ชีวิตที่พอเพียง 1632. เรียนรู้จากฟิสิกส์อนุภาค
การค้นพบ Higgs Boson เป็นข่าวใหญ่ไปทั่วโลก วารสาร Science ลงบทความในคอลัมน์ News & Analysis เรื่อง Particle Physics. Higgs Boson Makes Its Debut After Decades-Long Search เขียนโดย Adrian Cho ทำให้ผมได้เรียนรู้หลายอย่าง
ผมลองค้นใน กูเกิล ด้วยคำว่า “Higgs Boson” แล้วเข้าไปอ่าน หัวข้อ อนุภาคฮิกส์ ในวิกิพีเดียภาคภาษาไทย ที่นี่ ได้เห็นว่า มีการแก้ไขข้อมูลให้ทันสมัยดีทีเดียว
เข้าไปอ่านใน Wikipedia ภาคภาษาอังกฤษดูบ้าง ในหัวข้อ Higgs Boson ที่นี่ มีรายละเอียดมาก และอ่านไม่ค่อยเข้าใจ จึงต้องไล่ตาม ลิ้งค์ไปเรื่อยๆ เริ่มจาก 1964 PRL symmetry breaking papers ทำให้ได้เรียนรู้ว่าเรื่องยากๆ เชิงทำนายด้วยทฤษฎีเช่นนี้การเขียนให้เข้าใจได้เป็นเรื่องสำคัญมาก และผู้เขียน ๖ คน ก็ได้รับรางวัล Sakurai Prize 2010 ร่วมกัน ในนี้มี Peter Higgs อยู่ด้วย ไล่ ลิ้งค์ ไปสู่ Guage Theory ซึ่งเขาคงรู้ว่าคนที่เข้าไปคงอ่านไม่ค่อยรู้เรื่องจึงแนะว่ามีเรื่อง Guage Theory ภาคอ่านง่าย ที่นี่ ซึ่งก็ยังอ่านแล้วงงอยู่ดี แต่ก็ช่วยให้เกิดความเข้าใจว่า สิ่งที่เราเรียกว่า “ความเป็นจริง” (reality) ไม่มี หรือมีหลายแบบ แล้วแต่ว่าเราจะมองด้วยแว่นไหน นักฟิสิกส์เขาจึงบอกว่า เขาต้อง “อธิบาย” ความเป็นจริงด้วย “สนาม” (field) เช่น สนามแม่เหล็ก สนามอีเล็กตรอน สนามอนุภาค
กลับมาที่บทความใน Science เมื่ออ่านรายละเอียดในบทความ จึงพบ “สนามฮิกส์” (Higgs Field) ที่เป็นตัวการทำให้อนุภาคต่างๆ มีน้ำหนักหรือมีมวล อ่านแล้วเกิดความเข้าใจว่า “มี” กับ “ไม่มี” มันเป็นสิ่งเดียวกัน แต่อยู่ในต่างเงื่อนไข งงดีแท้ๆ
ทฤษฎีนี้ทำนายว่า ในสนามฮิกส์ มี อนุภาคฮิกส์ อยู่ และนักวิทยาศาสตร์ตระกูล อนุภาคฟิสิกส์ กำลังแข่งกันค้นหา และในที่สุด เกียรติประวัติก็ตกแก่นักอนุภาคฟิสิกส์ของยุโรป เพราะมี LHC (Large Halon Collider) อยู่ที่ CERN อย่างที่ผมเล่าว่าผมอยากไปดู ที่ บันทึกนี้ บทความบอกว่า ที่จริง สหรัฐอเมริกาก็ได้หาทางพิสูจน์หา Higgs Boson โดยลงทุนสามแสนล้านบาทสร้าง SSC (Superconducting Super Collider) แต่ก็โดนรัฐสภาลงมติยกเลิกโคงการในปี ค.ศ. 1993
ผมประทับใจวิญญาณความเป็นนักวิทยาศาสตร์ของผู้เกี่ยวข้องกับการค้นพบนี้ เพราะเขายังไม่ปักใจเชื่อว่ามี Higgs Boson ตรงตามที่ทฤษฎีทำนายไว้ เขายังค้นคว้าต่อไป เพื่อทำความเข้าใจธรรมชาติในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ Higgs Boson และผลกระทบของมัน
วันประวัติศาสตร์ ประกาศการค้นพบ Higgs Boson คือวันชาติอเมริกัน ๔ ก.ค. ๕๕
อ่านบทความนี้แล้ว รู้สึกว่า ผู้เขียน คือ Adrian Cho เขียนแบบรู้จริง จึงลองค้นด้วย กูเกิ้ล ว่าเขาเป็นใคร ได้ข้อมูล ที่นี่ ผมบอกตัวเองว่า ประเทศไทยยังต้องเดินทางพัฒนาอีกยาวไกล กว่าจะมีนักเขียนบทความวิทยาศาสตร์ในระดับนี้ได้ แต่เราก็ต้องไม่ละความพยายาม ที่จะส่งเสริม
เอามาบันทึกไว้ ว่ายามชราผมสนุกกับการติดตามความรู้ใหม่อย่างไร
วิจารณ์ พานิช
๒ ส.ค. ๕๕
