนข้าวทิพย์และประกวดการจัดตกแต่งประทีปโคมไฟ จาก  14 คุ้มวัดในเขตเทศบาลเมืองร้อยเอ็ดหลังจากพิธีทางพระพุทธศาสนาเรียบร้อยแล้ว  มีการประดับตกแต่งประทีปโคมไฟ และร่วมกวนข้าวทิพย์กับพี่น้องประชาชนชาวจังหวัดร้อยเอ็ด ทั้งนี้เพื่อเป็นการส่งเสริมและอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีอันดีงาม ของชาวร้อยเอ็ด ทั้งนี้โดยความร่วมมือกับทั้งภาคราชการ พ่อค้าประชาชน สถานศึกษา จัดงานประเพณีออกพรรษา และพิธีกวนข้าวทิพย์ขึ้น ชาวคุ้มวัดต่างๆ จะมาจัดซุ้มกวนข้าวทิพย์ ที่บริเวณหน้าสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ร้อยเอ็ด มีการประดับประทีปโคมไฟอย่างสวยงาม  ที่สวนสมเด็จพระศรีนครินทรร้อยเอ็ด บริเวณหน้าบึงพลาญชัย มีการประกวดซุ้มกวนข้าวทิพย์สวยงาม

        ในงานดังกล่าว เทศบาลเมืองร้อยเอ็ดได้จัดประกวด 3 ลักษณะคือ 1) การประกวดประดับประทีปโคมไฟ  2) การประกวดกวนข้าวทิพย์  3) การประกวดสรภัญญะอีสาน  นอกจากนั้นยังมีการแสดงบนเวที โดยวิทยาลัยนาฏศิลปร้อยเอ็ด

         งานกวนข้าวทิพย์ เป็นงานที่ชาวบ้านเชื่อว่า เป็นพิธีที่ศักดิ์สิทธิ์ โดยก่อนออกพรรษา1 วัน ชาวบ้านจะนิมนต์พระสงฆ์ มายังมณฑลพิธี เพื่อเจริญพระพุทธมนต์ จัดหญิงสาวพรหมจารีในชุดขาว ที่ผ่านการเจิมหน้าจากพ่อพราหมณ์ มาทำการกวนข้าวทิพย์ จากนั้น ประชาชนที่มาร่วมในงาน จะนำเอาธัญพืชอันเป็นสิริมงคลเช่น     ถั่ว งา สาคู ข้าวโพด ข้าวเม่า ข้าวสาร ลูกบัว น้ำนมโค น้ำนมผึ้ง น้ำอ้อย น้ำมะพร้าวอ่อน มารวมกันและบดใส่

         ในกระทะกวนให้สุก และจะนำไปใส่บาตรพระสงฆ์ในตอนเช้าวันต่อมา ซึ่งเป็นวันออกพรรษา นอกจากนั้นแจกจ่ายให้ญาติโยมที่มาร่วมทำบุญ รับประทานกันอย่างทั่วถึง มีความเชื่อว่าผู้ที่ได้ทานข้าวทิพย์ จะมีอายุมั่นยืนยาว ปราศจากโรคภัย มีความสุขตลอดไป

        จากการศึกษา ประเพณีกวนข้าวทิพย์ เป็นประเพณีที่สืบเนื่องมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล ก่อนที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้  นางสุชาดา ซึ่งเป็นธิดาของเศรษฐีหมู่บ้านเสนานิคม ได้นำอาหารซึ่งกวนด้วยข้าวมธุปายาส ไปบวงสรวงเทพยดาที่ใต้ต้นนิโครธ ในวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 นางสุชาดา ได้พบกับพระพุทธองค์ ประทับอยู่ใต้ต้นนิโครธจึงเข้าใจว่าเป็นเทพยดา จึงถวายข้าวมธุปายาส และเมื่อพระพุทธองค์ ทรงเสวยเสร็จแล้ว นำถาดทองที่ใส่ข้าวมธุปายาสนั้นไปลอยน้ำ พระองค์ทรงอธิฐานว่าถ้าจะได้ตรัสรู้ก็ขอให้ถาดทองนั้นลอยทวนน้ำขึ้นไป และเมื่อพระองค์ทรงวางถาดลงในน้ำ ปรากฏว่า ถาดทองลอยทวนน้ำขึ้นเหนือน้ำดังคำอธิฐานจริง ๆ พระองค์จึงถือว่าภัตตาหารมื้อนั้น มีส่วนที่ทำให้พระองค์ได้สำเร็จและตรัสรู้อริยสัจ 4 ในเวลาต่อมา