การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ

 (Health Impact Assessment)


         การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ  (Health Impact Assessment – HIA) หมายถึง กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในสังคมที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อให้ทุกฝ่ายได้ร่วมกันพิจารณาถึงผลกระทบทางสุขภาพ โดยมีการประยุกต์ใช้แนวทางและเครื่องมือที่หลากหลายในการระบุ คาดการณ์ และพิจารณาถึงผลกระทบด้านสุขภาพที่อาจจะเกิดขึ้นหรือเกิดขึ้นแล้วกับประชาชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง เนื่องจากการดำเนินนโยบาย แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง โดยหวังผลเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจในทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับการสร้างเสริมและคุ้มครองสุขภาพของทุกคนในสังคม  การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ เป็นคำแนะนำหรือข้อเสนอแนะที่มีข้อมูลหลักฐานยืนยันที่สะท้อนให้เห็นถึงแนวทาง และคุณค่าหรือความสำคัญของการมีสุขภาวะที่ดีร่วมกันของสังคม เพื่อประกอบการตัดสินใจในเชิงนโยบายสาธารณะ โดยต้องมุ่งสนับสนุนผลกระทบทางด้านบวกต่อสุขภาพที่เกิดขึ้นจากข้อเสนอเชิง และมุ่งขจัดผลกระทบทางด้านลบต่อสุขภาพ ดังนั้น การประเมินผลกระทบทางสุขภาพจึงเป็นเครื่องมือหรือกลไกที่สำคัญในการคุ้มครองและส่งเสริมสุขภาพของประชาชนจากการดำเนินการต่างๆ ทั้งจากภาครัฐ องค์กรท้องถิ่น และเอกชน

ขั้นตอนการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ

  1. การกลั่นกรองโครงการ (Screening)

  2. การกำหนดขอบเขตการศึกษา (Scoping)

  3. การประเมินผลกระทบ (Assessment)

  • การรวบรวมข้อมูลพื้นฐาน Baseline Information / Profiling
  • การประเมินและกำหนดความสำคัญ Determining Significance
  • การจัดทำรายงาน Reporting
  • การพิจารณารายงานและการตัดสินใจ (Reviewand Decision Making)
  • การติดตามตรวจสอบและการประเมินผล (Monitoring and Evaluation)

ทำไมต้องทำ HIA ?

1. ความเสื่อมโทรมทางสิ่งแวดล้อมมีผลกระทบต่อสุขภาพ

2. ผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์จำเป็นต้องได้รับการดูแล 

  โดยสาธารณะ/ภาครัฐอย่างทันท่วงที

3. การป้องกันมีประสิทธิผลดีกว่าการรักษาหรือฟื้นฟู

4. ผลลัพธ์ทั้งทางสิ่งแวดล้อม สังคม และสุขภาพสามารถแก้ไขให้ดี ขึ้นได้

5. วิธีการ HIA สามารถผนวกรวมไว้กับ EIA

6. การรวมประเด็นทางสุขภาพเข้าไว้ในการพิจารณาอย่างเป็นระบบจะช่วย  เสริมความแม่นยำและความชอบธรรมของการตัดสินใจและการดำเนินการ  ต่าง ๆ ในภายหลัง

การพัฒนา HIA ที่ดีในระดับชุมชนด็น

1.   หาแกนนำ

2.  ประชุมกำหนดประเด็นปัญหาของชุมชน

3.  สร้างกลุ่มทำงาน

4.  ประเมินความต้องการของชุมชน

5.  กำหนดวัตถุประสงค์และเขียนแผนปฏิบัติงาน

6.  หาภาคีเครือข่ายและสร้าง การมีส่วนร่วม

7.  สื่อสารสิ่งที่จะทำกับชุมชน

8.  พัฒนาแผนหรือนโยบายดำเนินการให้เกิดผล

9.  ติดตามความก้าวหน้า

10. สรุปบทเรียน