ไอแอมเวรี่ไทยอินอินเดีย: โขนหน้าพระ



ลานหน้าพระมหาโพธิเจดีย์ พุทธคยา

อ้าย:   โคตรภูมิใจเลย

ฝน:     มึงภูมิใจอะไรไอ้อ้าย กูอายมากกว่า

อ้าย:   มึงไม่เห็นเหรอ คนดูตรึม

ฝน:     ก็คนอย่างมึงไง หลอกง่าย เห็นอะไรสวย ๆ งาม ๆ เป็นวิ่งเข้าใส่

อ้าย:   มึงสะกดคำว่า ‘สุนทรียะ’ เป็นมั้ย

ฝน:     กูสะกดเป็นแต่คำว่า ‘กาลเทศะ’ ว่ะ

อ้าย:   มึงก็มองโลกแต่แง่ร้าย จ้องแต่จับผิด รู้จักนิทานเรื่อง ‘ก้อนอิฐก้อนเดียว’ มั้ย ไปหาอ่านซะบ้างไป๊

ฝน:     มึงอย่าลืม ตรงนี้ไม่ใช่ ศาลพระพรหมหน้าเอราวัณ นะโว้ย

อ้าย:   วะ..ไอ้นี่ เขาไม่ได้มารำแก้บน เขามาแสดงศิลปวัฒนธรรม รู้จักมั้ย ..ศิล ละ ปะ วัฒ ทะ นะ ธรรม

          จะได้ยกระดับจิตใจต่ำ ๆ ของมึงให้สูงขึ้น

ฝน:     แล้วทำไมไม่แสดงอย่างอื่น ดันมาแสดงเรื่อง ‘ลิงเอาปลา’ หน้าพระ


ช่วงก่อนเที่ยง วันที่ ๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๕ ผมกำลังเดินออกจากบริเวณพระมหาโพธิเจดีย์ที่พุทธคยา วันนั้นมีพุทธศาสนิกและนักท่องเที่ยวค่อนข้างมาก เพราะตรงกับวันเปิดงานสวดพระไตรปิฎกนานาชาติที่อินเดียจัดขึ้น

เสียงปี่พาทย์และชุดแต่งกายระยิบระยับของนางรำ ดึงดูดความสนใจผมและคนอีกหลายคนให้เดินเข้าไปมุง ในขณะที่อีกหลายคนยังคงนั่งสมาธิต่ออย่างสงบ

จุดที่มีการแสดงคือ บริเวณหน้าพระมหาโพธิเจดีย์ เบื้องหน้าพระพุทธเมตตาที่ประดิษฐานอยู่ภายใน ความจริงตรงบริเวณนั้น ปกติจะมีคนต้องยืนต่อคิวยาวเหยียดเพื่อเข้าไปสักการะพระพุทธเมตตาด้านใน แต่ขณะที่มีการแสดง ผมไม่เห็นแถวคนยืนรอ มีแต่คนมุงดูการแสดง

ผมไม่ทราบว่ามีการแสดงกี่ชุดก่อนหน้านั้น แต่ตอนที่ผมเดินเข้าไปมุง สังเกตจากเครื่องแต่งกายของนักแสดง ผมไม่แน่ใจว่า สามารถเรียกว่าเป็น การเล่นโขน ได้หรือไม่ คงต้องรบกวนผู้รู้ช่วยให้ความกระจ่างด้วยครับว่า องค์ประกอบของการแสดงที่เรียกว่าโขนนั้น ต้องมีอะไรบ้าง

แต่ตัวละครที่ผมเห็นสวมหัวโขนหนุมาน และนางรำมีหางเป็นปลา

หนุมานกับนางสุพรรณมัจฉา ผมเคยดูมาครั้งหนึ่งในงานอีเวร เอ้ย..อีเวนต์

ป้ายภาษาไทยและธงไตรรงค์ขนาดเล็กโบกสะบัดให้เห็น บอกว่าเป็นการแสดงจากประเทศไทย ไม่ใช่กัมพูชาหรือ ลาว ซึ่งน่าจะแต่งกายประเภทนี้ใกล้เคียงกัน

