จากคำถามว่า "องค์กรแห่งการเรียนรู้ สามารถทำให้เกิดขึ้นภายใน 1 ปี ได้ไหม?" มันสะท้อนถึงความเข้าใจของผู้ถาม หรือองค์กรแห่งนั้น เขามองเห็นภาพคล้ายๆ กับว่า สิ่งเดิมที่เคยทำมา ยกตัวอย่างสมมติ เรื่องการทำคุณภาพ อาทิ ISO ที่ผ่านมาเคยทำภายในเวลา 1 ปี แล้วก็ได้รับการตรวจประเมิน ได้รับการรับรองจากหน่วยตรวจและให้ สัญลักษณ์คุณภาพ ไปติดข้างฝาตึกขององค์กร ได้ ซึ่งจากภาพความเข้าใจเดิมแบบนี้ ทำให้เหมาคิดว่า เรื่องอื่นๆ ก็น่าจะเป็นทำนองเดียวกันนี้
เส้นทางการพัฒนาองค์กร หลายครั้ง หลายครา หลายเครื่องมือการบริหารจัดการ มักจะเข้ามาในวิถีเช่นนี้ ดูเหมือนว่าทำกันเยอะแยะแล้ว แต่ปัญหายังไม่จบ ไม่สิ้น มีป้ายสัญลักษณ์คุณภาพติดข้างฝาแล้ว แต่ที่หน้างานหัวหน้างานกับคนปฏิบัติการก็ยังต้องรบรากับเรื่องปัญหาคุณภาพเดิมๆอยู่ ทั้งๆ ที่รู้ ทั้งที่เห็น ก็ยังคงทนทำไปอย่างเดิม ช่างไม่เบื่อกันเลยหรือไร?
ภาพที่คุณเห็น ที่คุณเข้าใจ มันเป็นเช่นนี้ดอกหรือ?
ต่อให้มีมาอีกร้อยพัน สารพัดเครื่องมือวิเศษ สุดท้ายก็จะปรากฏเหตุการณ์ดังเดิม หากไม่ทำความเข้าใจกับภาพความเข้าใจกันใหม่
ผมลองแชร์ภาพความเข้าใจของผมต่อเรื่องนี้ดูบ้างนะครับ (แต่ไม่ได้บอกว่าภาพผมถูกที่สุดนะ)
ผมมองว่า เรื่องคุณภาพ การเรียนรู้ การปรับปรุงงาน การพัฒนางาน เป็นภาพของภาวะที่คนทำงานทุกระดับต้องเกิดขึ้นในแต่ละคน แต่ละทีมของการทำงานทุกอย่างเสมอ และทำประจำ ทำเป็นนิจ สังเกตดูว่าเวลาเรา หรือเพื่อนเราทำงานครั้งใดแล้วผลงานออกมาดี ย้อนกลับไปทบทวนวิธีการปฏิบัติ ก็จะพบว่าไม่หนีไปจากมีสิ่งเหล่านี้อยู่ในการทำงานนั้น ได้แก่ การสังเกต การตั้งคำถามหาวิธีที่ดีกว่า การคุยกันเพื่อปรับวิธีการทำงานใหม่ การแชร์ไอเดียใหม่ๆ การทดลองทำจนเห็นผล การสรุปผลวิธีใหม่มาเทียบกับวิธีเดิม สิ่งเหล่านี้ที่สำคัญ แต่ประเด็นคือ จะทำอย่างไรให้สิ่งเหล่านี้ เกิดขึ้นในทุกๆการทำงาน เสมือนเป็นขั้นตอนหนึ่งของการทำงานปกติ หากสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นอยู่ในการทำงาน ทำประจำ สม่ำเสมอ ก็น่าจะเรียกได้ว่ามันกำลังเคลื่อนเข้าสู่การทำจนเป็น "วัฒนธรรมการทำงาน" ของที่นั่นไป
สำหรับผม ภาพ การเรียนรู้ คุณภาพ การปรับปรุงงาน ผมถือว่าเป็นภารกิจที่ต้องทำในองค์กรจนกลายเป็นวัฒนธรรม ฝังอยู่ในวิถีการทำงาน สังเกตเห็นได้จากวิธีการทำงาน พฤติกรรมการทำงานของคนและกลุ่มคนในที่นั้นๆ ภาพนี้น่าจะเป็น "ของจริง" มากกว่า ใบกระดาษรับรอง หรือสัญลักษณ์ที่แปะติดข้างฝา
แต่แน่นอน การสร้างต้องใช้เวลา แล้วค่อยๆทำไป ค่อยๆ ปรับแต่ง ที่สำคัญ ผู้นำต้องสังเกตว่าเมื่อใส่ input ใดๆ ลงไปแล้ว มันทำให้พฤติกรรมการทำงานของทีมเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง? โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆที่พอสังเกตได้ แล้วค่อยหากุศโลบายใหม่ๆมาดัดแต่งให้เป็นภาพที่สวยงามยิ่งขึ้นไป
เขาดัดไม้แคระก็ไม่ได้ดัดกันทีเดียวแล้วใช้ตลอดไปนะครับ ที่สำคัญ ไม้ดัดที่สวยงามใช้เวลาไม่น้อยเลย สิ่งมีชีวิตก็เป็นเช่นนีแหละ