ผมกวาดตาดูคนที่มุงอยู่ หลากเชื้อชาติ หลากวัย หลากเพศ ส่วนหนึ่งยกกล้องในมือขึ้นบันทึกการแสดงอย่างสนใจ รวมถึงบุุคคลในจีวรสงฆ์กลุ่มใหญ่ที่อยู่ข้างหน้าผมด้วย ผมถ่ายภาพการแสดงนี้ี้มาหนึ่งภาพ คือ ภาพข้างบน

คำถามของผม คือ การแสดงนี้ชุดนี้ แสดงให้ใครดู ให้นักท่องเที่ยวดู หรือให้พระพุทธเมตตาในมหาเจดีย์ดู เจ้าหน้าที่เขาจัดสถานที่ตรงนั้นให้หรือ

ผมสงสัยว่า ควรจัดการแสดงประเภทนี้ให้ พระพุทธรูป พระสงฆ์ที่แท้จริง หรือผู้ปฏิบัติธรรมดูหรือไม่ ผมเคยเห็นแต่ โขนหน้าไฟ

เรามีวัฒนธรรม รำถวายพระ โขนหน้าพระ หรืือไม่ มีที่มาอย่างไร

แล้วถ้า พระสงฆ์ มายืนดู แถมถ่ายรูปด้วย อันนี้ผิดศีลหรือไม่ขอรับ


นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสน

เว้นจากการฟ้อนรำ ขับร้อง ประโคมดนตรี และดูการเล่นอันเป็นข้าศึกต่อกุศล

มีองค์ ๓ คือ

   ๑. นจฺจาทีนิ การเล่นมีฟ้อนรำขับร้อง เป็นต้น

   ๒. ทสฺสนตฺถาย คมนํ ไปเพื่อจะดูหรือฟัง

   ๓. ทสฺสนํ ดูหรือฟัง

  ศีลข้อ ๗ ตอนแรกนี้ท่านห้ามทั้งเล่นเอง หรือใช้ให้ผู้อื่นเล่นแล้วตนดูหรือฟัง ผู้รักษาอุโบสถศีลแล้วยังเปิดวิทยุฟังเพลง ฟังลิเก หรือมหรสพต่างๆ หรือเปิดโทรทัศน์แล้วหลบไปนั่งในที่ๆ มองไม่เห็นภาพ อาศัยฟังแต่เสียงการละเล่นต่างๆ มีละคร เป็นต้นจากโทรทัศน์นั้น ย่อมไม่สมควรถือว่าผิดศีลข้อนี้ เพราะมีเจตนาชัดแจ้ง

หากมีผู้อื่นเขาเปิดดูหรือฟังอยู่ ผู้รักษาอุโบสถศีลเพียงแต่ผ่านไป ได้เห็นหรือได้ยินเข้า แล้วก็ ผ่านเลยไป อย่างนี้ไม่ผิด แต่ไม่ใช่ว่าไม่ได้มีเจตนาจะดูหรือฟังมาก่อน แต่ผ่านไปเห็นหรือได้ยินเข้า แล้ว เลยพลอยร่วมวงดูหรือฟังกับเขาด้วย อย่างนี้ก็ผิด

จากเว็บ ศีล ๕ ​ดอทเน็ต

ส่วนการแสดงนั้น ผมลองไปค้นบทรามเกียรติ์

ตอนหนุมานกับนางสุพรรณมัจฉา

  ว่าพลางอิงแอบแนบชิด

จุมพิตปรางเปรมนาสา

ค่อยประคองต้องเต้าสุมณฑา

วายุพัดพัดมาอึงอล

  พระสมุทรตีฟองนองระลอก

คลื่นกระฉอกฟัดฝั่งกุลาหล

เมฆมัวทั่วทิศพโยมบน

ฝนสวรรค์พรอยพรมสุมาลี

  อันดวงโกสุมปทุมมาลย์

ก็แบ่งบานคลี่คลายเกสรศรี

สองสมชมรสฤาดี

ต่างเกษมเปรมปรีย์ทั้งสองรา

จากบล็อก เล่าเรื่องรามเกียรติ์

โอ..คุณพระช่วย นี่มัน บทอัศจรรย์ ชัด ๆ ใช่ตามคุณฝนว่าจริง ๆ ด้วย


ตบท้ายเรื่อง หนุมานเจ้าชู้หลายเมีย นิดนึง ผมทำเอาเพื่อนชาวอินเดียขว้างค้อนใส่มาแล้ว

เลขา..เพื่อนชาวอินเดียพาผมไปวิหารหนุมานที่เขาเคารพ เขาเหมือนกับชาวอินเดียกลุ่มหนึ่ง ซึ่งศรัทธาหนุมานในฐานะเทพศักดิ์สิทธิ์ทรงอิทธิฤทธิ์ และจะเป็นผู้มากอบกู้โลกให้พ้นจากวิกฤติตอนนี้ด้วย

ผมบอกว่า คนไทยรู้จักหนุมานดี ระดับฮีโร่เลย เคยเห็นหนุมานสู้เคียงบ่าเคียงไหล่กับยอดมนุษย์อุลตร้าแมนด้วย ประโยคหลังนี่ เว่อร์ไปนิด

แล้วผมก็บอกเธอว่า แต่หนุมานบ้านผมเมียเยอะนะ ได้ไม่เลือก ทั้งปลา ทั้งยักษ์ กวาดเรียบ

เลขาตกใจ ทำท่าจะกรี๊ด ทำตาเขียวใส่ผมทันที รีบอธิบายให้ผมฟังว่า หนุมานเป็นเทพ เป็นพรหมจรรย์ คือ ไม่มีเมีย มีเมียไม่ได้นะจ๊ะ นายจ๋า

เทพเจ้าเขา เราเอามาใส่เครื่องเทศให้เข้ากับบริบท พระเอกเก่งต้องเจ้าชู้แบบไทย ๆ ไปซะแล้ว


ขอบคุณการแสดงชุดนี้

ที่ทำให้ผมรู้จักตัวเองมากขึ้น

แล้วผู้อ่านละครับ คิดเหมือนใคร นายอ้าย หรือ นายฝน



ควรอ่าน บันทึกนี้ ของผมก่อน

หากบันทึกชุดนี้ ผมให้ข้อมูลผิดพลาด เขียนพาดพิงหรือกระทบผู้ใดแล้วก่อให้เกิดความเสียหาย กรุณาแจ้งผมให้ทราบด้วย เพื่อจะได้แก้ไขหรือลบออก และกรุณาอ่านเนื้อหาในบันทึกนี้และบันทึกต่อ ๆ ไปในชุดนี้ของผมให้เข้าใจในภาพรวมเสียก่อน อย่าอ่านเพียงแค่ประโยคสองประโยค แล้วตัดสิน หากมีความคิดขัดแย้ง ผมยินดีมากที่จะแลกเปลี่ยนในบันทึกนี้ แต่กรุณาอย่ามาด่าผมปาว ๆ ว่า ผมไม่รักชาติ เพราะผมก็ไม่ได้รักชาติน้อยกว่าคุณ





หมายเลขบันทึก: 516626เขียนเมื่อ 17 มกราคม 2013 18:17 น. ()แก้ไขเมื่อ 17 มกราคม 2013 23:23 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง


ความเห็น (15)

แว้ปแรกถ้าผมเห็นผมจะคิดว่าแก้บนชัวร์ครับ ส่วนแว้ปที่สองก็ว่ากันไปตามข้อมูลอื่นๆ ที่จะได้ครับ

บางทีที่เมืองไทย พุทธกับพราหมณ์ปนๆ กันล่ะมั้งคะอาจารย์ เลยเกิดปรากฎการณ์รำแก้บนหน้าพระขึ้น เพราะพระพุทธรูปกลายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ (แทนที่จะเป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธเจ้า) มีการบนบานศาลกล่าว ขอหวย...พอถูกหวย เลยต้องไปแก้บน 555

ดาวยังไม่ทราบข้อมูลที่มาของการแสดงชุดนี้ ขอไม่วิจารณ์มากแล้วกันค่ะ บางอย่างเจตนาดี แต่ไม่เหมาะสมด้วยสถานที่และเวลาเลยทำให้กลายเป็นไม่ดีไปก็มี ที่แน่ๆ ถ้าดาวเป็นคนที่นั่งสมาธิที่นั่นล่ะก็ คงไม่ค่อยชอบค่ะ แต่บรรดานักท่องเที่ยวอาจจะชอบก็เป็นได้ นานาจิตตังค่ะ


ผมก็แต่งบทอัศจรรย์ไว้ในนิราศของผมเหมือนกัน แต่ยังงัยๆก็ไม่กล้าเอามาลงสักที

อย่างคุณดาวว่าเรื่องพุทธกับพราหมณ์ พราหมณ์เขากลืนพุทธเกือบหมดแล้วยังเหลือของพุทธที่แท้จริงอยู่นิดเดียวแล้วครับ พุทธแท้ๆไปหาที่สวนโมกข์ฯครับ

คำถามนี้ตอบยากจัง ต้องดูเจตนา ไหมคะ หากเนื้อหาการแสดงสุ่มเสี่ยง ก็ไม่เหมาะสมค่ะ แม้แต่วัดไทยบ้านเราเอง ก็ยังเคยพบเห็นการแสดงเต้นวับๆแวม แต่คนเนืองแน่นทุกที 5 5 5 ไม่มีดีมานด์ ไม่เกิดซัพพลาย ไร้ซัพพลาย ปราศจากดีมานด์ คือๆ กันไหมค่ะอาจารย์

เอ หรือว่าการแสดงนี้ไม่ได้จัดเข้าข่ายประเภทโขน อย่างเป็นทางการคะ เพราะเป็นโขน(หนัง)สด  (ถ้าเป็นสื่อทีวี ก็ประเภท น. :) )  

ว้าว อ่านบันทึกอาจารย์หมอคราใด กลายเป็นศิษย์ท่านคึกฤทธิ์ ที่ต้องคิดลึกๆ เสมอ เหมือนได้เรียนรู้ตลอดเวลา แถมมีการบ้านให้ต้องไปค้นคว้าเพิ่มเติมอีก ชอบๆ  :) ฝันดีนะคะอาจารย์ 

Ico48
  • หลายคนคิดว่าเป็น การรำแก้บน
  • งั้นผมขออนุญาตถามต่อ รอผู้รู้มาให้ความกระจ่าง
  • ปกติ รำแก้บน เขาใช้บทนี้หรือครับ ลิงเอาปลา เนี่ย
  • ที่ผมเห็นเป็นการแสดงโชว์ต่างชาติครับ ผมก็ชอบนะ แปลกดี มีลิง มีปลา จินตนาการดี
Ico48

  • ทั้งพุทธ ทั้งพราหมณ์ บ้านเราก็มาจากอินเดียทั้งนั้น ใช่มั้ยครับ
  • นับเป็น วิวัฒนาการของวัฒนธรรม ในโอกาสย้อนกลับไปรากเหง้าของตนเอง ซึ่งบางทีต้นฉบับก็ยัง งง งง
  • ผมเห็นด้วยครับว่า บางอย่างเจตนาดี แต่ถ้าผิดที่ผิดทาง ก็เสียหายถึงคนส่วนรวม
  • ผมได้คุยกับผู้ชายอินเดียบางคนที่เขา เหมารวม หญิงไทย แล้วเศร้าใจจริง ๆ เพราะเขาไปเห็น หญิงไทยไม่กี่คนมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม
Ico48

  • ขอบพระคุณคุณลุงเขียนนะครับที่แวะมาให้ความเห็น 
  • ความจริงเรื่อง บทอัศจรรย์ นี่ ผมว่า เป็นความสามารถของกวีจริงๆ ที่จินตนาการเรื่องราวได้อย่างมีชั้นเชิง
  • อยากอ่านนะครับ
Ico48

  • ผมเห็นด้วย เรื่อง เจตนา ครับ
  • อยากให้ผู้รู้ที่เกี่ยวข้องเข้ามาชี้แจงจังเลย ผมว่าเราจะได้เรียนรู้ไปด้วยกัน
  • ส่วนเรื่อง ไอ้เต้นโคโยตี้ตามวัด เนี่ย ผมก็ถือเสียว่า วัดนั้นคงมีคนตาย ไปแล้วกัน

เข้าใจว่าเราเอาของพราหม์มาปนกับของพุทธแบบวุ่นวายไม่เหลือของเดิม

แต่ผมเคยแสดงเป้นหนุมนด้วยตอนแสดงโขนตอนเด็กๆ  แต่ตอนจอง road 555

ชอบข้อความในย่อหน้าสุดท้ายที่เป็นตัวเอนมากเลยค่ะ อาจารย์เต็ม...อ่านแล้วได้...ยิ้ม หลังจากที่คิ้วขมวดมาเรื่อยๆจากข้างบน

Ico48

  • ผมพอเข้าใจครับว่า วัฒนธรรม คงไม่หยุดนิ่ง จะมีการผสม จนกลมกล่อมตามสังคม
  • แต่ที่ผมเป็นห่วง คือ เรากำลังยอมรับทิศทางแนวนี้หรือ 
    • วัดพุทธบูชาเทพ ขอให้รวยล้นฟ้า  
    • ศิลปะที่ควรเป็นจารีต เอามาปู้ยี้ปู้ยำในงานโชว์อีเวนต์
    • โรงแรมประดับช่อฟ้า เจดีย์
    • แสดงความจงรักภักดีด้วยป้ายและหลอดไฟ
Ico48

  • คิ้วขมวด เพราะ อ่านไม่รู้เรื่อง ใช่มั้ยครับ  ๕๕๕
  • ได้ข่าวว่า ที่ทำงานกำลังร้อนระอุ
  • ต้องชวนให้กลับไปอ่าน หนุมาน สุพรรณมัจฉา ฉบับเต็มตามลิงค์ที่ผมโยงไป จะรู้สึกสบายใจขึ้นครับ
  • หรือไม่ก็ต้องมาดู วิพิธทัศนา คืนนี้  ๔๐​ ปีมีหน พลาดแล้วอาจต้องรออีก ๑๐ ปีครับ
Ico48

  • ลืมแซวอาจารย์ขจิต เรื่อง หนุมาน
  • เขาเห็นอะใรในตัวอาจารย์หรือครับ ถึงให้เล่นเป็นลิงฮีโร่
    • สายตากรุ้มกริ่ม
    • ตีลังกาหกคะเมน
    • อยู่ไม่สุข

สัญญากะตัวเองว่าจะมาอ่านใหม่ค่ะ คุณหมอเต็มศักดิ์ ตอนนี้ท้องป่วนค่ะ

Ico48

  • คิดถึงตอนผมต้องกินกีผสมสมุนไพร ตอนล้างท้องที่ศูนย์โยคะเลย
  • ฤทธิ์มันแรงกว่ายาระบายที่ผมเคยกิน ตอนโดนส่องกล้อง อีก
  • ระวังสุขภาพด้วยครับ
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี